تحقیق درباره بافت تاریخی شهر و شهرهای تاریخی

با نگاهی اجمالی به نقشه کاربری اراضی ( بافت تاریخی) عقدا آنچه که جلب توجه می کند، تعدد و تنوع فضاهای مذهبی (تحت عناوین مختلف ؛ نظیر مسجد ، حسینیه ، تکیه ، حوزه علمیه و … ) است ، که موضوعی در خور تامل می باشد. از طرفی برپایی مراسم های آیینی و مذهبی ، نظیر آیین های عاشورایی ، تعزیه خوانی و …همه ساله در ایام خاصی (محرم و صفر) جمعیت زیادی را به شهر جلب می کند که عمدتا اهالی کوچ کرده همین دیارند ، به طوری که شهر در این ایام جلوه و حیات سابق خود را بازمی یابد. نکته جالب توجه دیگر آنکه ؛ همه ساخت و سازهای دهه های اخیر، در بافت تاریخی شهر، شامل توسعه و بنیان همین فضاهای مذهبی بوده که با خرج همین اهالی صورت گرفته است.
لذا با بررسی نقش و اهمیت کارکردهای مذهبی در شهر عقدا به نظر می رسد طراحی مجموعه چند منظوره با کارکرد مذهبی- اقامتی به احیای شهر کمک کند. لذا اهداف کاربردی این تحقیق را می توان چننین بیان نمود:
توسعه فضاهای مذهبی به شکلی نوین با هدف جلب جمعیت بیشتر و حفظ و اشاعه سنت های آیینی
ارائه الگویی مناسب جهت توسعه آتی شهر به شکل تلفیقی از فضاهای مذهبی و سکونتگاهی
1-6 سوالات تحقیق
روش‌های طراحی در جوار بافت تاریخی در چالش میان حفاظت و توسعه آبستن مشکلات و معایب بسیاری است. در واقع رویکرد جامع و مشخصی را برای احیای بافت‌های تاریخی نمی توان ارائه داد. با توجه به این موضوع، تحقیق حاضر به دنبال پاسخ به این سوالات اصلی می باشد که:
چگونه می توان با جریان روز افزون ویرانی و مهاجرت در شهر تاریخی عقدا مقابله نمود ؟
با چه رویکردی می توان بافت تاریخی عقدا را احیا کرد ؟
در ادامه سوالات فرعی زیر مطرح می‌شود:
آیا کیفیت خاطره بافت‌های تاریخی قابلیت تبدیل شدن به مکان‌هایی پویا برای زندگی معاصر را دارد؟
چگونه می‌توان خاطره فضایی حضور در این بافت ها را در فضاهای معاصر احیا نمود؟
1- 7فرضیه‌های تحقیق
استفاده از پتانسیل ها و استعدادهای شهرهای تاریخی جهت جلب توریسم و توسعه گردشگری به نظر می رسد می تواند در احیا این شهرها و توسعه حاصل از جلب سرمایه به آنها موثر باشد.
برگزاری مراسم مذهبی و آیینی در شهر عقدا ، همه ساله جمعیت زیادی را ( در ایام محرم و صفر ) به خود جلب می کند. لذا به نظر می رسد توسعه فضاهای مذهبی به شکلی نوین همراه با عملکردهای جدید بتواند به ارتقاء کیفیت زندگی و احیای این شهر کمک کند.
طراحی یک مجموعه چند منظوره با کارکردهای مذهبی – اقامتی – گردشگری، ضمن توسعه و حفظ سنت های آیینی و فرهنگی می تواند دراحیای فعالیت های شهر نیز موثر باشد.
1-8 تعریف مفاهیم اصلی و واژگان
همدیس:
«همدیس» همانطور که از نام آن پیداست ،ریشه در واژه « همانندی» و « هم سازی» دارد (فرهنگستان زبان فارسی،1390،ص144). در واقع « مجموعه همدیس عقدا» نوعی همانند سازی و الگوبرداری از بافت تاریخی عقداست .الگویی که از جاری شدن آیین ها و مذهب در بطن زندگی مردم شکل گرفته است.
واژه مهم دیگر که نیاز به تعریف دارد، عبارت «بافت تاریخی» است. این واژه حوزه عام پژوهش را مشخص می‌کند. «بافت تاریخی محدوده‌ای از بخش مرکزی شهر شامل اصلی‌ترین بناها و اثرها و «یادمان‌های تاریخی» در قالب محله‌های قدیمی می‌باشد که دارای ارزش هویتی- فرهنگی بوده و از بخش‌های دیگر شهری متمایز است. به عبارت دیگر،‌ بخشی از یک شهر است که با دارا بودن نمادها،‌ یادمان‌ها و ساختمان‌های تاریخی حائز اهمیت می‌باشد و «میراث تاریخی» یک شهر را درخود جای داده است. این بخش معمولا در محدوده قدیمی شهرها واقع گردیده است و علاوه بر در برگرفتن ناحیه قدیمی (Old area)، بناهای دارای ارزش تاریخی این بخش را نیز مرمت و ساماندهی نموده و از آنها محافظت به عمل می‌آورد» (استیون تایسدل و تنراک، ‌تیم هیث، 1390).