آشنایی کامل با قطعات کامپیوتر [بخش دوم]

خیلی از افراد تصور می کنن واسه درک کاربرد قطعات جور واجور کامپیوترها نیاز به تخصص بالایی دارن، اما در واقع این موضوع خیلی هم پیچیده نیس. در مطالب «آشنایی با قطعات کامپیوتر» می خوایم کارکرد هر جزء رو تشریح کنیم.

در مطلب به قطعاتی از جمله کیس و مادربورد پرداختیم. در این قسمت به پاور، رم و حافظه های ذخیره سازی می پردازیم.

۳٫ قطعات کامپیوتر: پاور

در کل بسته به چگونگی اتصالات، ۳ نوع متفاوت از منابع تغذیه کامپیوتر (PSU) هست: غیرماژولار، ماژولار و نیمه ماژولار.

پاورهای غیر ماژولار

این پاورها که در واقع به عنوان استاندارد اولیه در نظر گرفته می شن دارای کابلایی هستن که همه به بخش داخلی پاور وصل شدن و در واقع امکان جداسازی اونا از پاور وجود نداره. اینطوری اگه در کامپیوتر خود احتیاجی به تعدادی از کابلا نداشته باشین، نمی تونین از شر اونا راحت شید. با این حال این نوع پاورها ارزون قیمت تر هستد.

پاورهای ماژولار

نمونه های ماژولار به اتصالات خاصی واسه جدا کردن کابلای خروجی مجهز شدن. اینطوری اگه فقط از تعدادی از کابلا استفاده کنین می تونین موارد بی مصرف رو جدا کنین. در این صورت علاوه بر اینکه ظاهر قشنگ تر و مرتب تری به کامپیوتر خود دادین، جریان هوا هم به واسطه کابلای بی مصرف کمتر دچار مشکل می شه.

پاور ماژولار

هم اینکه به لطف کابلای جدا شونده، کابل کشی هم راحت تر می شه اما این ویژگی قیمت رو در مقایسه با بقیه نمونه ها بالاتر می بره.

پاورهای نیمه ماژولار

در این پاورها بعضی از کابلا که شک نداشته باشینً واسه کامپیوتر به اونا نیاز دارین، به صورت وصل به بُرد و غیر قابل جدا شدن طراحی شدن، در حالی که بقیه کابلا بازم توانایی جدا شدن دارن.

پاور نیمه ماژولار

در بیشتر این پاورها کابل ۲۴ پین ATX، یه کابل اتصال برق PCI اکسپرس (معمولاً ۶+۲ پین) به همراه یه یا دو کابل برق لازم واسه لوازم جانبی به صورت وصل طراحی شدن. پاورهای نیمه ماژولار بعضی از خصوصیات مثبت هر دو مدل قبلی رو به ارث بردن: قیمت ارزون تر نسبت به ماژولارها در مقابل کابلای اکثراً ماژولار.

قدرت منابع تغذیه

قدرت در منابع تغذیه کامپیوتر به طور خلاصه با اندازه واتی که قادر به تأمین اون هستن مشخص می شه. معمولاً این مورد رو می تونین از روی مدل اونا هم تشخیص بدین. مثلا پاور کورسِیر با مدل CX550M قدرت پیوسته ۵۵۰ واتی رو تأمین می کنه. البته این ویژگی روی خود پاور و جعبه اونم مشخص شده.

داخل منبع تغذیه

ولتاژهایی (V) که در پاورها ارائه می شن شامل موارد زیر هستن:

  • ۳٫۳V+
  • ۵V+
  • ۱۲V+
  • ۱۲V-
  • ۵VSB+

پاورهای قدیمی تر ولتاژ ۱۲+ ولت رو بین چندین شاخه تقسیم می کردن اما با افزایش اندازه مصرف خیلی از قطعات سخت افزار، مدلای جدید پاورها این ولتاژ رو تنها تو یه شاخه ارائه می کنن. پس از ۱۲+ ولت، ولتاژهای ۳٫۳ و ۵ ولت اهمیت دارن.

۵VSB+ هم اشاره به ۵ ولت در حالت آماده به کار یا یعنی استندبای داره. این ولتاژ معمولاً واسه مواردی از جمله سیستمای نظارتی مادربوردا، ماوس، کیبود و روشن کردن سیستم از راه شبکه (با توانایی Wake on Lan) کاربرد داره.

مثلا در این جدول اندازه وات و شدت جریان (طبق آمپر با نشونه A) پاور کورسِیر مدل CX550M به صورت جدا شده از هم نشون داده شده.

ممکنه کمی در مورد اعداد بالا گیج شید. کافیه چیزی که در دوران مدرسه یاد گرفتین رو به خاطر بیارین. قدرت طبق وات به طور ساده از حاصل ضرب ولتاژ در شدت جریان به دست میاد. اما موضوع کمی سخت تر از این حرفهاه.

وقتی که کامپیوتر خود رو روشن می کنین، در همون لحظه تقریباً همه قطعات شروع به کار می کنن. بعضی از قطعات در شروع کار به مدت کوتاهی نیاز به نیروی بیشتری دارن. مثلا هارد دیسکا موقع روشن شدن و تا رسیدن به بیشترین حد سرعت چرخش خود تا ۴ برابر انرژی بیشتری نسبت به کارکرد عادی مصرف می کنن.

دقیقاً واسه همینه که همه پاورها یه عدد خاص رو واسه بیشترین حد توان خود (واسه یه مدت کوتاه) اعلام می کنن. این اندازه با «peak power rating» مشخص می شه.

چیجوری اندازه قدرت لازم سیستم خود رو پیدا کنین

اگه قصد خرید سیستم جدید رو دارین یا می خواین پاور خود رو تعویض کنین باید اندازه مصرف کلی قطعات سخت افزاری خود رو محاسبه کنین. این موضوع پیچیده به نظر می رسه اما حالا خوبیش اینه روشای راحتی واسه محاسبه وجود دارن.

به این منظور می تونین از محاسبه گره های خاص استفاده کنین. از جمله اونا میشه به موارد زیر اشاره کرد:

  • محاسبه گر OuterVision که در دو بخش ساده و پیشرفته این توانایی رو در اختیارتون میذاره و کار کردن با اون تقریباً ساده س!
  • محاسبه گر کولرمستر که در آخر یه مدل پاور هم به شما پیشنهاد میده

یه نمونه از نتیجه محاسبه گر OuterVision

به این موضوع دقت لازم رو به عمل بیارین مقدار وات پاوری که قصد خریداری اونو دارین باید بالاتر از اون میزانی باشه که سیستم شما نیاز داره. بهتره این اندازه رو دست کم ۱۰ درصد بالاتر در نظر بگیرین (مشابه با تصویر بالا که قدرت محاسبه شده ۴۸۹ واته ولی پاوری دست کم ۵۳۹ واتی پیشنهاد شده).

بهره وری پاور

پاورها جریان متناوب برق شهری رو به جریان مستقیم لازم واسه قطعات کامپیوتر تبدیل می کنن. در بین این تبدیل میزانی از انرژی به صورت گرما هدر میره.

پاورهایی که بهره وری بالاتری دارن گرمای کمتری تولید می کنن و در نتیجه اندازه کمتری از انرژی رو به هدر میدن. مثلا اگه یه پاور نیاز به ۱۰۰ وات داشته باشه ولی خروجی ۷۵ وات رو جفت و جور کنه، ۲۵ وات انرژی رو هدر میده و کارایی اون ۷۵ درصده.

علائم استانداردهای جور واجور ۸۰PLUS که روی جعبه و بدنه پاورها به چشم می خورن.

در سالای گذشته اندازه بهره وری پاورها بهبود زیادی یافته. حالا خوبیش اینه استاندارد واضحی هست که اندازه بهره وری پاورها رو مشخص می کنه. البته این اندازه بسته به بار روی خروجی پاور متغیره.

گواهینامه ۸۰PLUS در سال ۲۰۰۴ معرفی شد و نشون میده پاورهای دارای این استاندارد در اندازه بار ۲۰ تا ۵۰ درصد کارایی ۸۰ درصدی یا بیشتر رو ارائه میدن. در جدول زیر همه شکلای جور واجور این استاندارد در ولتاژهای ورودی جورواجور و در اندازه بارهای متفاوت گفته شده.

براساس جدول بالا بهینه ترین استاندارد فعلی ۸۰PLUS Titaniumه.

اتصالات پاور

در ادامه به شکلای جور واجور اتصالات پاورها می پردازیم.

مولِکس

این نوع اتصال به عنوان کانکتور استاندارد منابع تغذیه کامپیوتر شناخته می شه. از اون واسه خیلی از لوازم قدیمی از جمله هارد دیسکا و درایوهای نوری ساخته شده در چندین سال پیش به استفاده می شه. اما بازم در لوازم جدیدی از جمله پنلای LED هم کاربرد داره.

کانکتور ۲۴ پین

این کانکتور وظیفه تأمین قدرت لازم واسه مادربودر و بعضی از کارتای جانبی رو رو دوش داره. بعضی از کارتای گرافیک قدیمی تر قدرت لازم خود رو از راه این اتصال دریافت می کنن اما مدلای قوی تر نیاز به تأمین برق جداگونه ای دارن.

کانکتور ۴+۴ پین

محل اتصال مربوط به این کانکتور معمولاً در نزدیکی سوکت پردازنده روی مادربورد قرار داره. دلیل اونم مشخصه؛ این اتصال برق لازم واسه پردازنده رو جفت و جور می کنه. مادربوردهای قدیمی نیاز به تنها یه اتصال ۴ پین داشتن اما حالا معمولا نیاز به ۸ پین دارن.

هم اینکه بعضی از پردازندهای مدرن پر مصرف نیاز به یه کانکتور ۴+۴ در کنار یه کانکتور ۴ پین اضافه و طبیعتاً پاورهای قوی تری دارن.

کابل برق ساتا

کابل برق ساتا (SATA) حالا مهمترین اتصال واسه تأمین برق حافظه های ذخیره سازی و هم درایوهای نوری در کامپیوترای خونگی هستن.

PCI اکسپرس (۲+۶ پین)

کانکتوریه که برق لازم واسه کارتای گرافیک پر مصرف رو تأمین می کنه و مستقیما به خود کارتا وصل می شه. بعضی از کارتا به یه ۶ پین نیاز دارن، در حالی که یه سریای دیگه به ۸ (۶+۲) پین یا ترکیبی از این دو.

خطرات پاورهای ارزون قیمت بی کیفیت

اگه واسه خرید پاور به بازار سری زده باشین با انبوه برنده های نامعلوم ای روبرو میشین که برچسب قدرت بالایی رو با خود یدک میکشن و البته قیمت پایینی هم دارن. یادتون باشه که اینجا ارزون تر الزماً بهتر نیس و خیلی از این منابع تغذیه قدرتی کمتر از اندازه ادعا شده دارن. در این مورد همیشه موارد زیر رو در یادتون باشه:

  • بعضی وقتاً فروشنده های نا آگاه به اندازه وات بیشترین حد به مدت کوتاه یا peak power استناد می کنن و اونو مبنای قدرت پاورها در نظر می گیرن. با این حال باید اندازه قدرت پیوسته پاور که در بالا به اون گفته شد رو مبنای خرید پاور بذارین.
  • اندازه قدرت پیوسته پاورها در شرایط ایده آل محاسبه می شه. یعنی در شرایطی که دمای اتاق کامپیوتر مورد استفاده در حد مشخصی باشه و گرد و غبار در محیط نباشه اما به محض اینکه پاور در کیس کامپیوترتان قرار میگیره شرایط فرق می کنه و نباید انتظار بیشترین حد کارایی رو از اون داشته باشین. می تونین توان اضافه دست کم ۱۰ درصدی که به اون گفته شد رو در نظر بگیرین.

به دلایل زیر باید قید پاورهای ارزون قیمت رو بزنین:

  • گرمای بیشتری تولید می کنن، مصرف بالاتری دارن و نیاز به خنک سازی بهتر.
  • مهمتر اینکه از قطعات بی کیفیتی در ساخت اونا استفاده شده. این موضوع می تونه احتمال خرابی اونا رو بالا ببره و شاید به بقیه قطعات کامپیوتر هم صدمات جبران ناپذیری وارد شه.
  • قطعات بی کیفیت  اونا به این معنیه که دووم کلی پاور هم کاهش قابل توجه ای نسبت به نمونه های با کیفیت تر داره.

برنده های پاور

از معروف ترین برنده های منبع تغذیه کامپیوتر موجود در ایران میشه به موارد زیر اشاره کرد:

  • کورسِیر
  • کولر مستر
  • اَنتک
  • ترمالتِیه
  • اِنرمکس
  • گرین

۴٫ قطعات کامپیوتر: رم

قطعات کامپیوتر

رم یا حافظه رسیدن تصادفی بخشی از حافظه موقت کامپیوتره که واسه نگهداری موقتی اطلاعات کاربرد داره. واسه آشنایی بیشتر با این قطعه در سایت ما در مطلب خاصی به پراختیم. مطالعه اونو از دست ندین.

۵٫ قطعات کامپیوتر: حافظه های ذخیره سازی

هارد دیسکا و SSDا دو مدل از لوازم ذخیره سازی عادی هستن. این سخت افزارها مشابه با رم اطلاعات رو در خود ذخیره می کنن اما نه به طور موقت، بلکه واسه یه مدت طولانی. علاوه بر این بر خلاف رما اگه کامپیوترتان رو خاموش کنین، بازم اطلاعات موجود در اونا سر جای خود باقی می مونه و پاک نمی شه.

واسه مدتا هارد دیسکای مغناطیسی بر بازار لوازم ذخیره سازی حکمرانی می کردن ولی از حدود سال ۲۰۱۰ که SSDا از راه رسیدن به نظر می رسه آینده از اون این نمونه های جدید تر باشه. در ادامه به بررسی جداگونه هارد دیسکا و SSDا می پردازیم.

هارد دیسک

این نوع فضای ذخیره سازی ظرفیت بالایی رو ارائه میده در حالی که قیمت مقرون به صرفه ای هم داره. هم اینکه اگه خوب از اون مراقبت شه می تونن بسیار قابل اطمینان و با دووم باشن.هارد دیسکایی مشابه با اون چیزی که شایدً حالا در کامپیوتر شمام تعبیه شده، یعنی مدلایی که با عنوان ۳٫۵ اینچی معروف هستن از حدود سال ۱۹۸۳ از راه رسیدن. مدلای کوچکتر ۲٫۵ اینچی خاص لپتاپا از سال ۱۹۸۸ عرضه شدن.

پلاتر اصلی ترین جزء در هارد دیسکا هستش. این قطعه که به شکل صفحات گِرده، معمولا از آلومینیوم یا شیشه ساخته شده که لایه ای نازک از فلز روی اونو پوشونده.

اطلاعات به وسیله هدا روی صفحات گرد نوشته می شن، به این صورت که پوشش فلزی روی اونا خاصیت مغناطیسی یا غیر مغناطیسی به خود می گیرن. اینطوری اطلاعات به صورت بیتای ۰ یا ۱ روی سطح پلاتر ذخیره می شن. وقتی که داده ها روی بخشای پلاتر دوبارهً نوشته می شن، همین روند تکرار می شه و تنها لازمه روی برشی از پلاتر روند مغناطیسی یا غیر مغناطیسی شدن اون تکرار شه.

قطعات کامپیوتر

هارد دیسک در برابر SSD

روند خوندن یا نوشتن در هارد دیسکا در بین چرخش صفحات و گذر هد از روی اونا انجام می شه. سرعت چرخش در هارد دیسکا فرق داره و یکی از مهمترین عوامل در سرعت انتقال داده ها همین موضوعه.

همین قطعات مکانیکی هستن که موجب استهلاک هارد دیسکا با گذشت زمان می شن. معمولا این قطعات در کامپیوترای خونگی عمری ۴ ساله و در لپتاپا عمری ۳ ساله دارن، البته اگه ۲۴ ساعته در حال کار باشن و تحت ضربه شدید، میدون مغناطیسی قوی و یا نوسان برق قرار نگیرند.

برنده های هارد دیسک

خیلی از برنده ها کاربران وفادار خود رو دارن اما از مهمترین اونا میشه به وسترن دیجیتال، سیگِیت، و توشیبا اشاره کرد.

حافظه های SSD

قطعات کامپیوتر

SSDا ساختاری به طور کاملً متفاوت با هارد دیسکا دارن، بر حافظه های فلش مبتنی هستن و یعنی هیچ قطعه مکانیکی در اونا وجود نداره. قبل از این در مطلب خاص سایت ما به پراختیم. پیشنهاد می کنیم این مطلب رو بخونین.

اعداد در هارد دیسکا و SSDا چه می گن

در ادامه به مقایسه این دو نوع با همدیگه می پردازیم.

ظرفیت

همونجوریکه قبل از اینم اشاره کردیم، در بحث ظرفیت برتری از اون هارد دیسکا هستش. با این حال باید به این موضوع دقت لازم رو به عمل بیارین که هارد دیسکای با ظرفیت پایین تر معمولاً نویز کمتری در بین کار تولید می کنن و به دلیل پلاترهای کمتر مصرف پایین تری دارن. هم اینکه اگه تصاویر یا ویدیوهای زیادی دارین ظرفیت بالاتر انتخاب بهتری میشه.

حافظه کش

هارد دیسکا و SSDا حافظه کش دارن که یه وظیفه مهم داره: نگهداری اطلاعاتی که بیشتر مورد دسترس قرار می گیرن و به خاطر بهبود سرعت کارکرد. هر چی این اندازه بالاتر باشه بهتره و البته بر قیمت حافظه ذخیره سازی اضافه می کنه.

دور دقیقه یا RPM

این مورد فقط به هارد دیسکایی که صفحات چرخان دارن ربط داره. هر چی سرعت چرخش بالاتر باشه، انتقال داده ها هم سریعتر انجام می شه. سرعتا معمولا ۷۲۰۰ یا ۵۴۰۰ هستن، با این حال بعضی از درایوها از سرعتای دیگری از جمله ۱۰ هزار دور استفاده میکردن.

ابعاد حافظه های ذخیره سازی

قطعات کامپیوتر

SSDا و هارد دیسکا معمولا در دو اندازه عرضه می شن: ۳٫۵ اینچی که معمولاً به کامپیوترای دسکتاپ اختصاص دارن و نمونه های ۲٫۵ اینچی که هم در دسکتاپا و هم در لپتاپا به کار می رن. SSDا معمولا از نوع ۲٫۵ اینچی هستن، در حالی که هارد دیسکا در هر دو اندازه ارائه می شن.

 

در روزای آینده با قسمتای بعدی این مطلب همراه باشین.

بقیه بخشای این مجموعه رو بخونین:

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *