مدني مي باشد. سرمايه تأمين شده از بانک بايستي در امر خريد کالاي موضوع مشارکت مدني به مصرف برسد و در صورتي که متقاضي نتواند مدارک لازم در خصوص صادرات را به بانک ارائه دهد، تسويه تسهيلات پرداختي تابع ضوابط جاري بانک خواهد بود.
2-7-3-5 مشارکت مدني مسکن
بانك به منظور احداث يا تكميل ساختمان وفق ضوابط جاري بانك و بر مبناي 70 درصد قيمت پايه زير بناي مفيد ساختمان و حداكثر تا سقف هاي مقرر ابلاغي از سوي بانك مركزي جمهوري اسلامي ايران اقدام به مشاركت با متقاضيان مربوطه در قالب عقد مشاركت مدني مسكن مي نمايد.
ضوابط و شرايط كلي حاكم بر عقد مشاركت مدني مشمول عقد مشاركت مدني مسكن نيز مي گردد.

2-7- 3-6 مضاربه
مضاربه قراردادي است که به موجب آن يکي از طرفين (مالک) عهده دار تامين سرمايه (نقدي ) مي گردد ، با قيد اينکه طرف ديگر (عامل) با آن تجارت کرده و در سود حاصله هر دو طرف شريک باشند.
مضاربه يک قرارداد دو طرفه است و نياز به ايجاب و قبول دارد. مضاربه از هر دو طرف جايز است. طرفين مضاربه هر وقت بخواهند مي‌توانند مضاربه را به هم بزنند. اگر مضاربه ضرر بدهد يا اصل سرمايه خسارت ببيند و عامل مقصّر نباشد، خسارت و ضرر بر عهد? عامل نيست اما اگر بعد از آن سودي حاصل شود ابتدا خسارتها جبران مي‌شود و اگر چيزي از سود باقي ماند تقسيم مي‌شود. اگر مالک و عامل بعد از اين که در قرارداد سودشان را به صورت درصد مشخص کردند قرار بگذارند که عامل ماهيانه مقدار مشخصي از سود را به صورت علي الحساب به مالک بدهد تا در پايان مضاربه يا بعد از مثلاً يک سال، سود دقيق محاسبه شود، اشکال ندارد. بعد از محاسب? سود، مي‌توانند ميزان کسري يا اضافي را جبران کرده يا اين که نسبت به آن مصالحه کنند و چيزي اضافه از يکديگر نگيرند. اگر بعد از حصول سود معلوم شود مضاربه باطل بوده است در اين صورت تمام سودي که از سرمايه حاصل شده متعلق به صاحب سرمايه (مالک) است و مالک بايد اجرت المثل کاري را که عامل انجام داده است به او بپردازد.

2-7-4 سرمايه گذاري مستقيم
سرمايه گذاري مستقيم عبارت است از تامين تمام سرمايه ي لازم جهت اجراي طرح هاي توليدي و عمراني انتفاعي که بصورت شرکت سهامي تشکيل مي شود و توسط يک يا چند بانک انجام مي گيرد. سرمايه‌‏گذاريهاي مستقيم بانکها با نظارت بانک مرکزي انجام مي‌‏شود و بر اين اساس بانکها تنها مجاز هستند، درصد بسيار محدودي از تسهيلات را در سرمايه‌‏گذاريهاي مستقيم شرکت دهند. اما سواي از تعريف نکته حائز اهميت در رابطه با سرمايه گذاري مستقيم اين است که :بر اساس قانون پولي و بانکي ، بانکها مجازند منابع سپرده هاي سرمايه گذاري نزد خود را دربخش سرمايه گذاري مستقيم نيز به مصرف برسانند بنابراين با اين ديدگاه سود ناشي از سرمايه گذاريهاي مستقيم بايد بعنوان درآمدهاي مشاع بين سپرده گذاران سپرده هاي سرمايه گذاري و بانک تسهيم شود اما کافيست به تعريف قانون کمي بيشتر دقت کنيم و آن اينکه قانونگذار وجوه قابل مصرف توسط بانکها در سرمايه گذاري مستقيم از محل سپرده هاي سرمايه گذاري را صرفاً منوط و محدود به طرحهاي توليدي و عمراني دانسته لذا مي توان اين چنين تلقي نمود درآمد و منفعت آن بخش از سرمايه گذاري مستقيم بانکها که در بخشهاي غير توليد و عمراني بکار گرفته مي شود ( مانند شرکتهاي سرمايه گذاري بانکها ، شرکت کارگزاري بانکها و صرافي و غيره ) جزء درآمدهاي مشاع نمي باشد.

2-8 مطالبات معوق از منظر مقررات بانک مرکزي:
با توجه به طبقه بندي اطلاعات مربوط به مطالبات سررسيد شده و چگونگي پيگيري و نحوه وصول مطالبات و محاسبه ذخاير توسط بانک ها و موسسات اعتباري،چارچوب کلي مطالبات تاخيري براساس آخرين ابلاغيه بانک مرکزي ج.ا.ا به چهار طبقه تقسيم مي شود که قبل از بيان آنها بعضي از اصطلاحاتي که در آن بکار برده شده را تعريف مي کنيم.

تسهيلات:
تسهيلات ( اعم از ريالي و ارزي ) شامل خالص تسهيلات اعطايي به اشخاص ( به استثنا سرمايه گذاري مستقيم و مشارکت حقوقي) ، تسهيلات اعطايي بين بانکي ، بدهي مشتريان در حساب بدهکاران موقت ، تسهيلات از محل حساب ذخيره ارزي ، بدهکاران بابت اعتبارات اسنادي پرداخت شده، بدهکاران بابت ضمانت نامه هاي پرداخت شده ، بدهکاران بابت اعتبارات اسنادي و بروات ارزي مدت دار، پيش پرداخت بابت خريد اموال معاملات، اموال خريداري شده بابت عقود، کالاي معاملات سلف ، کار در جريان جعاله و خريد دين / اسناد و بروات خريداري شده مي باشد.
تبصره : منظور از خالص تسهيلات ، مانده تسهيلات اعطا شده پس از کسر سود سالهاي آينده تسهيلات ، حساب موجوه دريافتي مضاربه و حساب مشترک مشارکت مدني مي باشد.

موسسه اعتباري:
شامل کليه بانک ها اعم از دولتي و غير دولتي ، موسسات اعتباري غير بانکي و عنداللزم تعاوني هاي اعتبار ، صندوق هاي قرض الحسنه و شرکت هاي ليزينگ و ساير تشکل هاي اعتباري است که با مجوز بانک مرکزي و يا تحت نظارت بانک مرکزي فعاليت مي کنند.

مشتري:
شامل کليه اشخاص حقيقي و حقوقي است که از موسسه اعتباري تسهيلات دريافت نموده و يا بر اثر يک رويداد ، قرار داد و يا معامله با موسسه اعتباري ، تعهدي مبني بر خروج مبالغي توسط موسسه اعتباري در قبال آنان پذيرفته شده است و احتمال پرداخت مبلغي توسط موسسه اعتباري مذکور در آينده وجود داشته باشد.
اعتبار:
اعتبار، عبارت است از هر نوع قراري که به موجب آن بانکي بنا به درخواست و بر طبق دستورات
و مشتري، مامور است در مقابل اسناد معين به شخص ثالث يا به حواله کرد او وجهي يا اسناد تجاري را که به وسيله ذينفع کشيده شده پرداخت، قبول ويا معامله نمايد و يا اجازه بدهد به وسيله بانک ديگري اين پرداختي انجام، يا چنين برواتي پرداخت، قبول يا معامله شود. مشروط بر اينکه شرايط و موارد اعتبار رعايت شده باشد. اعتبار يک نوع قرارداد و از نوع قراردادهاي مستقل بوده و در مقابل اسناد اعطاء مي گردد. يعني براي گرفتن اعتبار لازم است اسنادي از طرف شخص يا موسسه اعتبار گيرنده در اختيار شخص يا موسسه اعتبار دهنده قرار گيرد.

تسهيلات با اهميت:
از نظر اين دستوالعمل ، در مواردي که مجموعه تسهيلات هر ذي نفع واحد از مجموع مانده تسهيلات سال مالي قبل موسسه اعتباري تجاوز نمايد تسيهلات با اهميت تلقي مي شود.

ديركرد :
مبلغي اضافه بر اصل و سود بدهي كه دستورالعمل و نحوه محاسبه آن توسط بانك مركزي تهيه و به تصويب شوراي عالي مديريت و برنامه ريزي اقتصادي مي رسد .
تعيين تكليف :
منظور از تعيين تكليف ، موافقت مؤسسه اعتباري با درخواست ، گيرندگان تسهيلات در خصوص امهال و تقسيط بوده كه با انجام بررسي هاي لازم ، رعايت مقررات و حصول اطمينان از وصول مطالبات صورت مي گيرد .

مطالبات لاوصول :
مطالبات مشكوك الوصولي كه به دلايل متقن از قبيل ورشكستگي و يا علل ديگر قابل وصول نباشد كه بعنوان مطالبات سوخت شده تلقي مي شوند .”

مطالبات از دولت:
تسهيلاتي که بازپرداخت آن به موجب قانون توسط دولت تضمين گرديده و يا اجازه تضمين آن توسط دولت در قانون پيش بيني شده و تضمين مربوط توسط سازمان مديريت و برنامه ريزي صادر شده است .

2-9 طبقه بندي دارايي ها:
تسهيلات بر اساس دستورالعمل بانک مرکزي با توجه به کيفيت آنها به 4 دسته به شرح زير طبقه بندي مي گردند. کيفيت هر فقره تسهيلات بر اساس 3 پارامتر زمان، وضعيت مالي مشتري و صنعت يا رشته فعاليت مربوط ارزيابي مي شوند.
بررسي عملکرد و وضعيت مالي مشتري ، بر اساس اطلاعات مالي مشتري از جمله صورت هاي مالي حسابرسي شده، رتبه بندي مشتري، صنعت يا رشته فعاليت ذي ربط کيفي بوده و سطح بالايي از اطلاعات کارشناسي را مي طلبد و لازم است کميته هايي در سطح هر موسسه اعتباري ضمن هماهنگي با بانک مرکزي اين وظيفه را به عهده گرفته و با توجه به اطلاعات موجود، تسهيلات با اهميت را از اين منظر مورد سنجش قرار دهند.

2-9-1 طبقه جاري:
الف: پرداخت اصل و سود تسهيلات و يا بازپرداخت اقساط در سررسيد صورت گرفته و يا حداکثر از سررسيد آن 2 ماه گذشته است.

ب: مشتري از وضعيت مالي مطلوب برخوردار است به نحوي که تجزيه و تحليل شاخص هاي مالي از قبيل سودآوري و نقدينگي حاکي از آن است که وي در بازپرداخت اصل و سود تسهيلات خود با مشکل مواجه نخواهد شد.

ج: چشم انداز صنعت يا رشته فعاليت مربوط مطلوب است و بازار محصولات و خدمات اين صنعت يا رشته فعاليت از ثبات لازم برخوردار است.

2-9-2 طبقه سررسيد گذشته:
الف: از تاريخ سر رسيد اصل و سود تسهيلات و يا تاريخ قطع پرداخت اقساط بيش از 2 ماه گذشته است ،ولي تاخير در بازپرداخت هنوز از 6 ماه تجاوز ننموده است. در اين صورت فقط مبلغ سررسيد شده تسهيلات به اين طبقه منتقل مي شود.
ب : شاخص هاي مالي مشتري از قبيل سود آوري و نقدينگي حاکي از وضعيت مالي مناسب است . ليکن تجزيه و تحليل عملکرد و وضعيت مالي ، احتمال تاخير در بازپرداخت تسهيلات مشتري را در آينده نشان مي دهد.
ج: صنعت يا رشته فعاليت مربوط از وضعيت رشد محدود و بازار نسبتا پايدار برخوردار است.
تبصره: در صورت محقق شدن هر يک از شرط ها ب و ج کل مانده تسهيلات ذي ربط به اين سرفصل منتقل مي شود.
2-9-3 طبقه معوق:
الف: اصل و سود تسهيلاتي که بيش از 6 ماه و کمتر از 18 ماه از تاريخ سررسيد و يا از تاريخ قطع پرداخت اقساط سپري شده است و مشتري هنوز اقدامي براي بازپرداخت مطالبات موسسه اعتباري ننموده است در اين صورت مانده سررسيد شده تسهيلات به اين طبقه منتقل مي شود.
ب: وضعيت مالي مشتري بر اساس شاخص هاي تعيين کننده در موقعيت مناسبي قرار ندارد و تجزيه و تحليل موقعيت مالي وي حاکي از آن است که مشتري احتمالا قادر به ايفاي بخشي از تعهدات خود در زمان مقرر نمي باشد.
ج: رشد فعاليت مربوط به محدوديت جدي و رکود مواجه است و بازار محصولات آن محدود و بي ثبات است.
تبصره : در صورت محقق شدن هر يک از شرط هاي ب و ج کل مانده تسهيلات ذي ربط به اين سرفصل منتقل مي شود.
2-9-4 طبقه مشکوک الوصول :
الف: تمامي اصل و سود تسهيلاتي که بيش از 18 ماه از سررسيد و يا از تاريخ قطع پرداخت اقساط آنها سپري شده است و مشتري هنوز اقدام به بازپرداخت بدهي خود ننموده است.
ب: شاخص هاي مالي مشتري از قبيل سود آوري و نقدينگي حاکي از وضعيت مالي نامطلوب مشتري است و تجزيه و تحليل عملکرد وضعيت مالي وي حاکي از احتمال عدم ايفاي تمامي تعهدات مشتري مي باشد.
ملاک طبقه بندي دارايي ها در طبقه هاي سررسيد گذشته ، معوق ، و يا مشکوک الوصول ضعيفترين شاخص ارزيابي اشاره شده در آن طبقه مي باشد. به عبارت ديگر در صورتي که هر فقره از تسهيلات ، ضعيف ترين شاخص ارزيابي کننده يکي از طبقه ها را احراز نمايد آن شاخص به تنهايي ملاک طبقه بندي مي باشد و ساير شاخص هاي مربوط به طبقه هاي بالاتر در نظر گرفته نمي شود.
آن بخش از مطالبات موسسه اعتباري که صرف نظر از تاريخ سررسيد به دلايل متقن از قبيل ورشکستگي و يا علل ديگ
ر قابل وصول نباشد، با تصويب مديريت موسسه اعتباري به عنوان مطالبات سوخت شده تلقي و از حساب هاي خارج مي شود. اما اگر به هر دليل مقرر گرديد مانده تسهيلات مذکور در حساب موسسات اعتباري باقي بماند، ضروري است مانده مذکور در طبقه مشکوک الوصول منظور گردد.
تبصره: دستور العمل نحوه انتقال مطالبات به سرفصل سوخت شده توسط بانک مرکزي تهيه و به تصويب شوراي پول و اعتبار خواهد رسيد.
نحوه و زمان انتقال مطالبات هر طبقه به طبقه بعدي در تسهيلات اقساطي

عنوان طبقه ?
مطالبات سر رسيدگذشته
مطالبات معوق
مطالبات مشکوک الوصول
نوع تسهيلات ?

تسهيلات با فاصله اقساط 1 ماه
1-دراولين روز بعد از سررسيد سومين قسط پرداخت نشده، انتقال 3 قسط
2- اقساط بعدي تا زمان انتقال بدهي به حساب مطالبات معوق روز بعد از سررسيد هر قسط
1- در اولين روز بعد از سررسيد قسط هفتم انتقال مبلغ قسط هفتم به همراه 6 قسط انتقال يافته به حساب مطالبات سررسيد گذشته.
2- اقساط بعدي تا زمان انتقال بدهي به حساب مطالبات مشکوک الوصول روز بعد از سررسيد هر قسط.
1- در اولين روز بعد از سررسيد قسط نوزدهم مبلغ قسط نوزدهم بعلاوه 18 قسط انتقال يافته به حساب مطالبات معوق.
2- مبلغ خالص اقساط سررسيد نشده.

تسهيلات با فاصله اقساط 2 ماه
1- در اولين روز بعد از سررسيد 2 قسط پرداخت نشده هر دو قسط مزبور.
2- سومين قسط پرداخت نشده روز بعد از سررسيد قسط
1- اولين روز بعد از سررسيد قسط چهارم،مبلغ قسط چهارم بعلاوه 3 قسط انتقال يافته به مطالبات سررسيد گذشته
2- اقساط پنجم الي نهم پرداخت نشده در اولين روز بعد از سررسيد هر قسط
1- در اولين روز پس از سررسيد قسط دهم مبلغ قسط دهم بعلاوه 9 قسط انتقال يافته به مطالبات معوق
2- مبلغ خالص اقساط سررسيد نشده

تسهيلات با فاصله اقساط 3 ماه
1- اولين قسط پرداخت نشده 2 ماه پس از سررسيد
2- دومين قسط پرداخت شده روز بعد از سررسيد
1- در اولين روز پس از سررسيد سومين قسط پرداخت نشده مبلغ قسط سوم بعلاوه 2 قسط قبلي.
2- اقساط 4 و 5 و 6 در اولين روز بعد از سررسيد هر قسط
1- در اولين روز پس از سررسيد هفتمين قسط مبلغ قسط هفتم بعلاوه 6 قسط انتقال يافته به مطالبات معوق بعلاوه خالص اقساط سررسيد نشده.

تسهيلات با فاصله اقساط 6 ماه

1- اولين قسط پرداخت نشده دو ماه بعد از سر رسيد
1- در اولين روز بعد از سررسيد قسط دوم مبلغ قسط دوم بعلاوه قسط اول.
2- قسط سوم در اولين روز بعد از سررسيد
1- در اولين روز بعد از سررسيد قسط چهارم مبلغ قسط چهارم بعلاوه 3 قسط انتقال يافته به حساب مطالبات معوق.
2- مبلغ خالص اقساط سررسيد نشده

در تسهيلات غير اقساطي (تسهيلاتي که در سررسيد معين يکجا بازپرداخت مي‌شوند.) نحوه انتقال مطالبات هر طبقه به طبقه بعدي در بخش طبقه بندي دارايي ها توضيح داده شد.

2-10 ضوابط و معيارهاي اساسي اعطاي تسهيلات
اصولاً امر بررسي و اعطاي تسهيلات، موضوعي نظري بوده و لذا اين خصيصه “غير کمي بودن” ، آن اندازه گيري دقيق، اثبات يا نفي قطعي در تصميم کيري هاي اعتباري را دشوار مي سازد و اين دشواري زماني بيشتر نمايان مي گردد که مسائل اقتصادي، اجتماعي، فرهنگي پيوند يابد . ضوابط پيش رو قواعد مسلم و ثابت علمي نبوده و همانند همه فنون محصول فکرو نظر اساسي و درصورت لزوم قابل تغيير، تعديل و تصحيح مي باشد . به کارگيري اين ضوابط و معيارها ضامن سلامت و استحکام بناي اعتباري يعني تحقق اصل حصو


دیدگاهتان را بنویسید