دانلود پایان نامه
3ـ 1ـ 2ـ 2ـ 1 میبدی
کلید سعادت ،شادی ، رهائی از آلودگی ، نزدیک شدن به خداو رسیدن به تمام خوبی ها ،توبه است.
«توبه نشان راه است و سالار بار و کلید گنج و شفیع وصال و سر همه شادی و مایه آزادی؛ اول شیطانی در دل است؛ پس
عذر بر زبان پس بریدن از بَدی و بَدان» (میبدی، 1371، ج2، ص452).
پشیمانی از گناه توبه است «من اَذنب ذنباً فندم علیه فهو توبه»؛ «توبه پشیمانی است که در دل پدید آید؛ دردی که از درون سینه سر بر زند؛ آتش خجل در دل افتد؛ آب حسرت از دیده فرو ریزد نه بینی شاخی که در یک سر آن آتش زنی از آن دیگر سر، ز آب قطره قطره می چکد (همان، ج4، ص 97).
درجای دیگر آمده است:
«توبت چیست؟ شفیعی مطاع، وکیل دری مشفق، نایبی کریم، نقش گناه محو کند و حق شفاعت او از بنده گناهکار عفو کند، دیوان بنده از عصیان و پاک و مطهر کند (همان، ج10، ص164).
3ـ 1ـ 2ـ 2ـ 2 هجویری
هجویری در کشف المحجوب توبه را بازگشت از گناهان بزرگ بیان کرده است. درقسمتی دیگر توبه رافراموش نکردن گناه دانسته است.ودرجائی توبه، فراموش کردن گناه است که این تعاریف بستگی به شخصیّت معنوی سالک دارد.
ناگفته نباشد همان طور که بیان شد توبه به معنی رجوع است امّا ظهور رجوع به اشکال متفاوت است که
آن ها از مصادیق رجوع وتوبه است.
ممکن است این تعا ریف مربوط به مقا م خوف ورجا ی سالک باشد. فراموش نکر دن گناه مر بوط به جایگاه خوف وفراموش کردن گناه مربوط به رجاء است زمانی که گناهان در نظر اوست خائف است و زمانی که امیدوار به لطف وبخشش الهی وحضور درمحضر محبوب است ، گناهان را فراموش می کند؛چون در مقام دوستی، یاد گناه ، گناه دیگری است.
امام سجّاد (ع) دربخشی از دعای ابو حمزۀ ثمالی می فرماید:«اذا رأیت مولای ذنوبی فزعت واذا رأیت کرمک طمعت»(مشکینی،1374،ص336 ).
ممکن است یاد گناه، سبب لذّت شود ؛بنا بر این فراموش کردن گناه بهتر است «التوبه آن تنسی دنبک»؛ «چون گناه را یاد کنی و از یاد کردن آن در دل لذتی نیابی آن توبه باشد(هجویری،1384،ص 436).
ممکن است فراموش کردن گناه، سببِ عُجب شود؛دراین صورت گناه نباید فراموش شود.
توبه آن باشد که هرگز گناه کرده را فراموش نکنی و پیوسته اندر تشویش آن باشی اگر چه عمل بسیار داری، بدان معجب نگردی (همان، ص 432) ؛ «توبه رجوع از کبائر بود به طاعت» (همان، ص431).
3ـ 1ـ 2ـ 2ـ 3 مستملی بخاری
بازگشت از همه چیزبه غیر از توجه به خدا، توبه است. به عبارت دیگر یاد خدا ،گناه نکردن است.
«توبه آن باشد که بازگردی از یاد کرد هر چه جز خداست جل و عز » (مستملی بخاری، 1373، ص 121).
3-1-2-2-4کلابادی
از توبه ها ی نادرست خود باید توبه کرد؛ زیرا به شرایط توبه عمل نشده است.
«توبه آن است که از توبه ،توبه کنی»(کلابادی،1371،ص377).
3-1-2-2-5 غزالی
توبه، اول قدم مریدان و ابتدای راه سالکان است