دانلود پایان نامه ارشد با موضوع بازیابی اطلاعات و استانداردها

2-2-16-3. تجهیزات دیجیتالی
دیجیتالسازی کردن یکی از روشهای عمده ساخت آثار دیجیتالی است. دیجیتالسازی تبدیل هرنوع محمل ثابت یا آنالوگ (مانند کتاب، مقالههای نشریات، عکس، نقاشی، میکروفرم) به شکل الکترونیکی از طریق اسکن، نمونهبرداری یا حتی تایپ است. ساخت مجموعه دیجیتالی چندین معیار برای انتخاب موارد خاص را در پی دارد. این معیارها عبارتند از، توانایی بالقوه آنها برای استفاده طولانی مدت، ارزش فکری یا فرهنگی آنها.
تنوع دستگاه‌هاي ديجيتالي هرچند حداقل در ايران زياد نيست، ولي همين چند محصول نيز با وجود آنكه عرضه آنها جنبه انحصار دارد، باعث سردرگمي و ترديد مديران براي تهية دستگاه مناسب مي‌شود. چند عامل مهم در تصميم‌گيري و يا تعلل براي تهيه دستگاه‌هاي ديجيتال سازي نظير اسكنركتاب، آرشيو رايتر، اسكنر رول فيلم و … نقش دارد. برخي از اين عوامل به قرار زير است:
عامل اول : نبود پيشبيني بودجة كافي براي تهيه دستگاه‌هاي ديجيتال‌سازي مورد نياز
ايجاد كتابخانه ديجيتالي از اقلام سرمايه‌بر و هزينه‌بر است. بدون بيش‌بيني بودجه كافي و جذب منابع مالي از ساير سرفصلهاي بودجه‌اي نمي‌توان كتابخانه ديجيتالي ساخت. اختصاص بودجه‌اي مستقل و قابل توجه، ضرورت دارد.
عامل دوم : بهاي قابل توجه دستگاه‌هاي ديجيتال‌سازي
از آنجا كه تجهيزات كتابخانه ديجيتال گران است و اغلب اين تجهيزات توسط نمايندگان شركتهاي خارجي در ايران عرضه مي‌شود، كمتر كتابخانه‌اي توانايي تخصيص هزينة كافي را داردبهويژه براي كتابخانه‌هاي كوچك و متوسط، اين عامل بسيار تأثيرگذار است. كمترين بهاي دستگاه مناسب براي ديجيتال‌سازي در كتابخانه‌ها، حدود 300 ميليون ريال است.
عامل سوم : نبود سابقه و تجربة كافي كار عملي كتابخانه و مؤسسه‌هاي ديگر با دستگاه‌هاي ديجيتال‌ساز
يكي از شيوه‌هاي رايج براي تهيه اقلام سرمايه‌اي، استعلام از كم و كيف يك دستگاه مشخص در ساير مؤسسه‌هاي دارندة دستگاه است. در خصوص تهية دستگاه‌هاي ديجيتال‌سازي، به علت اندك بودن سفارشهاي دستگاه‌هاي ديجيتال‌سازي و همچنين تفاوت نوع دستگاه‌ها و تجربه ناچيز كتابخانه‌ها در كار ديجيتال‌سازي حرفه‌اي، اين شيوه در ايران دست كم در اين سالها، چندان كارساز نيست. از اينرو، مديران به خاطر نبود سابقه و تجربه موفق براي تهيه تجهيزات ديجيتالي، با مشكلات بيشتري روبرو مي‌شوند.
عامل چهارم : نبود دانش كافي در برخي از مؤسسه‌ها از نحوة كاركرد دستگاه‌هاي ديجيتال‌ساز
شواهد نشان مي‌دهد برخي از كتابخانه‌ها و مؤسسه‌ها با وجود تهيه دستگاه ديجتيال‌سازي، به سبب تجربه اندك كاركنان خود از نحوة كار با اين دستگاه‌ها، سرمايه زيادي را بدون استفاده گذاشته و بهره‌وري لازم را ندارند.
عامل پنجم : تأثير نوع منابع بر انتخاب دستگاه ديجيتالي
هر ميزان تنوع منابع يك كتابخانه براي ديجيتال شدن بيشتر باشد، فعاليت ديجيتال‌سازي پيچيده‌تر مي‌شود، زيرا براي هر نوع منبع يك نوع دستگاه ديجيتال‌سازي مناسب است. در واقع، هر يك از منابع از جمله سند، نشريه (‌مجله و روزنامه)، كتاب، ميكروفيلم و ميكروفيش، دستگاه‌هاي خاص خود را مي‌طلبد. حتي درباره يك نوع منبع، در صورت وجود منابع نفيس و قديمي كه بيشتر شكننده است، بايد اسكنر مناسبي تهيه شود كه سلامت منبع را پس از اسكن ضمانت كند.
گفتني است، پشتيباني هر يك از قابليتها، بهاي اسكنر را به طور قابل ملاحظه‌اي افزايش مي‌دهد. اين مدير بايد با توجه به بودجه و ميزان دارا بودن منابع خاص كتابخانه، نسبت به تهيه اسكنرهاي حرفه‌اي تر اقدام كند و يا اسكن منابع خاص خود را به مؤسسه‌هاي بزرگ و يا شركتهاي خصوصي بسپارد. چنانچه هر يك از اين مقوله‌ها به درستي تصميم‌گيري و اجرا نشود، چالش آفرين است.
به طور كلي، هر يك از اين عوامل به تنهايي مي‌تواند روند ديجيتال‌سازي را مختل و يا بسيار كند كند. مديران براي اجراي هر پروژه‌اي نيازمند بودجه كافي و براي تصميم‌گيري تهية دستگاه مناسب، نيازمند اطلاعات كافي و روشنگر هستند(سالاری،1389).
2-2-17. استانداردها در کتابخانههای دیجیتالی
استانداردهای کتابخانههای دیجیتالی از چند جنبه قابل بررسی و مطالعه اند. این کتابخانهها به دلیل اینکه در محیط شبکه قرار میگیرند، تفاهمنامههای شبکهای را باید رعایت کنند که از جمله به او-ای- ایی Z39.50 می توان اشاره کرد. از سوی دیگر برای نگهداری آرشیوهای دیجیتالی در کتابخانههای دیجیتال ، ،قالبهای استانداردی تهیه شده است که در نگهداری منابع در مخازن دیجیتالی این قالبها و فرمتها باید مورد توجه سازمانهای تولید کننده آرشیوهای قرار گیرد. برخی از این قالبها و فرمتها، زبانهای نشانهگذاری متن از قبیل اچ . تی . ام .ال. اس. جی . ام . ال و ایکس .ام. ال می باشند. نوع دیگری از این فرمتها برای نگهداری منابع دیجیتال پی.دی .اف است. برای سازماندهی و بازیابی اطلاعات در کتابخانههای دیجیتالی نیز استانداردهای ابردادهای طراحی شدهاند که هدف آنها دستیابی به منابع دیجیتالی این کتابخانههاست. در طراحی کتابخانههای دیجیتالی باید یکی از این قالبها یا استانداردهای ابردادهای در نظر گرفته شود .از جمله این استانداردها به ابرداده دوبلین کور، مارک و برخی دیگر می توان اشاره کرد(موسوی چلک،1386).
2-2-18. هزینه و مسایل مالی کتابخانههای دیجیتالی
کتابخانههای دیجیتالی همانند سایر مراکز از فنآوریهای نوین استفاده می کنند که به علت ماهیت این فنآوری ها دارای محدودیتهایی هستند و همواره سعی در مرتفع ساختن این محدودیتها دارند. از جمله این محدودیتهای موجود در این زمینه میتوان به موارد زیر اشاره کرد.