می 16, 2021

بررسی روابط اجتماعی در آثار سعدی و تطبیق آن با نهج البلاغه- قسمت ۲۳

«مجال سخن تا نبینی زپیش به بیهوده گفتن مبر قدر خویش»

 

(یوسفی،گلستان، ص ۶۸)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

«مجال سخن تا نیابی مگوی چو میدان نبینی نگهدار گوی»

 

(یوسفی،بوستان، ص ۱۴۸ )
۵-۳-۱-۴- راستگویی وصداقت
صداقت در سخن گفتن نیز یکی از ارزش های مورد تأکید اسلام است و باعث تحکیم روابط اجتماعی می شود زیرا هر گاه که انسان بدون پیچ و خم روانی و با صداقت کامل با کسی روبرو شود خواهد دید طرف مقابل هم تمام شخصیّت وجودی او که از دیده ها پنهان است نشان خواهد داد.
اما از نظر اجتماعی، این اندازه می توان گفت که اگر ما انسانها با تمام قیافه ها و واحدهای درونی با یکدیگر روبرو شویم؛ مشکلات زیادی را می توانستیم از بین ببریم ولی متأسفانه این پرده پوشی ها و شخصیت های ساختگی و ریاگونه انسانها هنوز هم به عنوان ضرورت های روابط اجتماعی مطرح بوده و گویی زندگی بدون آن امکان پذیر نمی باشد. اکنون سخنان بزرگان دین را در این زمینه ذکر می کنیم. (سجّادی، ۱۳۸۸: ص ۱۵۳)
«صدّیق» کسی است که در گفتار، کردار، دانش ها، احوال و روش ها، نیّات ، خوی و اخلاق خود راست باشد.» اهمیّت صدق و جایگاه آن نزد خداوند متّعال، به آن اندازه ای است که در قرآن به صفت «صدّیق» بودن برخی پیامبران اشاره شده است. به عنوان مثال، «خداوند در قرآن مجید، ادریس نبی را با ارزش «صدّیق» ستوده و در مقام معرّفی پاداش و صداقت او فرموده است: «وَ رَفَعنَا مَکَاناً عَلیَّا؛ (برجی، ۱۳۶۸: ص ۳۷)
امام علی (علیه السّلام) درخطبه همّام که سیمای پرهیزکاران را وصف می کند یکی از صفات ارزشمند آنها را راست گویی می داند و می فرماید: «وَ مَنطِقِهِمُ الصَّوابُ؛ سخنانشان راست است.» (نهج البلاغه، ص ۲۲۵، خطبه ۱۹۳)
و در جای دیگر در مورد فواید راستگویی و آسیب های دروغ گویی می فرماید: «الصَّادِقُ عَلَی شَفَا مَنجَاهٍ وَ کَرامَهٍ وَ الکَاذِبُ عَلَی شََرَفِ مَهواهٍ وَ مَهَانَهٍ؛ راستگو در راه نجات و بزرگواری است اما دروغگو بر لب پرتگاه هلاکت و خواری.» (نهج البلاغه، ص ۶۸، خطبه ۸۶)
سعدی در مقوله سخن گفتن، آداب و شرایط ویژه ای قائل است: از جمله به موقع سخن گفتن، سنجیده گفتن و راست گفتن.

 

 تصویر درباره جامعه شناسی و علوم اجتماعی

 

 

 

 

 

 

 

 

 

«تا نیک ندانی که سخن عین صواب است
گر راست سخن گویی و در بند بمانی
بایدکه به گفتن دهن از هم نگشایی
به زانکه دروغت دهدازبند رهایی»

 

(یوسفی،گلستان؛ص۱۸۶)
او هم چنین به آثار اجتماعی «راست گویی» و مقابل آن «دروغگویی» اشاره می کند و می گوید: «دروغ گفتن به ضریت لازم ماند که اگر نیز جراحت درست شود نشان بماند…

 

 

 

 

 

 

 

 

 

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *