تحقیق رایگان با موضوع رشد تجارت الکترونیک در ابعاد جهانی و تجارت فروشنده با فروشنده

تاريخچه تجارت الكترونيكى
در سالهاى ابتدايى دهه ،۱۹۷۰ واژه تجارتالكترونيكى به معاوضه دادههاى الكترونيكى براى ارسال سندهاى تجارى مانند سفارشهاى خريد يا صورت حسابهاى الكترونيكى اطلاق مىشد و بعدها با گسترش اين صنعت واژه تجارتالكترونيكى به تجارت از طريق شبكه وب براى خريد كالا و خدمات گفته مىشد.
زمانى كه نخستين شبكه جهانى وب به صورت فراگير وشناخته شده در ۱۹۹۴ رواج يافت، بسيارى از پژوهشگران پيشبينى كردند كه اين شيوه از تجارت يعنى تجارت مبتنى بر وب به زودى به بخش مهمى در اقتصاد دنيا تبديل خواهد شد اما ۴ سال طول كشيد تا پروتكلهاى مبتنى بر(اچ تی تی پی ) به طور گسترده در اختيار كاربران قرار بگيرد(همان،17).
اولين كسب و كارهاى الكترونيكى را مىتوان در ۱۹۹۸ و در ميان تعدادى از كسب و كارهاى معتبر در كشور آمريكا و اروپاى غربى شاهد بود. كسب و كارهايى كه با راه اندازى وب سايتهايى ابتدايى شكل گرفت و سپس توسعه يافت. در سال ۲۰۰۵، تجارتالكترونيكى در اكثر شهرهاى آمريكا، اروپا و آسياى شرقى به سرعت توسعه و رواج يافت. عدهاى معتقدند كه قدمت تجارتالكترونيكى به پيش از پيدايش اينترنت كنونى بازمى گردد اما به دليل هزينههاى سنگين اين سبك از تجارت، امكان استفاده از آن تا چند سال گذشته مختصراً در اختيار شركتها، بنگاههاى تجارى و مؤسسات اقتصادى بود اما با فراگيرشدن اينترنت و امكان استفاده همه مردم اين فرصت به دست آمد كه ساختار تجارتالكترونيكى تغيير كرده و از حالت اختصاصى بودن براى طبقه خاصى خارج شده و به صنعتى در دسترس تبديل شود. برخی از صاحب نظران، اولین داد و ستد که توسط تلفن و یا فاکس انجام گرفته است را مرحله شروع تجارت الکترونیکی میدانند. در اولین ارتباط اینترنتی در سال 1969 در کالیفرنیا، دو ابر رایانه را با یک کابل 5 متری به هم متصل کردند تا چند کلمه اطلاعات به هم انتقال دهند (صنایعی،1382؛12).
با آمدن اولین نرمافزارگرافیکی«بروزر» برای اتصال به شبکه جهانی اینترنت در سال 1993 و استقبال شرکتها از آن بیشتر فعالیتهای تجاریالکترونیکی به استفاده از اینترنت متمایل شد و در بعضی زمینهها، خرده فروشان سنتی بازار به مبارزه بپردازند.
رشد تجارت الکترونیک در ابعاد جهانی:
بنابر اعلام آنکتاد میزان تجارت الکترونیکی جهان در سال 2005 بین 6/4 تا 2/9 هزار میلیارد دلار برآورد میگردد.آمریکا،کشور پیشتاز درتجارتالکترونیکی است. اروپایغربی و کشورهای توسعه یافته آسیا و اقیانوسیه بافاصله بسیار در رده دوم قرارگرفتهاند.کشورهایدرحالتوسعه نیز با گروه دوم فاصله زیادی دارد(فرانک،1989؛81-87).
اگرچه عوامل مختلفی در شکاف موجود میان کشورهای توسعهیافته و درحال توسعه دخالت دارند اما مهمترین عوامل موثر در تفاوت حجم مبادلات الکترونیکی کشورها را میتوان در ابعاد مختلف اقتصادی، فنی، انسانی و حقوقی بررسی نمود. رونق اقتصادی و بالا بودن میزان تجارت داخلی و خارجی کالاها و خدمات در کشورهای توسعه یافته، مهمترین دلیل بالا بودن حجم تجارتالکترونیکی در این کشورها میباشد.
وجود بستر فنی و زیرساخت مخابراتی مناسب نیز به عنوان دومین عامل رونق تجارتالکترونیکی مطرح می شود، طبق آمار موجود حجم تجارتالکترونیکی امریکا در سال 2003 بالغ بر 2800 میلیارد دلار بوده است که این رقم معادل 25 درصد خریدهایی است که بین شرکتهای آمریکایی در آن سال صورت گرفته است. همچنین حجم تجارتالکترونیکی انجام شده توسط تلفن همراه در سال2003 در آمریکا 2100 میلیون دلار و در اروپا 344 میلیون دلار بوده است(روزنامه ایران،1389؛4).
کشورهای اروپایی به عنوان دومین پیشتاز در تجارتالکترونیکی جهان، تا سال 2006 شاهد رشد 77 درصدی در حجم تجارتالکترونیکی خود خواهند بود. به عنوان نمونه در مطالعهای که توسط اتحادیه تجارت الکترونیکی اسپانیا در سال 2001 انجام شده است نتایج ذیل به دست آمده است: بیش از 6/7 میلیون نفر از مردم اسپانیا یعنی 5/23 درصد از جمعیت بالای 18 سال این کشور از اینترنت استفاده میکنند و نزدیک به 970000 نفر از کاربران اینترنت 7/12 درصد از کاربران و 3 درصد جمعیت بالای 18 سال اسپانیا در سال 2000 خریداینترنتی انجام دادهاند. در سال 2000 حجم معادلات«خرده فروشی اینترنتی» در اسپانیا 204 میلیون یورو بوده است و بیش از 7300 شرکت اسپانیایی در سپتامبر 2001 تجارتالکترونیکی از نوع «عمده فروشی اینترنتی یا تجارت فروشنده با فروشنده» انجام دادهاند که این میزان 20 درصد ازکل شرکتهای اسپانیایی را شامل میشود. عمدهترین محصولات و خدمات مبادله شده از طریق اینترنت در اسپانیا عبارتند از: موسیقی 8/23 درصد، کتاب21 درصد و رزرو بلیط 3/16 درصد(آدیو،1998؛389-390).
تجارت الکترونیک در ایران:
متاسفانه در زمینه تجارتالکترونیک در ایران آمار معتبری وجود ندارد. اما آنچه که از اکثر اطلاعات موجود استنباط میشود، نشان دهنده پایین بودن حجم تجارتالکترونیکی کشور میباشد. به عنوان نمونه در مطالعهای که توسط واحد اطلاعات اکونومیست در سال 2004 در بین 60 کشور مختلف از جمله ایران انجام شده است، رتبه ایران از نظر شاخص سهولت و میزان دسترسی به تجارتالکترونیک، 58 از بین 60 کشور اعلام شده است. آنچه مسلم است مهمترین دلیل پایین بودن حجم تجارتالکترونیکی در کشور، پایین بودن میزان توانمندی اقتصادی کشور میباشد. در سال 2002 تولید ناخالص داخلی 380 میلیارد دلار و صادرات غیرنفتی کشور تنها 6 میلیارد دلار بوده است که در مقایسه با کشورهای با شرایط مشابه بسیار پایین میباشد. بنابراین تا زمانی که میزان تجارت غیر نفتی کشور پایین باشد، مطمئناً تجارتالکترونیکی نیز رشد چندانی نخواهد داشت. دومین دلیل پایین بودن حجم تجارتالکترونیکی را میتوان نامناسب بودن امکانات فنی کشور دانست. بررسی زیرساختهای فنی و مخابراتی کشور نشان میدهد که با وجود فعالیتهای صورت گرفته در سالهای اخیر، شاخصهای موجود پایین تر از سطح جهانی میباشد. طبق اطلاعات منتشر شده توسط سایتITU، آمار مشترکان تلفن ثابت و همراه ایران در سال 2003، به ترتیب 18 میلیون و 4/3 میلیون نفر، تعداد مراکز ارائه دهنده خدمات میزبانی اینترنت 5000 واحد، تعداد کاربران اینترنت 8/4 میلیون نفر و میزان رایانههای شخصی کشور 6 میلیون عدد میباشد. بر طبق این آمار، درصد مشترکان تلفن ثابت در در کشور 27 میباشد که با متوسط جهانی آن یعنی 40 درصد فاصله زیادی دارد. همچنین این شاخص در کشورهایی مانند چین، مالزی و اسپانیا به ترتیب42، 62 و134 درصد میباشد. شاخص بعدی ضریب نفوذ تلفن همراه است که با توجه به رشد فنآوریهای شبکه و قابلیت استفاده از موبایل جهت اتصال به شبکه جهانی اینترنت و خرید اینترنتی، قابل اهمیت میباشد.
ضریب نفوذ تلفن همراه در ایران 5 درصد است که با متوسط جهانی آن یعنی 22درصد و متوسط آن در آسیا یعنی 15 درصد اختلاف زیادی دارد. آمارهای مربوط به تعداد کاربران اینترنت و مراکز خدمات میزبانی اینترنت در ایران برای سال 2003 بدین شرح است: به ازای هر 10000 نفر جمعیت 0/8 واحد مرکزخدمات میزبانی و 723 نفر کاربر اینترنتی وجود دارد که در مقایسه با میانگین جهانی آن یعنی 352 واحد خدمات میزبانی و 1124 کاربر اینترنتی به ازاء هر 10000 نفر فاصله زیادی دارد. این آمار در مورد کشورهایی چون آمریکا، مالزی و امارت متحده عربی به ترتیب؛ 5550، 43 و 139 واحد میزبانی و 5500، 3441 و 2747 کاربر اینترنتی به ازاء هر 10000 نفر جمعیت میباشد. تعداد رایانههای شخصی موجود در کشور نیز به ازاء هر 100 نفر 9 عدد بوده که در مقایسه با کشورهایی چون آمریکا، مالزی، اسپانیا و امارات متحده عربی با 66، 6/16، 6/19 و 12 عدد به ازاء هر 100 نفر، فاصله قابل توجهی دارد، با توجه به اقدامات انجام شده در سال های اخیر بویژه پس از اجرای طرح تکفا در کشور، شاخص های بخش اینترنت و تجارت الکترونیک به سرعت در حال بهبود است. به طوری که بر اساس برنامه چهارم توسعه تا سال چهارم آن ضریب نفوذ تلفن های ثابت و همراه و همچنین شاخص دسترسی به اینترنت به ترتیب به 50، 35 و 30 درصد افزایش خواهد یافت(دژپسند،1383؛56).
همچنین با تنظیم لایحه تجارتالکترونیک توسط دولت و تصویب آن در مجلس شورای اسلامی در سال 1382 و تایید آن از طرف شورای نگهبان بستر قانونی لازم نیز تا حدی فراهم شده است. به طوری که شاهد تحولات قابل توجهی در این بخش می باشیم.
به طور کلی موانع موجود در راه گسترش تجارتالکترونیکی کشور به شکل خلاصه و فهرست وار عبارتند از:
ناکافی بودن زمینههای حقوقی لازم برای استفاده از تجارتالکترونیکی از قبیل عدم مقبولیت اسناد و امضاهایالکترونیکی در قوانین و مقررات جاری کشور.
کمبود کارتها اعتباری و امکان انتقال الکترونیکی وجوه.
نبود شبکه اصلی تجارتالکترونیکی در کشور و سخت افزارو نرم افزار مربوط به آن.
هزینه اولیه نسبتاً بالای استفاده از تجارتالکترونیکی در شرکتهای دولتی و خصوصی بویژه برای موسسات کوچک و نبود انگیزه لازم در آنها برای استفاده از این روش.
کمبود دانش و فرهنگ استفاده از تجارتالکترونیکی و شبکه اینترنت.
تامین امنیت لازم برای انجام مبادلاتالکترونیکی و محرمانه بودن اطلاعات مربوطه(سیاست تجارت الکترونیک ایران، 1381).
عدم انطباق کد کارتهای بدهی بینالمللی به منظور خرید از سایتهای خارجی.
عدم تایید و پشتیبانی پلیس اینترنت از سایتهای ایرانی که نتیجه آن ناتوانی سایت های ایرانی در فروش اینترنتی برون مرزی و جلب اعتماد مصرفکنندگان بینالمللی میباشد.
عدم وجود یک مرکز داخلی جهت تایید سایتهای تجاری به منظور جلب اعتماد مشتریان.