دانلود پایان نامه

این فصل در ابتدا به ادبیات نظری موجود در رابطه با کودکان استثنایی می پردازد که شامل تعاریف و طیقه بندی های مختلف از انواع کودکان، و همچنین شرح هر کدام از دسته های گوناگون کودکان ازاستثنایی از جمله کودکان کم توان ذهنی و تعاریف مختلف آن، علل کم توانی ذهنی، شیوع کم توانی ذهنی، و به همین منوال سایر گروه های کودکان استثنایی از جمله گروه نابینایان و نیمه بیناها، گروه آسیب دیده شنوایی، گروه دارای اختلالات- رفتاری هیجانی،گروه دارای مشکلات ویژه یادگیری و گروه کم توان جسمی- حرکتی.
در قسمت بعدی به ادبیات نظری در رابطه با کیفیت زندگی، تعاریف مختلف آن که شامل تعاریف کلی و اختصاصی می باشند، حیطه های مختلف کیفیت زندگی. همچنین نظرهای کیفیت زندگی از جمله نظریه های مبتنی بر فرد، نظریه های مبتنی بر خانواده، نظریه های روان شناختی و همچنین مدل های کیفیت زندگی از جمله مدل فلس و پری، مدل لی و همکاران، مدل وننگوت وه همکاران پرداخته شده است. در ادامه به عوامل موثر بر کیفیت زندگی، ویژگی های کیفیت زندگی و کاربرد کیفیت زندگی مورد تحلیل قرار گرفته است. و در ادامه به پیشینه پژوهشی داخلی و خارجی به دقت در رابطه با موضوع مورد پژوهش پرداخته شده است.
تعریف و طبقه بندی کودکان و نوجوانان استثنایی
کودک استثنایی را به عنوان کودکی تعریف می‌کنیم که با کودکان متوسط و طبیعی در زمینه هایی نظیر:
ویژگی‌های ذهنی
توانایی‌های حسی
توانایی‌های ارتباطی
رفتار اجتماعی
و خصوصیات جسمی متفاوت باشد.
این تفاوت‌ها باید بدان اندازه باشد که کودکان برای شکوفا ساختن هر چه بیشتر استعدادهای خویش به برنامه های درسی مختلف و خدمات آموزشی ویژه‌ای نیازمند باشند.
به کودکی استثنایی گفته می شود که برخلاف اکثریت افراد همسن خود در شرایط عادی قادر به سازگاری با محیط نباشد و از نظر فکری، جسمانی، عقلانی، رفتاری و عاطفی با همسالان خود فرق کلی داشته، و احتیاج به روش‌های خاص تربیتی، آموزشی و درمانی داشته باشد تا بتواند از استعداد خود نهایت استفاد را بکند (میلانی فر، 1386). دانش‌آموز استثنایی ممکن است توانایی یک کودک معمولی را داشته باشد. ممکن است از نظر هوشی درخشان‌تر یا پایین‌تر از متوسط باشد. همچنین ممکن است از نظر تکلم دچار مشکل بوده و یا در ایجاد رابطه بین خود و دیگران ناتوان باشد (نادری و سیف نراقی، 1386). دانش‌آموزی که از نظر جسمی یا خصوصیات ذهنی و رفتاری با اکثریت دانش‌آموزان همکلاسی خود تفاوت فاحشی دارد و آموزش ویژه برای او مناسب‌تر از آموزش معمولی است. در اینجا منظور از مناسب بودن آموزش ویژه نسبت به آموزش عادی این است که از طریق آزمایش و بررسی مشخص شود که این آموزش از لحاظ تطابق و سازش همه جانبه دانش‌آموز با محیط و همچنین پیشرفت تحصیلی او موثر است (سیف نراقی و نادری، 1386).
طبقه بندی که اکثریت متخصصان از این طیف (کودکان استثنایی) قبول دارند عبارت‌است از تقسیم این افراد به سه دسته بزرگ زیر
کودکان و نوجوانانی که به علت اختلاف هوشی و فعالیت‌های ذهنی از کودکان عادی متمایزند: در این دسته، کودکان و نوجوانان کم‌توان ذهنی و افراد تیزهوش قرار دارند.
کودکان و نوجوانانی که به علت اختلالات و ضایعات مغزی یا اختلالات عملی مبتلا به اختلالات رفتاری هستند: در این کودکان و نوجوانان ناسازگار یا دشوار نیز قرار دارند.
کودکان و نوجوانان مبتلا به اختلالات خاص و نقایص حسی ، حرکتی و عملی باشند: در این دسته افراد نابینا، افراد ناشنواو همچنین مبتلایان به اختلالات گفتاری و ناتوانی های حرکتی قرار دارند (میلانی فر، 1386).
در ایران دانش‌آموزان استثنایی شامل 7 گروه زیر هستند:
دانش‌آموزان کم‌توان ذهنی؛
دانش‌آموزان نابینا و نیمه بینا؛
دانش‌آموزان ناشنوا و نیمه شنوا
دانش‌آموزان دارای اختلال رفتاری – هيجانی
دانش‌آموزان دارای اختلالات یادگیری
دانش‌آموزان دارای اختلالات جسمی-حرکتی
دانش‌آموزان دانش‌آموزان چند معلولیتی(افروز، 1382).
گروه اول: دانش‌آموزان کم‌توان ذهنی
تعریف و طبقه بندی کم توانی ذهنی:
تعریف اخیر انجمن کم‌توانی ذهنی آمریکا می گوید: «کم‌توانی ذهنی، به محدودیت های اساسی در کارکرد فعلی مربوط می شود. کم‌توانی ذهنی با کارکرد هوشی به طور معنی دار زیر میانگین که همزمان با محدودیت هایی در دو یا چند مهارت سازشی مربوطه به شرح زیر همراه است، توصیف می گردد: ارتباط، مراقبت از خود زندگی در خانه، مهارت های اجتماعی، استفاده اجتماعی، خود راهبری، بهداشت ایمنی، درس های تحصیلات کارکردی، اوقات فراغت و کار. کم‌توانی ذهنی قبل از هجده سالگی آشکار می شود».