دانلود پایان نامه
تقدیم
تقدیم به تمامی دانش آموزان ایران زمین
بررسی و مقایسه کیفیت زندگی دانش‌آموزان عادی و استثنایی شهر کرمانشاه
چکیده:
هدف پژوهش حاضر بررسی و مقایسه کیفیت زندگی دانش‌آموزان عادی و استثنایی شهر کرمانشاه بود. جامعه آماری این پژوهش شامل کلیه دانش آموزان پسر عادی و استثنایی کرمانشاهی، در سال تحصیلی سال 1393-94 بودند. حجم نمونه عبارت بود از 200 نفر دانش آموز (100 نفر عادی و 100 نفر استثنایی)،که به روش نمونه گیری در دسترس انتخاب شد. براي گردآوري داده ها از 2 پرسش نامه الف) پرسشنامه اطلاعات جمعیت شناختی و ب)پرسشنامه کوتاه کیفیت زندگی سازمان بهداشت جهانی استفاده شد. روش های به کار گرفته شده جهت تجزیه و تحلیل یافته ها عبارت بودند از آزمون لوین و آزمون t گروه های مستقل. یافته های پژوهش نشان داد كه بین کیفیت زندگی دانش آموزان عادی و استثنایی تفاوت معناداری وجود دارد، به عبارتی کیفیت زندگی دانش آموزان استثنایی در ابعاد سلامت جسمی، سلامت روان، روابط با دیگران و امکانات آموزشی و اجتماعی پایین تر از دانش آموزان عادی است. بر اساس مقایسه کیفیت زندگی کودکان عادی و استثنایی می توان به تفاوت این دو قشر از ابعاد مختلف پی برد.
كليد واژه ها: کیفیت زندگی، دانش آموزان عادی، دانش آموزان استثنایی.
پیشگفتار
کودکان استثنایی از چند جنبه با همسالان خود تفاوت دارند. آ‌ن‌ها از نظر ظاهر جسمانی، توانایی‌های یادگیری یا رفتار، با آن‌چه که بهنجار یا طبیعی به شمار می‌آید فاصله دارند. آن‌ها ممکن است به صورت استثنایی سرآمد، یا از نظر توانایی‌شان برای یادگیری یا کارکرد طبیعی در زندگی دچار محدودیت باشند. پیرو این ویژگی‌ها کودکان دارای کم‌توانی در زمینه‌های کم‌توانی ذهنی، کم‌شنوایی و ناشنوایی، کم‌بینایی و نابینایی، کم‌توانی جسمی- حرکتی، اختلال‌های رفتاری و یادگیری و دارای کم‌توانی در چند زمینه، از شرایط و کیفیت زندگی ویژه‌ایی برخوردارند که نیازمند رسیدگی بیشتر نسبت به همتایان عادی خود هستند.
كودكان كم‌توان حق دارند در جامعه مشاركت فعال داشته و اين موضوع در گروِ آموزش و پرورش و رسیدگی به نیاز‌ها و شرایط ویژه آنان است. طبق مصوبات يونسكو همه مدارس بايد براي آموزش همه كودكان بدون توجه به وضعيت جسماني، هوشي، عاطفي، زباني و ساير ويژگي‌ها متناسب سازي شوند و اين سازگاري بايد انواع كودكان دارای كم‌توانی را نيز در برگیرد (ساعي منش، 1382). آموزش و پرورش آنان بايد به افزايش يكپارچگي اجتماعي ممكن و رشد همه‌ جانبه فردي منجر شود (فتحي،کشاورزی‌ارشدی و فیروزآبادی،1390). صرف نظراز محل تحصيل كودكان كم‌توان (مدارس ويژه يا تلفيقي) آن‌ها در كنار آمدن با شرايط عادي زندگي با مشكل مواجه اند(آن،2002). حتي در محيط‌هايي كه افراد حمايت كنندة زيادي وجود دارد، كودكان كم‌توان بايد خزانه‌اي از مهارت‌هاي مختلف، براي ورود به عرصه‌هاي اجتماعي داشته باشند تا بتوانند تعاملاتي پايدار ايجاد كنند و از لحاظ اجتماعي مستقل شوند (كلست، 2007).
قبل از پرداختن به هر اقدامی برای بهبود وضع زندگی این افراد باید کیفیت زندگی آن‌ها را مورد ارزیابی قرار داد. در بررسی کیفیت زندگی این کودکان می‌توان ابعاد سلامت جسمی، سلامت روان، روابط با دیگران و محیط زندگی را مورد بررسی قرار داد، که از مزیت‌های بررسی کیفیت زندگی کودکان دارای کم‌توانی می‌توان با دست یافتن به یک نیاز سنجی جامع، برای اتخاذ تصمیم و سیاست‌گذاری‌های صحیح و جامع در جهت هر چه متناسب کردن برنامه بر اساس نیازهای آن‌ها اقدام کرد.
بيشتر تحقيقات انجام شده در زمينه دانش‌آموزان كم‌توان در رابطه با عملكرد تحصيلي آنان بوده و ساير مؤلفه‌هاي رواني و شخصيتي آنان مانند اختلالات رواني، رفتارهاي سازشي و هم‌چنین کیفیت زندگی آن‌ها كمتر مورد بررسي واقع شده و جاي خالي اين گونه تحقيقات بيشتر به چشم مي‌خورد.
فصل اول
کلیات پژوهش
فصل اول
کلیات پژوهش
فصل اول
کلیات پژوهش
مقدمه
بررسی کیفیت زندگی اقشار مختلف طرحی را برای پیشنهاد راهکارهای مناسب برای آن ها با توجه به نیازهای مختلف فراهم می آورد. ارزیابی کیفیت زندگی برای جمعیت های مختلف به قدری مهم است که می توان آن را به عنوان مهمترین هدف در انجام هرگونه انواع مداخله های درمانی در نظر گرفت. مطالعه کیفیت زندگی دانش آموزان استثنایی از چشم انداز آموزشی، محیطی، اجتماعی و روانی با هدف دستیابی به بالاترین حد توانایی انسانی این قشر می تواند در زمینه بالابردن کیفیت زندگی این جمعیت خیلی یاری رسان باشد.
بر اساس آمارهای مختلف و معتبر قشر عمده ای از جمعیت ایران را دانش آموزان تشکیل می دهند و آمار دانش آموزان استثنایی هم زیاد است. بر این اساس باید کارهای پژوهشی مختلفی با توجه به اینکه دانش آموزان استثنایی قشر عمده ای هستند و نیازهای ویژه ای دارند صورت گیرد.
در بحث بازتوانی و توان افزایی، کیفیت زندگی متغیری بیانگر از این بحث است که آیا اقدامات توانبخشی تا چه حد برای فرد کم‌توان مفید واقع شده است، بر این اساس ایجاد شرایط زندگی برای افراد دارای کم توانی در حیطه های مختلف باید ارزیابی گردد، و بررسی کیفیت زندگی به دنبال این هدف است. بر این اساس وضعیت مطلوب جسمی، روانی و اجتماعی فرد و به طور کلی، توجه همه جانبه فرد در تعریف سلامت گنجانده شده است و سایر قوانین در این زمینه بر این مهم تاکید دارند که افراد دارای کم‌توانی به آموزش ویژه و خدمات وابسته دسترسی بیشتر داشته باشند و تشویق به بکارگیری کامل آنها در زندگی اجتماعی صورت گیرد.
بیان مسأله:
امروزه کیفیت زندگی جمعیت ها، به عنوان چهارچوبی برای ارائه خدمات متناسب با جنبه های مختلف زندگی و تخصیص منابع، مورد استناد قرار می گیرد. اهمیت سنجش کیفیت زندگی به حدی است که برخی از متخصصین بهداشت روان، از بهبود و ارتقای کیفیت زندگی به عنوان مهمترین هدف در انجام هرگونه مداخله درمانی یاد می کنند (هینچلیف، 1993؛ بونامی، پاتریک و بوشنل، 2000؛ به نقل از نجاتی و همکاران،1390).
یکی از حوزه های پژوهشی نبستاً جدید، مطالعه کیفیت زندگی دانش آموزان استثنایی است (کالی، فوجیماری، سوزوکی، میناموتو و ایدا،2010). جهت رسیدن به تعریف مشخصی از کیفیت زندگی باید ابتدا این قشر را به خوبی شناخت. پیرو این مهم، در تعریف دانش آموزان استثنایی از چشم انداز آموزشی می توان گفت این افراد کسانی هستند که برای دستیابی به بالاترین حد توانایی انسانی خود، به آموزش ویژه و خدمات وابسته که در اولین تشخیص بدو تولد و یا تشخیص در دوران کودکی، باید ارائه گردد، نیاز دارند. این افراد به دو دسته تقسیم می شوند: دسته اول توانایی پایین تر از حد نرمال دارند و دسته دیگر هوش و توانایی بالاتر از حد نرمال دارند. افراد استثنایی نیازمند آموزش ویژه هستند، زیرا در دسته اول یک یا دو و یا چند جنبه از جمله نارسایی در یادگیری یا توجه، اختلال هیجانی یا رفتاری، کم‌توانی جسمی، اختلال ارتباطی، درخودماندگی، آسیب مغزی، آسیب شنوایی، مشکلات بینایی دچار کم توانی هستند و دسته دوم هوش یا استعداد ویژه ای دارند که نیازمند آموزش و پرورش پیشرفته می باشند (هالاهان و کافمن،2003؛ ترجمه علیزاده، صابری، هاشمی و محی الدین، 1388).
طبق اعلام سازمان آموزش و پرورش در سال تحصیلی 91-1390 آمار دانش آموزان عادی کل کشور در همه دوره های تحصیلی13،351،254 نفر بوده است و آمار دانش‌آموزان استثنایی کشور نیز 82،326 نفر بوده اند یعنی نسبت تقریباً یک بر 162 نفر و در شهر کرمانشاه نیز آمار کل دانش آموزان عادی301،791 نفر و آمار دانش آموزان استثنایی 1،501 نفر بوده است که تقریباً‌ به ازای هر 200 دانش آموز عادی یک دانش آموز استثنایی وجود دارد (سالنامه آماری آموزش و پرورش، 1391). این نسبت در کشورهای توسعه یافته از جمله کشور آمریکا تقریباً یک نفر به ازای 19 نفر عادی بود (ایالات متحده، گزارش وضعیت ناتوانی، 2012). بر اساس گزارش انجمن پیمایش آمریکا در سال 2012، میزان شیوع انواع کم‌توانی در ایالات متحده در محدوده سنی 5 تا 15 سال 3/5 درصد بودند، به این معنی که 300،393،2 نفر از 45،411،700 در محدوده سنی مذکور دارای یک نوع یا بیشتر از یک نوع ناتوانی بودند(ایالات متحده، گزارش وضعیت ناتوانی، 2012).
در بحث توابخشی، کیفیت زندگی شاخصی است که نشان می دهد اقدامات توانبخشی تا چه حد برای فرد کم‌توان موثر بوده است. ضمن این که در خصوص برخی کم‌توانی های شدید، هدف توانبخشی درمان کامل افراد نیست، بلکه ایجاد شرایطی از زندگی است که فرد، احساس آرامش و امنیت نماید. بر مبنای تعریف سازمان بهداشت جهانی وضعیت مطلوب جسمی، روانی و اجتماعی فرد و به طور کلی، توجه همه جانبه فرد در تعریف سلامت گنجانده شده است (براون،1996؛ کوبر،2010). در ایالات متحده قانون آمریکایی های دارای کم‌توانی سال 1990 و سایر قوانین در این زمینه تاکید کردند که افراد دارای کم‌توانی به آموزش ویژه و خدمات وابسته دسترسی بیشتر داشته باشند و تشویق به بکارگیری کامل آنها در زندگی اجتماعی صورت گیرد(اسچالاک،2007؛ به نقل از اسچیپرز،2010). از اواسط دهه 1990 مفهوم کیفیت زندگی در سرتاسر اروپا به عنوان یک مفهوم سازمان دهنده در طراحی حمایت و برنامه ها، با تاثیری پایدار و قوی بر حمایت منافع شخصی افراد دارای کم‌توانی، نیز استفاده شد(اسچیپرز،2010).