حق شهروند توسط فخري السادات احمدي صورت گرفته است.
هدف اين تحقيق اين است که ببيند اولا آگاهي شهروندان از حقوق و تعهدات شهروندي چقدر است شهروندان براي تحقق حقوق و اجراي تعهداتشان در سطوح مختلف در چه فعاليت هايي درگير مي شوند و چه عواملي بر ميزان و نوع اين فعاليت ها تأثير دارند. که در سه سطح کلان ، مياني و خرد به بررسي ميزان و نوع درگيري هاي مدني شهروندان ميپردازد.
يافته هاي تحقيق نشان ميدهد که در مجموع ميزان آگاهي شهروندان از حقوق شهروندي کم و تعهدات شهروندي از آن کمتر مي باشد. همچنين ميزان درگيري و مشارکت مدني شهروندان در سطح پاييني قرار دارد و مي توان آنها را در قالب درگيري هاي برخوردي و ارتباطي(contact) و درگيري هاي اعتراضي (protest) طبقه بندي نمود. همچنين نوع درگيري شهروندان با ميزان سرمايه اجتماعي و انتخاب عقلاني شهروندان همبستگي معنا دراي را نشان مي دهد.
11-1 تحقيق ديگري با عنوان بررسي نقش شهروندي در کتابهاي علوم اجتماعي دبيرستان توسط سکينه بهمن پورانجام شده است.هدف اين پژوهش سنجش ميزان پرداخت كتابهاي علوم اجتماعي به ابعاد شهروندي و ميزان رويكرد هر يك از كتابها به نقش شهروندي مي باشد. اين پژوهش به دست اندركاران امر آموزش و پرورش در زمينه نقش شهروندي و كاربرد آن در جامعه ياري مي رساند. روش تحقيق در اين پژوهش، توصيفي و از نوع تحليل محتوا است. جامعه آماري و جمعيت نمونه در اين پژوهش يكي است و جامعه آماري، كتابهاي علوم اجتماعي دبيرستان در چهار مقطع در سال 87 ميباشد. بدليل انتخاب روش تحليل محتوا، تكنيك اصلي پرسشنامه معكوس است كه هر پرسشنامه حاوي مقولات و واحدهاست. در چارچوب نظري كار پژوهش، از نظريه هاي تلفيقي مارشال، ژانوسكي و ترنر استفاده و دو مدل تحليل ساخته شد. مدل تحليل اول بر اساس طرح تلفيقي مارشال، ژانوسكي و ترنر و مدل تحليل دوم بر اساس طرح ژانوسكي مبني بر شهروندي فعال يعني توانايي و ظرفيت تاثيرگذاري برسياست ها و شهروندي منفعل يعني حق وجود داشتن، تهيه شد. يافته هاي پژوهش نشان مي دهد مفهوم شهروندي در كتابهاي علوم اجتماعي به ترتيب اولويت زير است: 1- شهروندي سياسي با %38.88، 2- شهروندي مدني با %30، 3- شهروندي اجتماعي با %17.42، 4- شهروندي فرهنگي با %9.35، 5- شهروندي مشاركتي با %0.09
در بررسي نقش شهروندي منفعل و فعال، شهروندي منفعل (حق وجود داشتن) %89.16 و شهروندي فعال (توانايي تاثيرگذاري بر سياست ها) %10.84 و اولويت با شهروندي منفعل مي باشد.( سکينه بهمن پور،1388)
12-1 پژوهشي تحت عنوان نقش نهادهاي آموزش رسمي در شکل گيري ارزشهاي فردي واجتماعي توسط عليرضا رشيدي (1389)انجام شده است .در اين پژوهش به نقش نهادهاي آموزش غير رسمي،در شکل گيري ارزش هاي فردي و اجتماعي و پرداخته شده است.روش تحقيق در اين پژوهش از نوع تحليلي است و براي اين منظورديدگاه هاي صاحب نظران،کتب،پيشينه مطالعاتي و تحقيقات انجام شده مورد مطالعه،بررسي وتحليل قرار گرفته است. در نتيجه گيري به اين موضوع اشاره شده که هر چندآموزش و پرورش رسمي که از دوره ابتدايي شروع و تا قبل از تحصيلات دانشگاهي ادامه مي يابد مي تواند نقش قابل ملاحظه اي درفرايند رشدو تربيت علمي،اجتماعي،اخلاقي،فکري و… دانش آموزان ايجاد کند؛اما اين وظيفه تنها به آموزش رسمي بر نمي گردد،زيرا بدون حمايت ساير عناصر و نهاد هاي ديگر قادر نيست جامعه را باز سازي کند. بر اين اساس است که آموزش و پرورش غير رسمي در بيش تر کشورهاي جهان،به خصوص کشورهاي در حال توسعه اهميت قابل ملاحظه اي دارد.به طور منطقي اين نوع آموزش به عنوان عامل پرورش دهنده قواي روحي و اخلاقي و شکل دهي شخصيت فرد،تلقي شده است.درآموزش غير رسمي،تنها موضوعات آموزشي که به طور سنتي در مدارس تدريس مي شود،معنا نمي دهد،بلکه شامل تجربيات کلي است که يک دانش آموز از طريق فعاليت هاي زيادي که در مدرسه،کلاس درس،کتابخانه،آزمايشگاه،زمين بازي،مسجد،خانواده،سينما وتاتر به دست مي آورد،مي شود. به اين ترتيب،کل زندگي برنامه درسي مي شود که مي تواند زندگي دانش آموزان را در تمام موارد تحت تاثير قرار دهدو به او در تکوين ارزشها کمک کند. بنابراين،نظام رسمي وغير رسمي بايد به صورت هماهنگ ومکمل،رشد فرد را در اين مسير هدايت کنند.
بررسي پيشينه تحقيقات نشان مي دهد،دانش و آگاهي شهروندي در بين نوجوانان و جوانان پايين بوده بطوري که يافته هاي پژوهشي که توسط آقاي احمد نور حاجي نيا انجام شده است، نشان مي دهد که آگاهي ازحقوق شهروندي بيشتر از آگاهي از وظايف شهروندي در بين جوانان شهر بندر عباس مي باشد.و همچنين در پژوهشي که توسط عليرضا رشيدي انجام گرفته به نقش نهادهاي آموزش غير رسمي در شکل گيري ارزش هاي فردي و اجتماعي پرداخته شده است.پژوهش حاضر علاوه بر اينکه به اهميت نقش سازمان دانش آموزي به عنوان يک نهاد آموزشي غير رسمي و مکمل آموزش و پرورش تأکيد شده است .ميزان تأثير کلاسهاي برگزار شده نيز در هر يک از شاخص هاي شهروندي (مشارکت اجتماعي ،مشارکت سياسي ،مشارکت مدني،مشارکت ملي) مورد بررسي و سنجش قرار گرفته است. يافته هاي اين پژوهش و همچنين پژوهش هاي پيشين مي تواند مبناي عمل باشد در جهت گسترش و توسعه آموزش مهارت هاي اجتماعي هم در بين کودکان ونوجوانان وهم بزرگسالان .تارفتارهاي افراد جامعه, بهبود يافته و رفتارها و کنش هاي خوب توسط اکثريت افراد جامعه اجرا شود و جامعه به سمت توسعه و پيشرفت حرکت کند.

فصل سوم روش شناسي تحقيق

مقدمه
“در عرف دانش ،روش را مجموعه شيوه ها و تدابيري دانسته اند که براي شناخت حقيقت و بر کناري از لغزش به کار برده مي شوند”(ساروخاني،24:1382). بنابراين “هيچ دستاوردي علمي نخواهد بود مگر زماني که با روشهاي درست به دست آمده باشد”( ساروخاني،27:1382). در آغاز اين بخش به اختصار رويکردهاي روش شناسي مطرح مي گردد.سپس به بررسي جامعه آماري و حجم نمونه به کار گرفته شده و روش اندازه گيري حجم نمونه پرداخته مي شود.و در پايان فصل ،روش تجزيه و تحليل داده ها مورد بررسي قرار مي گيرد.
3-1 روش شناسي
“بحث درباره روش شناسي خصوصا توسط فرانسيس بيکن(1626-1561) آغاز ميگردد.بيکن معتقد بود که فلسفه به علت ابقاي روش هاي کهنه به حال رکود و سستي افتاده است و نيازمند روش نويني است که بيش از گذشته بر استقراء و مشاهده عيني باشد”(رفيع پور،20:1360).
در رابطه با روشهاي شناخت حقيقت در مطالعات اجتماعي در مجموع سه نوع بينش را مي توان برشمرد.
1) بينش آنان که همه دانشها را يکي مي دانند.”انديشه اصحاب اين مکتب بر اين است که علوم طبيعي الگوي هر نوع علميت است بدين سان که هر رشته که مدعي علم شده بايد از فنون و روشهاي اين علوم تقليد کند.” (ساروخاني،29:1382)از نظر اين گروه تمام علوم حتي علوم اجتماعي همانند علوم طبيعي مثل فيزيک هستند و تفاوت بين علوم ناشي از ماهيت موضوع است .”نظام مبتني بر اين ديدگاه ،بر آن تأکيد دارد که هم در دانش هاي طبيعي و هم در دانش هاي انساني،تجربيات و پردازش منطقي و رياضي تنها سرچشمه اطلاعات درست به حساب مي آيند”( ساروخاني،30:1382).بنابر اين دانشمندان علوم اجتماعي قواعد و معيارهاي علوم انساني را از علوم طبيعي اخذ کرده و بکار مي گيرند اين نگرش بر روشهاي متکي بر حس،تجربه و ادراک تأکيد کرده و عينيت و سنجش پذيري را شرط دانش مي دانند.
ازديدگاه اين بينش”از اصول راهنماي طراحي و اجراي تحقيق براي مقاصد زير استفاده شده است:تفکيک روشن علت و معلول ها ،عملياتي کردن روابط نظري به شکلي مناسب،اندازه گيري و کمي کردن پديده ها،تدوين طرح هاي تحقيقي که امکان تعميم يافته ها را مي دهندو فرمول بندي قوانين عام”(فليک،14:1388).
“تا مدتهاي مديد تحقيق اجتماعي تجربي عمدتاً در قالب پيمايش استاندارد شده انجام مي گرفت.هدف آن بود که فراواني و توزيع پديده هاي اجتماعي(مانند نگرشي خاص)را در ميان جمعيت ثبت و تحليل کنند” (فليک،14:1388).در اين روش براي اينکه پيمايش معرف جمعيت باشد از نمونه هاي تصادفي استفاده مي شود.و پديده هاي مشاهده شده بر اساس فراواني و توزيع شان دسته بندي مي شوند. شرايطي که پديده ها و روابط مورد مطالعه در آنها رخ مي دهند تا حد امکان کنترل مي شوند،تا روابط علي و اعتبار آنها واضح و روشن شود. مطالعات به گونه اي طراحي مي شوند که تأثير محققان را بتوان تا سر حد امکان حذف کرد.”معيارهاي عام الزامي براي اجراوارزيابي تحقيق اجتماعي تجربي صورتبندي شده اند ،رويه هايي همچون نحوه تدوين پرسش نامه،نحوه طراحي آزمون و شيوه تحليل آماري بيش از پيش بهبود يافته اند” (فليک،14:1388) .مکتب هايي مانند طبيعت گرايان،رفتار گرايان،اثبات گرايان و تجربه گرايان را مي توان در اين گروه جاي داد.
2) بينش آنان که بر افتراق مطلق دانشهاي طبيعي و انساني از روزنه روش تأکيد مي ورزند.اين گروه که در مقابل گروه اول جاي داشتند،”ادراک را که تجربه بر آن مبتني است،نسبي،ارزشي،گزينشي و در نهايت تغييرپذيرمي پنداشتند و آن را ستوني خلل ناپذيردر راه احراز شناخت نمي دانستند” ( ساروخاني،53:1382). اين گروه دانش هاي طبيعي را تبيين پذيرو دانشهاي اجتما عي و انساني را تفهمي در نظرگرفته و اينگونه علوم راپيچيده تر از آن مي دانستند که صرفاً با شاخص هاي عيني هاي شناخته شوندچون پديده هاي انساني داراي ابعاد ذهني،کيفي و ارزشي هستند.”از نظر اين گروه صورتبندي گزاره هايي درباره موضوع و موقعيت که از بنيان تجربي مناسبي نيز برخوردار باشند هدفي است که از طريق در تحقيق کيفي قابل حصول است” (فليک،15:1388).”ويژگي هاي اصلي تحقيق کيفي عبارت اند ازانتخاب صحيح نظريه ها و روش هاي مناسب،به رسميت شناختن و تحليل ديدگاه هاي مختلف،تأثير محققان بر تحقيق شان به منزله بخشي از فرايند توليد دانش و تنوع رويکرد ها و روش ها” (فليک،15:1388).
مهم ترين مکاتب پژوهشي تحقيق کيفي عبارتند از نظريه هاي داده محور،روش شناسي قوم نگارانه،تحليل گفتگو،تحليل گفتمان،تحليل ژانر،تحليل روايت،زندگينامه نگاري،قوم نگاري،مطالعات فرهنگي و جنسيت پژوهي.
3) بينش آنان که ديدي ديالکتيک و تلفيقي دارند.در اين بينش شناخت و فهم پديده ها را مستلزم آن مي داند که کليت آن مورد شناسايي قرار گيرد،تا اجزا و مناسباتشان با يکديگردر درون اين کليت،مورد درک و شناخت قرار گيرد.بنابراين”رويکرد هاي روش شناختي ترکيبي به تلفيق عملي تحقيق کيفي و کمي علاقمندند” (فليک،41:1388).
در اين روش”ديدگاه هاي روش شناختي مختلف،يکديگر را در مطالعه يک موضوع کامل مي کنند.به اين معنا که نقاط کور و ضعف هاي يکديگر را پوشش مي دهند” (فليک،41:1388).”اگرچه روش هاي متفاوت دوشادوش يکديگر قرار مي گيرند،با اين حال مستقل از يکديگر باقي مي مانندو نقطه تلاقي شان همان موضوع مورد مطالعه است” (فليک،42:1388).
3-2 روش تحقيق
باتوجه به سه ديدگاه اشاره شده و در نظر گرفتن اين واقعيت که پديده هاي اجتماعي پيچيده اند و ابعاد گوناگون دارند،مي توان گفت”هر تحقيق فرآيندي از ابتکار محقق را مي طلبد،او با پديده اي مواجه است که
در نوع خود بي سابقه و بي همتاست.پس بايد تمامي روش ها را در نظر آورد،جهات مثبت و منفي هر يک را بشناسدو سپس يک يا چند روش را برگزيند و با واقعيت انطباق بخشيده و آنها را به کار گيرد”)ساروخاني،63:1382).در پژوهش حاضراز روش شناسي پوزيتويستي استفاده شده است. و بر اساس شواهدي که با روش پيمايش و ابزار پرسشنامه به دست آمده روابط بين متغيرها مورد بررسي قرار گرفته است.
در پژوهش پيمايشي پارامترهاي جامعه بررسي مي شوند. در اين نوع تحقيق هدف بررسي توزيع ويژگيهاي يک جامعه است در اينجا پژوهشگر با انتخاب نمونه اي که معرف جامعه است به بررسي متغيرهاي پژوهش مي پردازد. پيمايش روشي براي بدست آوردن اطلاعاتي دربار? ديدگاه ها، باورها، نظرات، رفتارها يا مشخصات گروهي از اعضاي يک جامعه آماري از راه انجام تحقيق است تحقيق هاي پيمايشي به طور کلي به دو دسته تحقيق توصيفي، تحقيق تبييني تقسيم مي شوند. پيمايش توصيفي، به توصيف پديده اي خاص در محيطي معين مي پردازد و براي پاسخ به پرسش هاي پژوهش به کار مي رود و شامل توصيف و نتيجه گيري است. در روش پيمايشي براي سنجش روابط متقابل متغيرهايي که به طور طبيعي بروز مي کنند و چگونگي توزيع و حدوث نسبي آنها، داده هايي از کل يا بخشي از جامعه تحقيق گرد آوري مي شودو روابط متقابل متغيرهامورد بررسي قرار مي گيرد. امتياز اصلي پژوهش پيمايشي اين است که اگر درست اجرا شود، مي توان نتايج را از يک گروه کوچک به گروه بزرگ تر تعميم داد، البته در صورتي که اين زير گروه بر گرفته از آن گروه باشد. در پژوهش پيمايشي دو بخش داراي اهميت است 1- نمونه گيري 2-ساخت پرسشنامه
3-3 جامعه آماري و نمونه گيري
با توجه به وسعت جمعيت يا موضوعات مورد مطالعه،محقق ناچار به نمونه گيري است و با توجه به اين موضوع که اعتبار يافته هاي يک تحقيق با صحت نمونه گيري آن سنجيده مي شود ،بنابراين نمونه گيري از مهم ترين اقدام هاي لازم در راه انجام دادن اکثر تحقيقات اجتماعي است.
جامعه آماري در اين پژوهش شامل دانش آموزان دخترو پسر مقطع دبيرستان در شهر تهران در سال 1392 است، که در تشکل فرزانگان و پيشتازان در مدارس عضو هستند.بر اساس آمار کلي جذب اعضاءتشکيلات سازمان دانش آموزي شهر تهران، در سال تحصيلي 92-91 ،تعداد4530 دانش آموز در تشکل فرزانگان و پيشتازان در شهر تهران عضو هستند.شهر تهران را به پنج قسمت شمال،جنوب،شرق،غرب و مرکز تقسيم کرديم و از هر قسمت بصورت تصادفي يک منطقه شهري در نظر گرفته شد . از شمال منطقه سه، دبيرستان دخترانه نرجس و پسرانه مبين،از جنوب منطقه پانزده،دبيرستان دخترانه هاني و پسرانه رازي ،از مرکز منطقه شش،دبيرستان دخترانه فرهنگ و پسرانه آيت الله سعيدي ،از شرق منطقه هشت،دبيرستان دخترانه مهرنامي و پسرانه کميل و از غرب منطقه دو،دبيرستان دخترانه مهديه وپسرانه تزکيه بصورت تصادفي و سهميه اي انتخاب شد.
3-4 حجم نمونه و روش اندازه گيري
يکي از فرمول‌هاي معمول براي محاسبه حجم نمونه فرمول کوکران است:

در فرمول فوق معمولاٌ؛ حداکثر اشتباه مجاز (d) معادل 05/0، ضريب اطمينان 95/0، 96/1= t و مقادير p و q نيز هرکدام معادل 5/0 و حجم جامعه =N در نظر گرفته مي‌شود. مقدار P برابر با 5/0 در نظر گرفته مي‌شود.بنابراين حجم نمونه برابر است با:

n=354 n=
براي جلوگيري از مواجهه شدن با اطلاعات ناقص به پر کردن 424 پرسشنامه اقدام شد از آنجا


دیدگاهتان را بنویسید