دانلود پایان نامه با موضوع آموزش علوم، داده ها و اطلاعات

موضوع انتخابي خود را از منابع اطلاعاتي يا از طريق مشاهده مستقيم گرد آوري نموده و آنها را در يکي از قالب هاي تحقيق ، مدل و يا نمايش به بازديد کنندگان ارائه مي نمايد . ويژگي مشترک پروژه هايي که در اين سه قالب قرار مي گيرند اين است که در همه آنها از حقايق و دست آوردهاي علمي کشف شده استفاده شده و انجام آزمايش و دستکاري در متغيرها توسط دانش آموز ، در توليد اين اطلاعات نقشي نداشته است . در عين حال همين ويژگي مهمترين تفاوت نمايش علمي با آزمايش محسوب مي شود . (شيوه نامه جشنواره جابربن حيان 1392)
در پروژه تحقيق دانش آموز به نمايش اطلاعات مکتوب و تصاوير بسنده مي کند اما در پروژه هاي مدل و نمايش علاوه بر ارائه اطلاعات مکتوب و تصاوير ، دانش آموز سعي مي کند با استفاده از اشياء چگونگي و چرايي ساختمان وعملکرد آنها را براي بازديد کنندگان نمايش دهد .
الف- مدل
پروژه مدل سازي شامل ساخت اشياء براي توضيح چرايي يا چگونگي ساختمان آنهاست . در اين نوع پروژه دانش آموز مدلي از يک شي ء را ساخته و نمايش مي دهد و يا کاربرد آن را شرح مي دهد. اگر دانش آموز قادر به ساخت مدل نباشد ، مي تواند از پوستر يا نقاشي استفاده نمايد . مدل ها کمک مي کنند تا با ساختمان اشيا بهتر آشنا شويم : اشياي خيلي کوچک ( مثل ملکول ها ) ، اشياي خيلي بزرگ ( مثل ساختار درون زمين يا ساختار منظومه شمسي ) اشيايي که به سادگي در دسترس نيستند ( مثل اندام ها و دستگاه هاي درون بدن ) و يا وسايلي که افراد به ندرت شانس ديدن آنها را پيدا مي کنند ( مثل يک فضا پيما يا يک پل معلق ) به علاوه ، بعضي مدل ها قادر به کار هستند و علاوه بر توضيح چرايي و چگونگي ساختمان شيء مورد نظر کارکرد آن را هم نمايش مي دهند . کارکرد صحيح ، انطباق با حالت اصلي ، سهولت کاربرد و اقتصادي بودن از جمله مواردي است که بايد در ساخت مدل ها به آن ها توجه کرد . مدل ها را مي توانيد به صورت مولاژ ، برش ، ماکت و يا قادر به کار بسازيد (شيوه نامه جشنواره جابربن حيان 1392) .
مثال : دانش آموز مدلي از يک پل را با چوب کبريت يا چوب بستني مي سازد. نقشه هاي روي تابلوي نمايش مي تواند قطعات مختلف پل را نشان دهد و تحقيق او مي تواند شرح دهد که اين پل چگونه ساخته مي شود ، چرا چنين ساختمان و نقشه اي دارد و در چه مواردي کاربرد دارد .
نمونه هايي از پروژه هاي مدل : مدل منظومه شمسي ، برش گياهان ، قادر به کارها ( ماشين گرمايي ، موتور الکتريکي و … ) ، مدل ماهواره اميد ، پوستر زنجيره غذايي ، ماکت نقاط امن و غير امن خانه در زلزله ، مولاژ اندام هاي بدن

ب- نمايش
پروژه نمايش شامل استفاده از اشياء براي نمايش چرايي يا چگونگي عملكرد آنها و تبيين اصول علمي حاكم بر آنهاست . در اين نوع پروژه دانش آموز يک واقعيت يا اصل علمي خاص را بازسازي نموده و نمايش مي دهد (شيوه نامه جشنواره جابربن حيان 1392).
مثال : دانش آموز اين اصل علمي را نمايش مي دهد که آب و مواد محلول در آن از طريق ساقه گياه بالا رفته و به برگ ها و شاخه ها مي رسد . براي اين کا ر مقداري رنگ غذا را در آب حل نموده و ساقه چند گل ميخک سفيد را در آن قرار مي دهد . تغيير رنگ گلهاي ميخک اصل علمي مورد نظر را نمايش خواهد داد .
نمونه هايي از پروژه نمايش : نمايش نحوه کار قطب نما ، نمايش تشکيل رنگين کمان ، نمايش بازتابش نور از سطح آينه ، نمايش توليد آهن ربا ، نمايش خورشيد گرفتگي و ماه گرفتگي ، نمايش ويژگي هاي مخلوط ، نمايش عملکرد پريسکوپ ، ذره بين ، کوره آفتابي و … ، نمايش نفوذ پذيري خاک ، نمايش رسوب گذاري خاک
ج- تحقيق
پروژه تحقيق يک گزارش علمي محسوب مي شود . دراين نوع پروژه دانش آموز اطلاعات موجود در باره يک موضوع مشخص را جمع آوري نموده و آنچه را که در مجموع ياد گرفته و يا کشف کرده به مخاطبان ارائه مي کند . اين جزئيات را مي توان از طريق مشاهده مستقيم و يا از طريق منابع مختلف اطلاعاتي به دست آورد (شيوه نامه جشنواره جابربن حيان 1392).
مثال : تحقيق در باره مراحل دگرديسي قورباغه . دانش آموز مي تواند اين تحقيق را به دو شيوه مختلف انجام دهد . شيوه اول اين است که محفظه اي را شبيه آکواريوم آماده کند و با جمع آوري تخم قورباغه در آن مراحل رشد و تکامل قورباغه را از ابتدا تا انتها مستقيما مشاهده و ثبت نمايد . شيوه دوم اينکه به منابع مختلف اطلاعاتي ( کتاب ها ، اينترنت ، افراد متخصص ، مجلات و ….. ) مراجعه نمايد و از اين طريق موضوع خود را عميقا جستجو کند و اطلاعات جمع آوري شده خود را به روشي روشن و جالب گزارش دهد . البته در رويکرد اول هم دانش آموز از تحقيق زمينه اي و مراجعه به منابع اطلاعاتي بي نياز نخواهد بود .
نمونه هايي از پروژه هاي تحقيق : شباهت ها و تفاوت هاي بين دوزيستان و خزندگان ، گازهاي مختلف موجود در هوا و کاربردهاي آنان در زندگي بشر ، هلال هاي ماه ، تولد و مرگ ستارگان ، بارانهاي اسيدي ، انواع ميمونها
2-5-3-3- آزمايش
در اين نوع پروژه يک مسئله مشخص مطرح مي شود که دانش آموز در ابتدا جواب آن را نمي داند ، بنابراين طي کردن مراحل روش علمي و انجام آزمايش براي کشف جواب سوال از ضروريات اين نوع پروژه محسوب مي شود (شيوه نامه جشنواره جابربن حيان 1392).
مراحل روش علمي :
* طرح مسئله
* انجام تحقيق زمينه اي
* ارائه فرضيه
* اجراي آزمايش
* ثبت نتايج
* نتيجه گيري
مثال :دانش آموز اين سوال را براي پروژه خود مطرح مي کند که علت سياه شدن پوست ميوه هاي انار چيست . با انجام يک تحقيق زمينه اي و م
ص
احبه با باغداران انار به فرضيه آفتاب سوختگي مي رسد و سپس آزمايشي را طراحي و اجرا مي کند که طي آن دو دسته ميوه روي درخت انار را انتخاب و براي يگ گروه با مقوا سايه بان درست مي کند تا آفتاب به آنها نتابد . پس از دو ماه نتايج به دست آمده را ثبت مي کند ، يعني پوست کدام گروه سياه شده و کدام يک سياه نشده است و در پايان نتيجه گيري مي کند که آيا فرضيه اش صحيح بوده يا خير .
2-5-3-4- طراحي و ساخت
پروژه هاي طراحي و ساخت ، پروژه هايي هستند که در آنها دانش آموز براي پاسخگويي به يک نياز مشخص به ابداع يک وسيله ، فن (تکنيک) يا برنامه کامپيوتري دست مي زند و پس از طراحي آن را مي سازد و تست مي کند و نهايتا آن را به نمايشگاه علمي ارائه مي نمايد . اين کار مستلزم طي کردن روش مهندسي است و بايد گفت که حاصل آن، اختراع يک وسيله ، فن(تکنيک) و يا برنامه کامپيوتري است (شيوه نامه جشنواره جابربن حيان 1392).
مثال : دانش آموز مي خواهد راهي پيدا کند که اگر گلدانهاي خانه در معرض کم آبي قرار گرفتند به نوعي از اين اتفاق مطلع شود تا از خشک شدن گياهان درون آنها جلوگيري کند . و در پاسخ به اين نياز با طي کردن روش مهندسي وسيله اي ابداع مي کند که با اعلام هشدار به موقع ، او را از خشک شدن خاک گلدان مطلع کند .
* مراحل روش مهندسي :
* تعريف يک نياز
* انجام تحقيق زمينه اي
* پايه ريزي مشخصات طرح (استانداردها و معيارها)
* آماده سازي طرح هاي مقدماتي
* ساخت و آزمايش يک نمون? اوليه
* طراحي و آزمايش مجدد در صورت لزوم
* ارائه نتايج
نمونه هايي از پروژه هاي طراحي و ساخت : طراحي و ساخت يک تله ي کار آمد براي سوسک حمام ، ساخت يک موشک کاغذي با زمان پرواز طولاني ؟ ، ساخت يک آبپاش چمن که بهتر از نمونه هاي فعلي کار مي کند؟، طراحي يک خانه با کمترين اتلاف انرژي ، ساخت يک بتن سبکتر و مقاومتر از نمونه هاي فعلي ، طراحي و ساخت يک پل که بيشترين وزن را تحمل مي کند ، کاغذ با چه مدل تاخوردگي بيشترين فشار را تحمل مي کند ؟ ، يک دستگاه تصفيه کننده ي آب با انرژي خورشيد ، ساخت يک دام براي حشرات پرنده ، يک دستگاه موش ياب ، وسيله اي براي دور نگهداشتن مورچه ها از آشپزخانه ، ابداع فن(تکنيک) جديدي براي تجزيه آب ، ابداع فن(تکنيک) جديدي براي کاشت هندوانه در مناطق خشک ، طراحي و ساخت يک برنامه کامپيوتري براي ويروس يابي، طراحي و ساخت يک برنامه کامپيوتري براي ذخيره آدرس و شماره تلفن افراد ، طراحي و ساخت يک برنامه کامپيوتري براي هدايت خودکار يک روبات زنده ياب .
نگاهي به ساختار هريک از انواع چهار گانه پروژه نشان مي دهد که پروژه هاي آزمايش بيشترين ظرفيت ساختاري براي استفاده از روش حل مسئله را دارند.در روش حل مسئله مهارت هايي همچون مشاهده،مقايسه،سازماندهي اطلاعات،تعيين و کنترل متغيرها،تدوين و آزمون فرضيه ها،تحليل،استباط،ارزشيابي و قضاوت تقويت مي شود. (مهرمحمدي،1383).مهارت هاي مذکور را مهارت هاي فرآيندي11 مي نامند .
2-6- بخش دوم : مهارتهاي فرايندي
2-7-مهارت هاي فرايندي چيست ؟
آن دسته از مهارت هاي تفکر را که بيشتر در ارتباط با کاوشگري هستند،به عنوان مهارت هاي فرايندي علوم با فرايندهاي علم مي شناسند.اين مهارت ها در واقع،ابزار تحقيقات و پژوهش هاي علمي اند.اين مهارت ها همه روزه توسط دانشمندان علوم در حين کار و در آزمايشگاه ها به عنوان بخشي از کاوش علمي يا روش علمي به کار گرفته مي شود.با وجود آنکه بر هيچ روش علمي مشخصي تاکيد نمي شود،ولي در همه ي روش هاي علمي،مهارت هاي فرايندي مورد استفاد قرار مي گيرند.در کنار ساير مهارت ها ي تفکر،پرورش مهارت هاي فرايندي علوم بخش مهمي از برنامه ي آموزش علوم ابتدايي است.مهارت هاي فرايندي بنا به ماهيت خويش،در حين درگيري دانش آموزان با تجربه ها و آزمايش هاي عملي،بهتر مورد استفاده قرار مي گيرند.بنابراين دانش آموزان دوست دارند که مهارت هاي فرايندي از طريق “اجراي علوم” در آن ها پرورش يابد(شهرتاش، 1387).
دانش آموزان دوره ي ابتدايي مهم ترين و اساسي ترين عامل کاوشگري،يعني کنجکاوي درباره دنياي مادي را با خود به کلاس مي آورند.انسان ذاتا کنجکاو است.کودکان با اين کنجکاوي،مهارت هاي تفکر ويژه اي را نيز در خود پرورش داده اند.برنامه اي که شامل پرورش مهارت هاي تفکر و به ويژه مهارت هاي فرايندي است سبب هدايت،رشد و پرورش در همه ي زمينه ها مي شود و دانش آموزان ظرفيت هاي خود را به عنوان حل کنندگان مسائل و تصميم گيرندگان آينده شکوفا مي کنند.فهرست مهارت هاي فرايندي که دوره ي ابتدايي بيشتر مورد نظر است شامل :
2-7-1- مشاهده
مشاهده مهارتي است که از طريق آن،با استفاده از يک يا چند حس به شناسايي پديده هاي طبيعي و اشيا مي پردازيم.از طريق مشاهده ،به مسائل و وقايع توجه مي کنيم و به اين ترتيب،چيزهاي زيادي را درباره ي دنياي اطراف خود مي آموزيم و از آن ها آگاه مي شويم.در زبان فارسي،منظور از مشاهده “نگاه کردن” است اما در علوم ،وقتي از مشاهده سخن به ميان مي آيد،کاربرد حواس پنج گانه مورد نظر است.در آموزش علوم،مشاهده کردن کاري اساسي است و زيربناي مهارت هاي ديگري چون طبقه بندي،جمع آوري اطلاعات و اندازه گيري و ساير مهارت هاي فرايندي محسوب مي شود.از اين رو،پرورش مهارت مشاهده بر ساير مهارت هاي فرايندي مقدم است.اطلاعاتي که از طريق مشاهده به دست مي آيد،ما را به سمت کنجکا
وي،طرح پرسش،تفسير درباره ي وضع محيط و انجام دادن پژوهش هاي بيشتر راهنمايي مي کند. (شهرتاش، 1387)
به عبارت ديگر،مي توان گفت که هدف از مشاهده ي يک شي اين است که با دقت،همه ي ويژگي هاي آن را دريابيم.اشيا،ويژگي هايي چون رنگ،بافت،بو،شکل،وزن،حجم يا دما دارند.همچنين،ممکن است به طور طبيعي يا بعد از به کار گرفتن،صداهايي هم داشته باشند.اشيا يا مواد مختلف،خواص گوناگوني دارند؛به همين علت نيز،هر جسم با ساير اجسام متفاوت است.ما از طريق حواس خود – يعني بينايي،شنوايي،لامسه،بويايي و چشايي – مي توانيم به خواص اشيا و مواد پي ببريم.مشاهده کردن يعني تشخيص دادن و توصيف کردن خواص يک جسم.

بينايي (رنگ،اندازه،شکل،…)
بويايي(بو)

شنوايي(صدا)
چشايي(مزه) لامسه(بافت،دما،فشار)

شکل2-2- انواع مشاهده
2-7-2- برقراري ارتباط
توانايي برقراري ارتباط با ديگران در همه ي کارهاي روزمره ي ما اهميت دارد.نمودار نقشه،علامت،طرح،معادلات رياضي و نمايش هاي بصري(نقاشي،عکس و تصوير) و همچنين گزارش هاي کتبي و شفاهي،همگي روش هاي برقراري ارتباط اند و در علوم کاربرد دارند.برقراري ارتباط بايد موثر،روشن ،دقيق و مشخص باشد.در اين امر،همواره از مهارت هايي استفاده مي شود که به تمرين و پرورش نياز دارند.ما مي خواهيم از طريق گفته ها و نوشته هاي خود بر رفتار مخاطبان تاثير بگذاريم.همه ي ما نيازمنديم که احساسات،افکار و نيازهاي خود را با ديگران در ميان بگذاريم (شهرتاش، 1387).
به طور کلي،سخن گفتن،نوشتن،رسم شکل يا نشان دادن نتايج به هر شيوه اي،نه تنها وسيله اي براي بيان افکار و ايده هاي ما هستند بلکه به ما کمک مي کنند تا آنچه را مي انديشيم يا در مي يابيم،دسته بندي کنيم ؛بنابراين،برقراري ارتباط در يادگيري مهم است و مطابق با موضوع ،شکل هاي گوناگوني به خود مي گيرد.در علوم ،سخن گفتن و گوش کردن به ويژه براي بيان صريح افکار و کمک به درک واژگان علمي،ارزشمندند.کودکان معمولا واژها را بدون توجه به معناي آن ها بر مي گزينند.تشويق کودکان به سخن گفتن درباره ي معناي کلماتي که به کار مي برند و گوش دادن به آنچه ديگران مي گويند،به آشکار شدن منشا سوء تفاهم کمک مي کند.بحث کردن معمولا در جايي که کودکان ايده هايي دارند ولي براي مطرح کردن آن ها کلام مناسب را نمي دانند،به کار مي آيد.گزارش هايي که کودکان در پايان يک تحقيق مي نويسند تا نشان دهند که چه چيزهايي را دريافته اند،فقط تعدادي نوشته اند اما وقتي هدفي خاص و مخاطبي ويژه در آن ها منظور شده باشد،بسيار سودمندند.يادداشت ها و شکل هايي که در طول يک تحقيق نوشته و رسم مي شوند نيز به اندازه ي داده ها و اطلاعات ديگر براي بيان افکار ارزشمندند و در کمک کردن به دسته بندي ايده ها،همان نقش سخن گفتن را

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *