تعاريف سرمايه اجتماعي

آنچه بر ابهامات فراوان پيرامون اين تئوري(سرمايه اجتماعي) مي افزايد، تعاريف متعدد در حوزه هاي گوناگون توسط افراد مختلف است. چنانکه در بررسي ادبيات موضوع با انبوهي از تعاريف روبرو مي شويم که در حوزه هاي متفاوتي ارائه شده اند در زير به برخي از اين تعاريف اشاره مي شود:

سرمايه اجتماعي شبكه شخصي يك فرد و پيوستگي هاي نهادي بر گزيده او را در بر مي‏گيرد، ( بليواو و اوريلي و ويد، 1996، 1572 ). از نظر فوكوياما سرمايه اجتماعي عبارت است از توانايي‌هاي افراد براي كار كردن با يكديگر، به منظور دستيابي به اهداف مشترك در گروه‌ها و سازمان‌ها (فوكوياما، 1995، 10 ).

 

سرمايه[1]

اصطلاح سرمايه به ثروت انباشته، به خصوص آنچه براي توليد ثروت بيشتر به کار مي‌رود اطلاق مي‌شود[2]. سرمايه، موجودي پول، متعلق به يک فرد و يا موسسه است که ممکن است براي کسب درآمد و نه به قصد استهلاک آن، سرمايه‌گذاري شود  سرمايه ثروتي است مولد، يا منبعي که شخص مي تواند جهت ايجاد درآمد يا منابع اضافي ديگر به کار برد ( ووگت، 1993، 29 ). بورديو سرمايه را کار انباشته، تعريف مي کند . به نظر البرو[3] انديشه اي که در پس مفهوم اصلي سرمايه هست، حتي در معناي مالي اوليه اش، مفهوم ارزشي است که امکان دارد اساس ارزشهاي آينده باشد. (البرو، 1380 : 28). درک بورديو از سرمايه وسيع تر از معناي پولي سرمايه در اقتصاد است، سرمايه يک منبع عام است، که مي تواند شکل پولي وغيرپولي و همچنين ملموس و غير ملموس به خود گيرد.  بنابراين به نظر بورديو، سرمايه هر منبعي است، که در عرصه خاصي اثر بگذارد، و به فرد امکان دهد که سود خاصي را از طريق مشارکت در رقابت بر سرآن بدست آورد ( استونز، 1995، 12 ). وقتي واژه سرمايه را در عرصه هاي ديگر بکار مي بريم چيزي ديرپا يا ماندگار را مي رساند. واژه سرمايه همچنين رساننده چيزي است، که هويت خود را حتي پس از استفاده مکرر حفظ مي کند، چيزي است که مي توان بارها به کارش برد، نابودش کرد و بدست آورد، يا بهبود بخشيد پرسش هايي که طبيعتاً در باره ساير اشکال سرمايه پيش مي آيد عبارتند از اينکه:

چه خدماتي از طريق سرمايه حاصل مي شود؟

چه کسي سرمايه را کنترل مي کند، يا سرمايه کجا قرار مي گيرد؟

خدمات سرمايه چگونه اندازه گيري و ارزيابي مي شود؟ ( آگرن، 1999، 8 ).

 

اجتماعي[4]

ريشه شناسي کلمه «اجتماعي» در سرمايه اجتماعي به ما کمک مي‌کند تا معني سرمايه اجتماعي، تفاوت آن با ساير انواع سرمايه بهتر درک شود. کلمة «اجتماعي» (Social) يکي از گسترده‌ترين و کلي‌ترين صفات زبان انگليسي است که به چيزهاي متنوعي مانند انرژي، بيماري‌ها، بازاريابي، و مانند آن اشاره مي كند.اسم اين صفت، کلمه جامعه “Social” است. که از کلمة لاتين “Socius” به معناي «دوست يا رفيق» مشتق شده است. چنين ريشه‌يابي نشان مي‌دهد که اساساً کلمة «اجتماعي» (Social) از پديده دوستي ناشي شده است، و حاکي از دلبستگي شخصي، همکاري، يکپارچگي احترام متقابل و احساس منفعت مشترک است. بيکر[5] (1382 : 15) اعتقاد دارد کلمه اجتماعي در سرماية اجتماعي نشان مي‌دهد که منابع موجود درون شبکه‌هاي کسب و کار يا شبکه‌هاي فردي دارائي‌هاي شخصي محسوب نمي‌شوند و هيچ فردي به تنهايي مالک آنها نيست. اين منابع در دل شبکه‌هاي روابط قرار گرفته‌اند.

اگر سرمايه انساني آن چيزي باشد که انسان مي‌داند (مجموع دانش، مهارت و تجارب) پس دسترسي به سرمايه اجتماعي، به کساني که يك فرد مي‌شناسد بستگي دارد؛ يعني اندازه، کيفيت و تنوع شبکه‌هاي کسب و کار و شبکه‌هاي ارتباطي شخصي انسان در آن موثر است، اما فراتر از آن، سرماية اجتماعي، به کساني که انسان نمي‌شناسد نيز بستگي دارد، البته اگر به طور غير مستقيم و به وسيلة شبکه‌ها با آنها در ارتباط باشند.

 

  1. 1. Capital
  2. 2. W.W. M-W. Com (Merriam Webester Dictionary).
  3. 3. Elbro

Social.1

. Baker. 2