تحقیق درباره فضایل اخلاقی و مداخله در

در تفسير«سيد» گفته شده: بزرگ در علم، موصوف به عبادت، بردباري، حسن خلق و…
در تفسير«حصور» امام باقر (ع) فرمود: يعني نفس خود را از شهوات باز مي داشت
در تفسير ديگر آمده كه او در كارهاي بي فايده و باطل داخل نمي شد. (مجلسي، ج 4: 170)
در شيوه ي زندگي او آمده است: حضرت يحيي مردم را به عبادت خدا دعوت مي كرد و لباس مويين مي پوشيد، دينار و درهم و خانه اي كه در آن جا سكوت كند، نداشت، هر جا شب مي شد همان جا مي خوابيد، بنده و كنيز هم نداشت.(مجلسي، ج 14: 189)
پيامبر اسلام اسوه ي جامع و كامل تمام خوبي ها
اسوة جامع و كامل در اخلاق
چنان كه گذشت، خداي متعال هر پيامبري را به يك يا چند صفت خاص ستوده است. اما دربارة پيامبر گرامي اسلام علاوه بر شمردن بعضي از صفات برجسته، به صورت جامع و كلي فرموده است:
تو داراي اخلاق عظيمي هستي(وانّك لعلي خلق العظيم) (سوره ي قلم – آية 4)
خدايي كه تمام موجودات عالم در مقابل عظمتش بي مقدارند از اخلاق پيامبر به عظمت ياد كرده است. وقتي خداي متعال از چيزي به بزرگي و عظمت ياد كند، معلوم مي شود از عظمت فوق العاده اي برخودار است.
امام حسين(ع)فرمود از پدرم امير المؤمنين دربارة اخلاق پيامبر اكرم سؤال كردم، پدر در پاسخ فرمود:«رفتار پيامبر (ص) با همنشينانش چنين بود كه دايم خوش و خندان و نرمخو و ملايم بود. هرگز خشن و سنگدل و پرخاشگر و بدزبان و عيب جو و مديحه گر نبود. هيچ كس از او مأيوس نمي شد، و هر كس به در خانه او مي آمد نوميد باز نمي گشت. سه چيز را از خود رها كرده بود: مجادله در سخن، پرگويي، و مداخله در كاري كه به او مربوط نبود، و سه چيز را دربارة مردم رها كرده بود: كسي را مذمت و سرزنش نمي كرد، لغزش ها و عيوب پنهاني مردم را جست و جو نمي كرد و هرگز سخن نمي گفت مگر در اموري كه ثواب الهي را اميد داشت. در موقع سخن گفتن به قدري نفوذ كلام داشت كه همه سكوت اختيار مي کردند و تكان نمي خوردند و هنگامي كه ساكت مي شد آن ها به سخن در مي آمدند؛ اما نزد او هرگز نزاع و مجادله نمي كردند.. هر گاه فرد غريب و ناآگاهي با خشونت سخن مي گفت و درخواستي داشت تحمل مي كرد، و به يارانش مي فرمود: هر گاه كسي را ديدي كه حاجتي دارد به او عطا كنيد و هرگز كلام كسي را قطع نمي كرد تا سخنش پايان گيرد…» (برجي- 1386: 220- 222)
اهميت حسن خلق در روايات
در روايات به حسن خلق و پرهيز از سوء خلق اهتمام عجيبي شده و آثار اخروي و دنيوي فراواني براي آن ذكر كرده اند، از جمله آثار اخروي حسن خلق عبارت است از: آمرزش گناه، قرب به خدا، تخفيف در حساب، ورود به بهشت، نجات از آتش، بالا رفتن درجات انساني، نايل شدن به درجات عالي و از جمله آثار دنيوي حسن خلق عبارت است از: شرافت، آسايش زندگي، محبوبيت، آسان شدن كارها، آباداني و افزايش رزق، خير و بركت، لذت زندگي، نفوذ و محبوبيت در مردم.
در عظمت حسن خلق همان بس كه در روايات، آن را نشانه كمال دين، هدف بعثت، بهترين قرين، اخلاق بهشتي، بهترين نعمت دانسته اند و در مقابل، فشار قبر، شرّ و پليدي، عذاب وجدان و… را از پيامدهاي ناگوار سوء خلق برشمرده اند. براي نمونه چند روايت را نقل مي كنيم.
در حديثي آمده است كه پيامبر (ص) فرمود«انما بعثت لاتمّم مكارم الاخلق» من برای این مبعوث شده ام که فضایل اخلاقی را تکمیل کنم «مجلسي- ج 16: 287»
در حديث ديگري از آن حضرت آمده است:«مؤمن با حسن خلق خود به درجه كسي مي رسد كه شب ها به عبادت مي ایستد، و روزها روزه دار است»
همچنين پيامبر اكرم فرمود:«در روز قيامت چيزي در ميزان عمل سنگين تر از خلق نيكو نيست»
نيز از آن حضرت نقل شده است:«از همة شما محبوب تر نزد خدا كسي است كه اخلاقش از همه بهتر باشد، همان كساني كه متواضعند، با ديگران انس و الفت دارند، و مردم نيز با آن ها مأنوسند و از همه شما مبغوض تر نزد خدا افراد سخن چيني هستند كه در ميان برادران جدايي مي افكنند، و براي افراد بي گناه در جست و جوي لغزشند.»
رسول خدا (ص) فرموده است:«بيشترين چيزي كه مردم را به بهشت وارد مي كند تقوا و حسن خلق است.»
در حديثي از امام باقر(ع) امده است:«از ميان مؤمنان كسي ايمانش از همه بهتر است كه اخلاقش كامل تر باشد.»
امام علي بن موسي الرضا(ع) از قول پيامبر فرمود:«بر شما لازم است به سراغ حسن خلق برويد؛ زيرا بي شك خوش خلق سرانجام در بهشت است، و از سوء خلق بپرهيزيد كه بي ترديد، بد اخلاق سرانجام در آتش است.»
از مجموع اخبار فوق به خوبي استفاده مي شود كه حسن خلق، كليد بهشت، وسيله جلب رضاي خدا، نشانة قدرت ايمان، و همطراز عبادت هاي شبانه روز است.(برجي، 1386: 222- 224)