تحقیق درباره تجزیه واریانس و نسبت به عمل

(دنمید و شاو 1960؛ ستر و همکاران 1990) اظهار داشتند که کمبود آب از جمله عوامل محدود کننده رشد و نمو گیاه می باشد که علاوه بر کاهش ماده خشک تولید، موجب اختلال در تسهیم کربوهیدرات ها به دانه و در نتیجه کاهش شاخص برداشت می شود. پاندی و همکاران (2000) نیز دلیل کاهش شاخص برداشت در شرایط تنش شدید خشکی را حساسیت بیشتر رشد زایشی نسبت به شرایط نامطلوب در مقایسه با رشد رویشی تشخیص دادند. بنابراين به نظر مي رسدكه با كاهش و يا افزايش ظرفيت منبع در هر بوته، سهم هر مخزن تقريباً نسبت ثابتي است كه بيشتر تحت كنترل ژنتيكي بوده و كمتر تحت تاثير شرايط محيطي قرار مي گيردتتيوو گاردنر (1988). گزارش نمودند كه بين دانه و ساير اندام هاي گياه همبستگي بالايي وجود دارد و به هر ميزان كه رشد بقيه قسمت هاي گياه افزايش يابد، رشد دانه نيز زياد مي شود و در نتيجه شاخص برداشت تغيير چنداني نمي كند.به اظهار وست گیت (1994)، تفاوتی درشاخص برداشت گیاهان در تیمارهای مختلف آب دیده نمی شود و سرعت انتقال مواد به دانه ها در شرایط تنش و بدون تنش آب تفاوتی نمی کند. ولی بولانوس (1995)، افزایش شاخص برداشت تحت شرایط تنش خشکی را گزارش کرده است. تنش ناشي از تيمار آب در مرحله ظهور گل نر، عملكرد دانه را به ميزان بيشتري نسبت به عملكرد بيولوژيكي كاهش داد كه در نتيجه آن شاخص برداشت به طور معني داري كاهش يافت (پاندي و همكاران، 2000). کاهش شاخص برداشت آفتابگردان در شرایط تنش خشکی را می توان در اثر کاهش قطر بلال، تعداد دانه در بلال و افزایش درصد پوکی دانه ها دانست (مظفری و همکاران، 1375). وقوع تنش خشکی در پایان مرحله ی گرده افشانی، روی بیوماس و در مرحله ی بلوغ فیزیولوژیکی، روی عملکرد دانه، اندازه دانه و شاخص برداشت اثر معنی داری می گذارد(چیمنتی و همکاران ، 2002). شاخص برداشت بیان کننده توزیع نسبی مواد فتوسنتزی بین مخازن اقتصادی و سایر مخازن موجود در گیاه می باشد. کمبود آب علاوه بر کاهش ماده خشک تولیدی، سبب اختلال در تسهیم کربوهیدرات ها به دانه و در نتیجه، کاهش شاخص برداشت می گردد. افت عملکرد دانه در پاسخ به کمبود آب، بیش از کاهش عملکرد بیولوژیکی می باشد که نشان گر حساسیت بیش تر رشد زایشی نسبت به رشد رویشی در تنش خشکی می باشد بندی و همکاران (2000). تأثیر تنش آب قبل از ابریشم دهی بلال را در کاهش عملکرد دانه را بین 8/15 تا 1/22 درصد گزارش کردند. که البته برخی پژوهشگران کاهش 25 درصدی عملکرد دانه طی تنش آب در دوره رویش گزارش نموده اند(دنماد و شاو، 1960). پاندی و همکاران (2000) اعتقاد دارند که کم آبیاری در اوایل رشد رویشی تولید ماده خشک را به میزان کمی کاهش می دهد اما در اواخر رشد و در مرحله رشد زایشی، این شاخص برداشت را به شدت کاهش می دهد. تنش خشکی از طریق اختلال در روند جذب و انتقال عناصرغذایی، عرضه مواد پرورده را کاهش داده و موجب تغییر در اجزای عملکرد و کاهش عملکرد دانه می گردد (وست گیت و بویر ، 1998). ستر و همکاران (2001) نیز گزارش کردند که شاخص برداشت گیاه ذرت تحت اثر تنش خشکی باعث کاهش عملکرد دانه می گردد، وزن خشک کل را نیز کم می کند. مگر اینکه تنش شدید باعث کاهش عملکرد دانه به میزان زیاد گردد و در نتیجه شاخص برداشت کاهش پیدا کند.

نمودار 4-37- اثر مراحل مختلف وجین علف هرز بر شاخص برداشت

نمودار 4-38- اثر سطوح مختلف تنش خشکی بر شاخص برداشت

نمودار 4-39- اثر متقابل مراحل مختلف وجین در سطوح مختلف تنش خشکی بر شاخص برداشت
جدول4-1- تجزیه واریانس صفات ارتفاع نهایی بوته، تعداد برگ در بوته، طول بلال، قطر ساقه، قطر بلال، تعداد ردیف در بلال، تعداد دانه در بلال، تعداد دانه در ردیف و وزن دانه بلال
منابع تغییرات درجه آزادی ارتفاع نهایی بوته طول بلال قطر ساقه قطر بلال تعداد ردیف در بلال تعداد دانه در بلال تعداد دانه در ردیف وزن دانه در بلال
اثر بلوک 2 **264/201 789/1* 038/0* 022/0* 014/0ns 389/7926** 167/33** 014/50**
اثر ساده مراحل وجین 5 822/4927** 240/5** 355/0* 931/0** 556/2* 389/39013** 758/123** 581/2694**
اثر ساده تنش خشکی 3 278/1239** 148/24** 258/0* 896/1** 093/21** 370/132741** 014/366** 606/3500**
اثر متقابل مراحل مختلف وجین در تنش خشکی 15 644/4* 204/0 ns 015/0 ns 031/0* 481/0* 337/1825** 314/1 * 040/7 **
خطای آزمایش 46 046/3 187/0 014/0 004/0 724/0 824/2095 587/0 492/2
ضریب تغییرات CV 19/1% 68/2% 61/5% 73/1% 73/6% 85/9% 12/2% 40/1%
،** معنی داری در سطح 1% ، * معنی داری در سطح 5% ns عدم معنی داری
جدول 4-2- تجزیه واریانس صفات وزن هزار دانه، وزن نهایی بلال، عملکردبیولوژیک، عملکرد دانه، شاخص برداشت
منابع تغییرات درجه آزادی وزن هزار دانه ذرت وزن نهایی بلال عملکرد بیولوژیک عملکرد دانه شاخص برداشت
اثر بلوک 2 042/188** 441/111** 264/64239** 931/3947083** 725/112**
اثر ساده مراحل وجین 5 699/3937** 730/1064** 881/17286024** 422/33128473** 891/485**
اثر ساده تنش خشکی 3 993/5938** **157/10669 458/51539514** 611/69539786** 316/840**
اثر متقابل مراحل مختلف وجین در تنش خشکی 15 117/30 ** 439/59** 703/101672** 200/488928** 965/9**