دانلود پایان نامه

کارآیی مالي : در اين تحقيق جهت اندازهگيري کارآیی مالي از نسبت بازده داراييها استفاده ميشود. اين نسبت بيانگر كارآيي استفاده از داراييها است و ميزان سود به ازاي هر ريال از وجوه سرمايهگذاري شده در شركت را نشان ميدهد.
1-14. خلاصه فصل
در انجام هر تحقيق و پژوهشي يكي از مهمترين بخشها، ارائه طرح تحقيق (كليات) مناسب و كامل ميباشد. در اين فصل سعي شد تا با بيان كليه جوانب تحقيق، در خصوص مطالعه انجام شده اطلاعات كامل و قابل فهمي ارائه گردد.
بدين منظور ابتدا به بيان مسئله پرداخته شد؛ تا خواننده با مسائل بنيادي تحقيق بيشتر آشنا گردد. سپس دلايل اهميت تحقيق مطرح گرديد و علت انتخاب چنين موضوعي تبيين شد. در ادامه سئوالاتي را قرار است اين مطالعه به آن پاسخ دهد؛ بيان گرديد و در اين راستا اهداف و فرضيههاي تحقيق مطرح شد.
همچنين نحوه پاسخگويي به سئوالات و شيوه آزمون فرضيات بصورت اجمالي تبيين گرديد و نهايتاً واژهگان كليدي تحقيق را تعريف نموديم. در ادامه اين رساله كه شامل فصول دو تا پنج ميباشد كليه موارد فوق بتفصيل خواهد آمد.

فصل دوم
مباني نظري

2-1. مقدمه
همزمان با توسعه ارزش بازار سازمانهاي دانش محور، در دهه ١٩٩٠ علاقمندي وسيعي نسبت مقوله سرمايه فكري پديد آمد. اولين بار رتبههای مفهوم سرمايه فکری در سال ١٩٦٩ توسط اقتصاد دانی به نام جان کنز گالبریت بيان گرديد. دانش بعنوان يك دارائي در مقايسه با ساير انواع دارائيها، داراي اين طبيعت منحصر بفرد است كه هر چه بيشتر استفاده شود به ارزش آن افزوده ميشود اجراي يك استراتژي مؤثر مديريت دانش و تبديل شدن به يك سازمان دانش محور، بعنوان يك شرط الزامي براي موفقيت سازمانها است.
تعاريف مختلفي از سرمايه فكري در منابع مختلف ارائه شده است آنچه كه تمامي نويسندگان در مورد آن اتفاق نظر دارند اينست كه سرمايه فكري صورتي از دانش است كه مزيت رقابتي ايجاد ميكند و ارزش ناملموس يك سازمان را نمايش ميدهد. اما هنوز بر سر يك تعريف خاص توافق ندارند ولي به هر حال تركيب روشني بين وجه نظري و كاربرد عملي سرمايه فكري وجود ندارد. اغلب صاحبنظران، سرمايه فکری را به سه دسته سرمايه مشتری، سرمايه انسانی و سرمايه ساختاری تقسيم میکنند اگر مفاهيمي را كه توسط محققان مختلف مورد استفاده قرار گرفته مورد بررسي قرار گيرد، گروهي از مفاهيم مشابه از ميان واژهها و ساختارها از قبيل نا مشهودها، دانش و ايجاد ارزش هويدا ميشود. از اين رو در راستاي تصور اوليه، سرمايه فكري ممكن است به عنوان مجموعه تمام دانش تعريف شود كه به وسيله كاركنان و شركت در اختيار قرار گرفته شده است و يك مزيت رقابتي را ايجاد میكند و يا به تعبيری سرمايه فكري عبارت است از مواد فكري از قبيل دانش، اطلاعات، اموال و تجربه فكري كه شركتها بوسيله آنها ميتوانند مزيتي در جهت ايجاد ثروت داشته باشند. (استوارت و ساليوان )
از اين گذشته میتوان با سرمايه فكري به عنوان تركيبي از داراييهاي نامشهود يا داراييهاي بياهميت كه در ترازنامه افشا نميشوند رو به رو شد و اگر اين سرمايه فكري خوب مديريت شود قادر است براي شركتها مزيت رقابتي و در نتيجه ايجاد ارزش بوجود آورد.
بروکينگ در سال ١٩٩٦ سرمايه فکری ترکيبی از چهار بخش عمده دارائیهای بازار، دارائیهای انسان محور، دارائیهای فکری، دارائیهای زير ساختی تعريف کرده است بنتيس در سال ٢٠٠٠ سرمايه فکری را به صورت مفهومی که تمامی منابع نامحسوس و ارتباطات داخلی آنها را طبقهبندی میکند تعريف نموده است بنابراين مديران نياز دارند كه بتوانند اثر تلاشهاي مديريت دانش را بر عملكرد سازمان خود اندازهگيري كنند. بصورت تاريخي در علم حسابداري، دارائي ناملموس در سرفصلي تحت عنوان سرقفلي جاي ميگرفت و سرمايه فكري بخشي از اين سرفصل به شمار ميآمد ليکن روشي براي شناسائي و اندازهگيري اين موارد ناملموس در سازمانها فراهم نميآورد.
هدف تحقيق حاضر بررسي ارتباط بين سرمايه فكري و سرمايه نوآوري با کارآیی مالي و ارزش شركتهاي پذيرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران ميباشد. در اين فصل مباني نظري و پيشينه مربوط به موضوع تحقيق با استفاده از علم موجود در حيطه مديريت و حسابداري ارائه ميشود. اين فصل در سه بخش تدوين و ارائه شده است. در بخش اول، ادبيات مرتبط با سرمايه فكري و نوآوري بررسي شده است. در بخش دوم مفاهيم کارآیی مالي و ارزش شركتها و روشهاي اندازهگيري اين متغيرها مطرح شده است و در نهايت در بخش سوم اين فصل تحقيقات انجام شده خارجي و داخلي مرتبط با موضوع مرور گرديده است.
2-2. نظريههاي مربوط به سرمايه فكري
دراکر(1993) انديشمند معروف مديريت ميگويد: ما در حال وارد شدن به يك جامعه دانشي هستيم که در آن منابع اقتصادي اصلي، ديگر سرمايه بيشتر، منابع طبيعي و نيروي کار بيشتر و… نيست. منابع اقتصادي اصلي دانش خواهد بود قرن ٢١، قرن اقتصادي دانشي است. قبل از اقتصاد دانشی، اقتصاد صنعتي حاکم بوده که در اين اقتصاد عوامل توليد ثروت اقتصادي، يكسري داراييهاي فيزيكي و مشهود مانند زمين، نيروي کار، پول و ماشين آلات و… بوده و از ترآيب اين عوامل اقتصادي، ثروت توليد ميشود. در اين اقتصاد، استفاده از دانش به عنوان عامل توليد، نقش کمي داشته است اما در اقتصاد دانشي، دانش يا سرمايه فكري به عنوان يك عامل توليد ثروت در مقايسه با ساير داراييهاي مشهود فيزيكي، ارجحيت بيشتري پيدا ميکند. در اين اقتصاد، داراييهاي فكري بخصوص سرمايههاي انساني جزو مهمترين داراييهاي سازمان محسوب ميشود و موفقيت بالقوه سازمانهاريشه در قابليتهاي فكري آنها دارد تا داراييهاي مشهود. (گلدی صدقی، ١٣٨٦)
با رشد اقتصادي دانشي يا اقتصاد مبتني بر دانش، بطور قابل ملاحظهاي شاهد اين موضوع هستيم که داراييهاي نامشهود شرکتها عامل مهمي در حفظ و تحقيق مزيت رقابتي پايدار آنها ميشوند در مقايسه با ساير داراييهاي مشهود. (کينگ هانگ ، ٢٠٠٩)
محيط کسب و کار به طور شگفتانگيزي تغيير ميکند، در کسب و کارها و اقتصاد قرن ٢١ بر روي اطلاعات، فناوري اطلاعات، تجارت الكترونيك، نرمافزارها، ماركها، حقالاختراع، تحقيقات و نوآوريها، و… سرمايهگذاري ميشود که همگي جزئي از داراييهاي نامشهود و سرمايه فكري و دانش هستند تا جزو داراييهاي مشهود. (ساليوان ، ٢٠٠٠) در پارادايم صنعتي قديم شرکتها تحت اصول اقتصاد کميابي عمل ميکردند. اقتصاد کميابي بدين معناست که منابع و داراييها تحت سلطه و کنترل شرکتها محدود و کمياب هستند و استفاده بيشتر از آنها، از ارزش آنها ميکاهد ولي در عصر اقتصاد اطلاعاتي و دانش، اين اصول صدق نميکند.
شرکتها در اقتصاد دانش تحت اصول اقتصاد فراواني عمل ميکنند، اقتصاد فراواني بدين معناست که منابع و داراييهاي در اختيار شرکت به ميزان فراوان وجود دارد. اين نوع داراييها از نوع نامشهود هستند و بيشتر در افراد قرار دارند که ما به آنها دستيابي داريم مثالي از فراواني اين نوع داراييها در اقتصاد دانش، فراواني اطلاعات در اينترنت است.
بطور خلاصه در اقتصاد دانش، مهمترين داراييها و عوامل توليد، نامشهود هستند که استفاده از آنها از ارزش آنها کم نميکند و حتي به ارزش آنها ميافزايد. اين نوع داراييها نامشهود شامل دانش؛ سرمايه فكري و … هستند ولي اقتصاد صنعتي مهمترين عوامل توليد، داراييهاي مشهود و فيزيكي هستند که استفاده از آنها از ارزش آنها ميکاهد و اين داراييها شامل زمين، ماشين آلات و سرمايه پولي و … است.
آندريك(١٩٩٠) که يكي از مشهورترين اقتصاددانان مطرح امريكاست، ميگويد که در سال ١٩٢٥ نسبت سرمايههاي تجاري نامشهود به سرمايههاي تجاري مشهود ٣٠ به ٧٠ بوده است ولي اين نسبت در سال ١٩٩٠ به ميزان ٦٣ به ٣٧ رسيده است؛ همچنين لئو مطرح ميسازد که فقط در حدود ١٠ تا ١٥ درصد کل ارزش بازاري شرکتها را تشكيل ميدهند که هنوز هيچ کاري در مورد اندازهگيري آنها صورت نگرفته است. (گلدی صدقی ، ١٣٨٦) همچنين يكسري مطالعات انجام شده در سال ١٩٩٩ در زمينه ترکيب داراييهاي هزاران شرکت غيرمالي در طي سالهاي ١٩٧٨ تا ١٩٩٨ نشان داد که رابطه بين داراييها نامشهود و مشهود ٢٠ به ٨٠ بوده و در سال ١٩٩٨، اين نسبت تقريباً به ٨٠ به ٢٠ رسيده است. اين تغييرات قابل ملاحظه باعث ايجاد يكسري روشها براي محاسبه ثروت شرکتهايي شده است که مهمترين داراييهاي آنها، داراييهاي نامشهود بويژه فكري و دانش بوده است.
در طي دهه گذشته کسب و کارها، اهميت مديريت داراييهاي نامشهود خود را درك کردهاند و توسعه ماركها، روابط سهامداران، شهرت و فرهنگ سازمانها را به عنوان مهمترين منابع مزيت پايدار تجاري خود در نظر گرفتهاند. در اين اقتصاد توانايي خلق و استفاده از ارزش اين داراييهاي نامشهود، يك شايستگي اصلي را براي سازمانها بوجود ميآورد. امروز سازمانها نياز دارند تا بتوانند داراييهاي خود را از نو و دوباره طبقهبندي کنند و بايد اين موضوع را درك کنند که چگونه اين داراييها ميتوانند اهداف استراتژيك آنها را حمايت کنند و سهم آنها را از ارزش سازمان بصورت کمي در آورند و بتوانند اين داراييهاي خود را با داراييهاي رقباي خود مقايسه کنند. براي اين منظور بايستي ابتدا طبقهبندي جديدي از داراييهاي سازماني را در اين عصر ارائه کنيم. بيشك اين داراييهاي نامشهود داراي ارزش هستند چون وقتي شرکتها (کسب و کارها) فروخته ميشوند و بخشي از ارزش آنها بصورت سرقفلي نامگذاري و برچسب می خورد. بر طبق تفكر هوريب سرقفلي، تفاوت بين ارزش واقعي (بازاري) شرکت و ارزش دفتري آن است. (بونتیس ،2000)
شرکتها نه تنها نياز دارند تا داراييهاي نامشهود خود را شناسايي، اندازه گيري و مديريت کنند بلكه بايد همواره سعي کنند تا اين داراييهاي نامشهود را بطور مستمر ارتقاء و بهبود بخشند. سازمانهايي که نتوانند داراييهاي دانشي خود را بطور مستمر ارتقاء دهند بقاء خود را با خطر از دست دادن و فناي خود، مبادله خواهند کرد. (همان منبع)
2-3. تعاريف مختلف سرمايه فكري
دررابطه با سرمايه فكري تعاريف مختلفي ارائه شده است که درادامه به برخي از آنها اشاره خواهد شد.