تحقیق درباره توسعه اقتصادی و اجتماعی و جریان دو طرفه اطلاعات

بانکداری در جهان تقریباً از زمانی شروع شد که داد و ستد و مبادله کالا بین مردم آغاز گردید (هاشمی دیزج،1386، ص239). امروزه بانکداری و خدمات مالی یک صنعت تقاضا گرا می باشند و بخش مهمی از صنایع خدماتی را تشکیل می دهند (ایرسلی و همکاران، 2005). بانک ها شریان های حیاتی اقتصاد هر کشورند و در جهت جلب و تشویق مردم به پس انداز و جمع آوری سرمایه های کوچک و بکار انداختن آنها در دسته های تولیدی و خدماتی نقش مهمی را ایفا می کنند (رنجبریان، غلامی کرین، 1385). بنابراین فعالیت بهینه بانک ها و استفاده موثر از ابزار بازاریابی برای تحقق اهدافشان، از جمله بهره برداری از سرمایه و تجهیز آن، بر فعالیت های مختلف اقتصادی و وضع کلی اقتصاد کشور بسیار موثر است (ونوس و صفاییان،1384، ص 18).
تاريخچه بانك به زمانهاي خيلي دور برمي‌گردد. در زمانهاي گذشته كه پول رايج ميان همه ملل طلا و نقره بود به علت اينكه نگهداري حجم زيادي از آن مشكل بود، صرافيها با گرفتن طلا و نقره از پولدارها و احياناً پرداخت بهره به آنها و اعطاء اين طلا و نقره به فقرا و احياناً اخذ بهره نسبت به تشكيل اولين بانك به صورت يك صرافي ساده اقدام کردند. صراف ها ابتدا براي نگهداري طلا و نقره به فرد امانت گذار يك حواله مي‌دادند كه اين حواله‌ها بعدها در جامعه به عنوان نماينده طلا و نقره اعتبار پيدا مي‌كردند كه باعث ظهور اسكناس نيز شد. ( طبيبيان، 1382، ص 372)
از بانك هاي قديمي در دنیا مي‌توان به بانك آمستردام تاسيس 1609 ميلادي، بانك ونيز، بانك انگلستان در 1694 اشاره کرد، البته بانك هاي اوليه بيشتر به منظور وام دادن به عموم (مانند بانك ونيز) ايجاد مي‌شدند؛و برخي نيز مثل بانك آمستردام فقط سپرده مي‌پذيرفتند ( خلعتبري، 1371،ص 108).
در ایران اولین بانک در سال 1266 بدون اجازۀ رسمي از دولت اقدام به گشودن شعبه و انجام عمليات بانكي كرد. اما اولين تاسيس رسمي بانك، با قرارداد از طرف ناصرالدين شاه به فردي به نام بارون دورویتر کلید خورد. اين بانك، بانك شاهي ايران نام گرفت. طبق امتيازنامه آن اجازه تاسيس بانك شاهي به مدت 60 سال به بارون دورویتر اعطا می‌شد. حق انحصاري اكتشافات و بهره‌برداري از معادن آهن، سرب، جيوه، زغال سنگ و نفت، ساختن راه در كشور به مدت 60 سال و معافیت از پرداخت ماليات نيز جزء مفاد این امتیازنامه بود (طبيبيان،1382، ص 372). در قبال این امتیازنامه، روس ها در سال 1285 شمسي مجوز بانك استقراض ايران را به مدت 75 سال از ناصرالدين شاه گرفتند كه به علت وضع نابسامان خزانه، دولت وقت قصد استقراض خارجي داشت. فعالیت های مهم بانک استقراضی ایران عملیات اعتبار و رهن بود.در سال 1301 به موجب مقررات عهدنامه 1299 بین ایران و روسیه، این موسسه به دولت ایران واگذار شد که به علت فقدان سرمایه نقدی و اشکالات زیاد در اخذ طلب های خود نتوانست موفق شود. سرانجام بانك سپه به عنوان اولين بانك ایرانی در سال 1304 تاسيس شد. (هاشمی دیزج،1386،ص250)
بعد از انقلاب، همه بانک های موجود در ایران با مصوبه شورای انقلاب ملی شده و به بانک های زیر تقلیل یافتند: بانک ملی، سپه، رفاه کارگران، صادرات ایران، بانک استان، صنعت و معدن، مسکن، کشاورزی، تجارت و ملت. اما رفته رفته از سال 1376 تاسیس موسسه های مالی و اعتباری زمینه ساز ورود بانک های خصوصی به نظام بانکی کشور گردید(هاشمی دیزج،1386، ص240) .
2-3 انواع بانک در ایران
در ایران بانک ها را می توان بر حسب نوع فعاليتشان به چهار گروه زير تقسيم كرد: (ابونوری، سپانلو، 1384)
تجاری 
صنعتی
معدنی
کشاورزی
همچنین از لحاظ مالکیت بانک ها در ایران به دو دسته دولتی و خصوصی تقسیم میشوند.
بانک های دولتی: بانک های دولتی در ایران با سرمایه دولت بصورت شرکت سهامی تشکیل شده اند. سهام این بانک ها به دولت تعلق دارد و نمایندگان دولت نیز صاحبان این سهام می باشند. اداره امور این بانک ها بوسیله دولت صورت گرفته و هیئت مدیره و سایر ارکان آن از طرف دولت عزل و نصب میشوند. خط مشی این بانک ها از سوی دولت تعیین شده و دستورات و نظرات دولت را اجرا می کنند.
بانک های خصوصی: اولین بانک خصوصی در ایران با استفاده از مقررات قانونی تجارت و بصورت شرکت سهامی با نام “بانک بازرگانی ایران” در سال 1328 تاسیس گردید، اما در سال 1358 تحت ضرورت های اجتماعی و اقتصادی ناشی از انتقال سپرده ها به خارج از کشور، و سلب اعتماد مردم از بانک ها و استرداد سپرده های خود و جلوگیری از ورشکستگی و توقف عملیات بانک ها، بانک های خصوصی را ملی اعلام نمودندپس از سالها سرانجام در فروردین ماه 1379 به واسطه ماده 98 قانون برنامه توسعه اقتصادی و اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران اجازه تاسیس بانک خصوصی با مالکیت و مدیریت اشخاص غیر دولتی داخلی تصویب یافت. این بانک ها می توانند در چارچوب قانون پولی و بانکی مصوب سال 1351، قانون عملیات بانکی بدون ربا و اساسنامه خود به کلیه عملیات مجاز بانکی مبادرت نمایند (هاشمی دیزج،1386، ص259-254) .
از طرفي ديگر در سال های اخیر واگذاري بخشی از سهام برخي از بانك هاي دولتي به بخش خصوصي، نشان دهنده حركتي نوين در صنعت بانكداري ايران مي باشدکه در برخی از پژوهش ها، از آن ها به عنوان بانک های نیمه خصوصی نام برده شده است. ( امیر شاهی، میر احمد و همکاران، 1388).
وظایف نظام بانکی
بانکداری به عنوان یک رشته فعالیت های اقتصادی که ایجاد اعتبار می کند و امور مربوط به پرداخت و نقل و انتقال وجوه را تسهیل می نماید، خدماتی را شامل می شود که دو ویژگی انحصاری دارند. این ویژگی ها عبارتند از: ( هادیزاده و شاهدی، 1387)
مسئولیت امانت داری: که اشاره به مسئولیت سازمان های خدماتی مالی در مدیریت نقدینگی مشتریان دارد. ارائه توصیه های مالی مناسب به مشتریان برای این سازمان ها ضروری می باشد.
جریان دو طرفه اطلاعات: خدمات مالی صرفاً مربوط به خرید یک طرفه نمی شود بلکه در بردارنده مجموعه ای منظم از تعاملات و مبادلات دوطرفه در طول زمان است. نمونه هایی از این تعاملات دوطرفه در خدمات بانکی صدور صورت حسابها، کنترل حساب ها، استفاده از ماشین های خودکار و… که فرصت مناسبی برای ایجاد ثروت از طریق اطلاعات جمع آوری شده از مشتریان فراهم می کند.