دانلود تحقیق در مورد منابع آب زیرزمینی و توپوگرافی منطقه


Widget not in any sidebars


Widget not in any sidebars
7-1-5- آب های زیر زمینی
جهت آبهای زیر زمینی دشت شیراز موافق شیب عمومی توپوگرافی منطقه بوده و تقریباً از شمال غرب به جنوب شرق و از جنوب به طرف دریاچه مهارلو است. به عبارت دیگر آبها از همه سو به سمت دریاچه مهارلو جریان دارد. گرادیان آبهای زیر زمینی از یک تا 8 در هزار متغیر است و عمق آبهای زیر زمینی در محدوده قصرالدشت حدود 40 متر است و در متطقه دهپیاله در شرق شیراز حدود 5 متر و در روستای وزیر آباد به 3 متر کاهش می یابد.
در اطراف دریاچه مهارلو به دلیل عدم نفوذ پذیری خاک ، شیب کم و فشار سفره های آب زیر زمینی عمق آب به کمتر از 05. متری زمین رسیده و محدوده اطراف به صورت باتلاقی در آمده است. میزان برداشت از منابع آب زیرزمینی محدوده شیراز – کوار سالانه بالغ بر 530 میلیون متر مکعب است که حدود 55 درصد آن بوسیله 25 دهنه چشمه صورت می گیرد. باتوجه به بررسی های صورت گرفته و وضعیت ژئومورفولوژی و هیدرولوژیکی منطقه و بافت زیر رسوبهای آبرفتی و عدم نفوذپذیری خاک و میزان زیاد تغذیه آب های زیرزمینی منطقه و شیب کم ، سطح آب زیرزمینی دو دشت شیراز بالا می باشد.
دشت شیراز دارای تعداد زیادی رشته قنات می باشد که همه ساله با تعدد چاههای حفر شده در منطقه و پمپاژ آب های زیر زمینی و همچنین تغذیه کم و اُفت و خیزهای نزولات آسمانی بدنبال پایین افتادن سطح آب زیرزمینی از تعداد آنها کاسته و خشک می شوند . آبدهی آنها کم و در حدود 20 – 10 لیتر بر ثانیه بوده ، اما قنواتی که در دامنه واریزه ها احداث شده اند دارای آبدهی قابل ملاحظه بوده و چون از آهک تغذیه می کنند دارای رژیم نسبتاً ثابتی هستند که بیشتر در دامنه ارتفاعات کفترک ، سبزپوشان و قصرقمشه حفر شده اند .
منطقه شیراز دارای 12 حلقه چشمه می باشد که اکثراً در دامنه ارتفاعات بوده و از نوع چشمه های آهکی ( کارستی ) و به ندرت گلی می باشند . آبدهی آنها نسبتاً خوب بوده و عمدتاً بدون استفاده به دریاچه مهارلو می ریزد . در مسیر گذر این چشمه ها کمترین مقدار زمین قابل کشت وجود دارد . از مجموع 32 دهنه چشمه شناسایی شده در محدوده دریاچه مهرلو سالانه در حدود 5/32 میلیون متر مکعب تخلیه صورت می پذیرد که 5/19 میلیون متر مکعب آن به مصارف کشاورزی ، 84/3 میلیون متر مکعب مصرف شرب انسانی و دامداری و پرورش ماهی و 16/9 میلیون متر مکعب در سال هرزآب می باشد .
تا سال 1372 در منطقه شیراز 88 حلقه چاه عمیق و آرتزین حفر گردیده است که بیشتر در جنوب شرقی شهر و حوالی فرودگاه شیراز و اطراف کارخانه سیمان واقع گردیده اند . تخلیه سالیانه چاه ها حدود 27 میلیون متر مکعب محاسبه شده است . چاه های کم عمق 517 حلقه است که بیشتر در دامنه ارتفاعات سبزپوشان و کفترک حفر گردیده اند. از میزان 140 میلیون متر مکعب نزولات در دشت شیراز حدود 20 درصد آن به سفره های آب های زیرزمینی اضافه می شود و بقیه تبخیر یا جذب خاک های سطحی می گردد . نفوذ بیشتر در سطح مخروطه افکنه ها و مسیل ها و کوهپایه ها صورت می گیرد .
مقدار کل ریزش در سطح کوهستانی شیراز حدود یک میلیارد متر مکعب است . با توجه به اینکه 60 درصد ارتفاعات را تشکیلات قابل نفوذ آهکی تشکیل می دهد از این مقدار حدود 100 میلیون متر مکعب مستقیماً به دریاچه وارد می شود و 70 میلیون متر مکعب به سفره آب های زیرزمینی نفوذ می کند و بقیه تبخیر یا هرز رفته یا به مصرف گیاهی می رسد .
7-1-6- بارندگی
بخش عمده بارندگی شهر شیراز از توده هواهای زمستانی است که اغلب از منطقه مدیترانه و شمال افریقا بر بستر بادهای غربی و کم فشارهای مدیترانه ای شکل می گیرند و از شمال غرب،غرب وجنوب غربی استان،شیراز را متاثر می سازد و بر همین اساس میزان بارش از غرب به شرق و از شمال غرب به جنوب شرق کاسته می شود به طوری که بارش سالانه در قلات(شمال غرب شیراز)حدود 660 سانتیمتر،دو کوهک 400 سانتیمتر در شیراز حدود 320 الی 350 میلیمتر،است.در شرق شیراز(حدود خرامه)بارش سالانه حدود 250 سانتیمتر می رسد. 60 درصد بارش سالانه شیراز در فصل زمستان،28 درصد پاییز،8/11 درصد بهار و کمتر از 5/0 درصد در فصل تابستان اتفاق می افتد. حد اکثر بارندگی در یک روز برای شهر شیراز حدود 55 سانتیمتر است که در زمستان(دی ماه) اتفاق افتاده است و ماه های تابستان کم باران ترین ماه های سالند.
7-1-7- دما
متوسط حداقل و حداکثر درجه حرارت ماهانه در دوره اماری 15 ساله سازمان هوا شناسی (80_1365)حدود 4/12 درجه سانتیگراد و 5/28 درجه سانتیگراد بوده است و متوسط نوسان آن 1/41 درجه سانتی گراد و متوسط سالانه دما 3/20 درجه سانتیگراد است. بالاترین درجه حرارت سالیانه شیراز طی دوره آماری یاد شده 2/42 درجه سانتیگراد در سال 1367 گزارش گردیده است و پایین ترین درجه حرارت 6/9 – درجه سانتیگراد در زمستان 1371 گزارش شده است. در شیراز تیر ماه با متوسط دمای ماهانه 8/30 درجه سانتیگراد گرمترین ماه سال و بهمن با متوسط دمای ماهانه 9/7 درجه سانتیگراد سردترین ماه سال است .
طبق داده های ایستگاه یسنوپتیک شیراز در سال 1380 ، حداکثر مطلق دما 43 درجه سانتیگراد ، حداقل مطلق دما 14- درجه سانتیگراد ، معدل حداکثر 6/25 درجه سانتیگراد و معدل 5/9 درجه سانتیگراد گزارش شده است. با توجه به اطلاعات دما و بارش دوره خشکی در شهر در نمودار آمبروترمیک مشخص گردیده است به این ترتیب از نیمه فروردین ماه تا دهه اول آذر ماه طول دوره خشکی شهر شیراز می باشد.
7-1-8- رطوبت نسبی
گذشته از تبخیر آب ها توسط تابش نور خورشید ، همواره مقداری بخار آب نیز به علت تبخیر و تعرق گیاهان و نیز تبخیر در سطح خاک وارد هوا می شود که مجموع آنها بخار آب موجود در جو زمین یا رطوبت را تشکیل می دهد. مقدار رطوبت نسبی موجود در هوا در تعادل گرمایی و سرمایی فصول نیز نقش دارند . آمار نشانگر آن است که شیراز دارای تابستان های خشک و زمستان های نسبتاً مرطوب است که میزان رطوبت زمستان بیش از 50 درصد می باشد. مقدار متوسط رطوبت نسبی سالانه در شیراز حدود 42 درصد است . طبق آمار سال 1380 مقدار رطوبت نسبی شیراز در ساعت های 30/6 و 30/12 در دوره 30 ساله ( 11/10/1345 لغایت 10/10/1374 ) برابر 58 درصد و 29 درصد بوده و متوسط سالانه 1380 برابر 52 و 25 درصد در همان شرایط بوده است. دی ماه مرطوب ترین ماه سال با حدود 64 – 63 درصد و تیر و مرداد خشک ترین ماه سال با حدود 5/22 – 20 درصد رطوبت نسبی است . صبح روزهای بارانی و بعد از ظهر روزهای تابستانی حداکثر و حداقل رطوبت نسبی را دارا هستند .
7-1-9- جریان باد
در استان فارس و شهر شیراز سیستم وزش بادها عمدتاً تحت تأثیر توده های غربی و مدیترانه ای و ناهمواری های زاگرس است . بدین ترتیب جهت وزش بادهای غالب از سوی شمال غرب به جنوب شرق و غرب به شرق است. به طور کلی بادهای غالب سالانه در این محل بادهای شمال غربی و غربی هستند . حدود 15 درصد بادهای سالانه نیز به بادهای جنوب شرقی اختصاص دارد و بقیه جهات وزش کمتر از 15 درصد در سال را به خود اختصاص می دهند.
شکل 24، باد غالب شیراز، (امامی, بدری زاده, & دروش, 1390)
در فصول بهار و پاییز و زمستان بادهای شمال غربی و غربی غلبه دارند . در تابستان غلبه با بادهای غربی و سپس شمال غربی است . سرعت وزش باد در شیراز معمولاً 21- 17 نات یا به عبارتی 37 – 30 کیلومتر بر ساعت است .
بر اساس نتایج در گلبادهای ماهانه ملاحظه می گردد در ساعت 30/6 جهت چیره باد نخست در کلیه ماه های سال شمال غربی و پس از آن غربی است . درصد حالت آرام هوا نیز بین 32 درصد در بهمن ماه و اسفند تا 54 درصد در آبان نوسان دارد . در ساعت 30/12 جهت باد غالب در اکثر ماه های سال جنوب شرقی است که در این شرایط در جهت عکس باد سالانه یعنی شمال غربی می باشد . در ماه های اردیبهشت و خرداد جهت باد غالب چیره ، شرقی می باشد . در ماه های آبان و آذر و بهمن و اسفند جهت چیره باد دوم جنوبی است. در دیده بان های 30/18 در تمام ماه های سال باد غربی حاکمیت داشت و در جهت چیره دوم در ماه های دی ، بهمن ، اردیبهشت ، آبان و آذر شمال غربی و در دیگر ماه های سال باد جنوب غربی می باشد . درصد حالت آرام هوا در ساعت 30/18 از دو دیده بانی دیگر کمتر و به جز ماه های دی و آبان در دیگر ماه های سال درصد حالت آرام هوا از ساعت 30/12 کمتر است (امامی, بدری زاده, & دروش, 1390) .
7-2- مظاهر آب و گیاه در شیراز:
از ویژگیهای بارز طبیعت در شیراز میتوان به مظاهر آب نظیر قناتها و نهرهای موجود اشاره نمود و همچنین به باغهای موجود به عنوان مظاهر گیاهان، که در ادامه به تفصیل به بیان آنها خواهیم پرداخت.
7-2- قنات ها و آب های جاری شیراز:
شهر شیراز در دشتی واقع شده که اطراف آن را کوههای مرتفع و یا کمارتفاع متصل به هم محصور نموده است. در این حوضهی بسته آبهای حاصل از بارندگی و برف به چند صورت منابعی طبیعی را ایجاد نمودهاند. مقداری از نزولات آسمانی به صورت رودخانه از ارتفاعات و بلندیها به طرف مشرق این حوضه که در جهت شیب زمین است جاری گردیده و در گودترین قسمت زمین جمع شده و از آب این رودخانهها و سیلابها رودخانهی مهارلو یا نمک تشکیل گردیده است. از جمله این رودخانهها رودخانهی بهاره یا خرمدره میباشد که به علت کمی آب آن به رودخانهی خشک نیز معروف است. رودخانهی دیگر رودخانهی قرهباغ است که سرچشمهی آن در نزدیکی بقعهی پیر بنآب است و همچنین رودخانههای کوچکتری هم از اطراف به سوی این دریاچه سرازیر میشوند. این رودخانهها تنها در فصل زمستان و بهار دارای آب هستند. بخش دیگر آبهای تامینکنندهی آب باغهای شیراز که بخش اصلی آن نیز هستند مربوط به چشمهها و کاریزها میشوند که حاصل از خروج آبهای زیرزمینی است. تعداد این کاریزها در اطراف شیراز بسیار زیاد است. از مشهورترین آنها میتوان به قنات سعدی، قنات رکناباد و قنات زنگیآباد اشاره نمود. سومین منبع آب در شیراز دریاچهها و چشمههای کوچک دیگری نیز در حوضهی دشت شیراز وجود دارد که از آن جمله دریاچهی برمدلک است. آب این دریاچهها از چشمهسارهای پیرامون تأمین شده و به مناطق اطرافشان جاری میشود. در دسته چهارم گاوچاههای قدیمی قرار دارند.
7-2-1- باغ های شیراز:
باغهای شیراز به علت جلگهی حاصلخیز آن و محصور بودن به کوهها اطراف و شرایط خاص جوی، دارای طبیعتی خیرهکننده است که همواره مورد توجه جهانگردان و مسافران به این منطقه بوده است. اصولا خاک شیراز استعداد زیادی برای پرورش باغ و رشد درخت دارد، از این رو احداث باغ در این شهر به سهولت امکانپذیر است و کاریزهای بیشمار کهن نیز آب لازم را تأمین میکند. در باغهای این شهر بیش از هر شهر دیگر درختان کهنسالی را مشاهده میکنیم که بیش از چند صده را پشت سر گذاشتهاند. دامنهی کوههای شمال و مغرب و سراسر دشتی که پیرامون شیراز را فرا گرفته همواره پوشیده از باغها و گلزارها و کشتزارها بوده است. مردم شیراز دشتهای سرسبز اطراف شهر را صحرا گویند. واژهی صحرا که به معنای بیابان بیآب و علف است در لهجهی شیرازی به معنی دشتی سبز و خرم است و در مقابل باغ قرار میگیرد (آریانپور, ۱۳۶۵, ص. 108)
7-2-2-1- گذشته: