دانلود پایان نامه درباره دسترسی به اطلاعات و مشکلات اقتصادی

تدوين قوانين به روز و کارآمد: جرم انگاری و تعيين واکنش‌های تاديبی و کيفری متناسب با جرايم سايبری نه تنها مجرمين و محکومان را با إعمال اقدامات ترهيبی و ترذيلی از ارتکاب مجدد اين جرايم باز می دارد، بلکه صِرف جرم محسوب گرديدن يک اقدام و پيش‌بينی واکنش متناسب در مقابل آن، خود می‌تواند عاملی مؤثر در منصرف نمودن افراد مستعد به ارتکاب جرم باشد. در تدوينِ نوع قوانين همواره بايد اين امر را مدنظر قرارداد که مطابق با نظريه ی الگوی اقتصادی جرمِ گریس بکر مجرمين بالقوه، بسته به نتايج برآورد هزينه و نفع، فعاليت‌های مشروع يا نامشروع را مرتکب می‌شوند. طبق اين نظريه، اين افراد هنگام تصميم‌گيری برای ارتکاب اعمال نامشروع، خطر دستگيری و ميزان مجازات را به‌عنوان هزينه جرم در نظر می گيرند و ميزان آن را نسبت به منافع اقتصادی رفتار مورد نظر، در صورتی که با موفقيت انجام شود، می سنجند و اگر منافع بر هزينه‌ها برتری يابد مرتکب جرم می‌گردند (سليمی و داوری، ١٣٨٧).
در ارتباط با جرايم سايبری نيز، با توجه به اينکه منافع حاصل از اين جرايم به تناسبِ گستردگی اين فضا و گمنام بودن مجرمين سايبری زياد می‌باشد، بايد در مقابل آن سياست تقنينی متناسب ايجاد گردد تا بتوان با بالا بردن هزينه ارتکاب جرم به‌عنوان عاملی بازدارنده در مقابل مجرمين بالقوه‌ی اين جرايم قرار گرفت. البته اين نکته را نيز بايد ذکر کرد که به دليل توسعه و تنوع‌پذيری تکنولوژی و فناوری اطلاعات متاسفانه تصويب قوانين متناسب در رقابت با شيوه‌های نوين ارتکاب جرايم سايبری عقب مانده محسوب و ممکن است در خصوص پاره‌ای اقدامات خطرآفرين جرم انگاری صورت نگرفته و جامعه با مشکلاتی روبرو گردد. اين گونه خلل در قوانين ايران نيز تا قبل از تصويب قانون جرايم رايانه‌ای وجود داشت.
برای مثال، جرايم سنتی که پيش از تصويب اين قانون ارتکاب می‌يافتند از جمله کلاهبرداری و سرقت داده‌ها، به دليل نبودِ قوانين مدون ابهاماتی را در خصوص ماهيت و نحوه مقابله با آنان به‌وجود می‌آورد. برای حل اين مشکل در مرحله اول، بايد اقدامات مضر و خطرناک در فضای سايبر و واکنش‌های متناسب با آن پيش‌بينی و در مرحله بعد قوانين به‌گونه‌ای تدوين گردند که امکان انعطاف‌پذيری در مقابل مسائل حادث شده در اثر پيشرفت تکنولوژی و فناوری اطلاعات را داشته باشند.
اطلاع‌رسانی عمومی: هرچند کوشش‌ها برای دست‌يابی به آمار جرايم مرتبط با رايانه به دليل نبودِ ساز و کارهای گزارش‌دهی و ثبت سوابق دشوار است، لیکن تهيه آمار و ارقام جرايم سايبری ارتکابی، تعيين نوع جرايمِ پرتکرار، شيوه و نحوه ارتکاب اين جرايم و در اختيار عموم قراردادن اين اطلاعات با حفظ حريم خصوصی اشخاص از ابزارهای ديگری است که می‌توان جهت آگاه‌سازی جامعه از تهديدات اين فضا استفاده کرد. رسانه‌های جمعی از جمله روزنامه و نشريات، صدا و سيما و اينترنت و ماهواره از جمله ابزارهايی هستند که می‌توان از آنها جهت اطلاع‌رسانی عمومی استفاده کرد. جهت عملی کردن اين هدف بايد نهادها و محققينی در اين زمينه برای انجام فعاليت‌های تحقيقی و آمارگيری اختصاص يابند تا بتوانند با همکاری مراجع قضايی و نهادهای اجرايی ميزان جرايم ارتکابی، نوع جرايم، نحوه ارتکاب و ساير مشخصات مربوط به جرايم سايبری را استخراج کرده و با استفاده از يافته‌های جرم شناسی و نظر به ماهيت فضای سايبر علت ارتکاب اين جرايم را شناسايی و راه‌های مقابله با آن را مشخص کنند. سپس از طريق رسانه‌های عمومی يافته‌های خود را به اطلاع عموم رسانده و در اختيار نهادهای ذيربط قرارداده تا بتوان براساس اين آمار سياست جنايی متناسب با آن را تدوين نمود. برای مثال، اطلاعيه‌های پليس فتا در موردِ استفاده صحيح از کارت‌هایِ بانکی عضو شبکه شتاب، که به‌دنبال شيوع کلاهبرداری‌های مرتبط با رايانه صورت گرفت، تأثيری شگرف در کاهشِ بزه ديدگی ناشی از اين نوع کلاهبرداری‌ها را به‌دنبال داشت.
رفع مشکلات اقتصادی: بيان گرديد که ريشه بسياری از جرايم سايبری، وضعيت اقتصادی نامناسب جامعه و فرد مرتکب است. ذکر يک مثال موضوع را روشن تر خواهد نمود. فرض کنيد يک دانشجوی رشته کامپيوتر پس از سپری نمودن مراحل تحصيلی و کسب تخصص لازم در زمينه فضای سايبر، قصد ورود به بازار کار را دارد. حال اگر وضعيت بازار کار نامناسب باشد و وی قادر به بکارگيری تخصص خود در راه مشروع نباشد و در کنار آن نيز با فشار فقر اقتصادی مواجه باشد اين امر با وجود شرايط ديگر وی را متمايل به استفاده از تخصص خود در راه نامشروع می‌نمايد. بنابراين، وجود يک سياست اقتصادی مناسب نه تنها جرايم سايبر بلکه نرخ جرايم را به‌طور کلی کاهش می‌دهد که در اين راستا، دولت در مسير اجرای يک سياست جنايی صحيح در جامعه و به‌منظور کاهش دامنه ارتکاب جرايم و خسارات ناشی از بايد با روش‌های علمی و تخصصی ضمن ارايه تحليل مناسب از وضعيت اقتصادی افراد جامعه به‌عنوان بخشی از سياست جنايی حکومت، اقدامات لازم را جهت از بين بردن فقر و بيکاری و ايجاد فرصت‌های شغلی متنوع برای اعضای جامعه بالاخص دانشجويان و اشخاص تحصيل‌ کرده فراهم نمايد تا بتوان از تخصص آنها در مسير مناسب استفاده نمود. در همين راستا قانون اساسی در قالب اصل سوم و بندهای شانزده گانه آن وظايفی برای دولت مقرر کرده است.
از جمله اين وظايف، رفع تبعيضات ناروا و ايجاد امکانات عادلانه برای همه در تمام زمينه‌های مادی و معنوی پیريزی اقتصاد صحيح و عادلانه برطبق ضوابط اسلامی جهت ايجاد رفاه و رفع فقر و برطرف ساختن هرنوع محروميت در زمينه‌های تغذيه، مسکن و کار و تعميم بيمه به همگان می‌باشد.
ايمن ساختن فضای سايبر ايجاد مشکلات و موانع در مسير ارتکاب جرم يکی از راهکارهای ديگر پيشگيری وضعی می‌باشد که متصديان امر پيشگيری بخش عمده‌ای از فعاليت‌های خود را در اين بخش متمرکز کرده‌اند. در ارتباط با فضای مجازی رسيدن به اين هدف مستلزم همکاری متقابل کاربران و ارایه کنندگان خدمات اينترنتی می‌باشد. به‌عبارتی ديگر، ارایه کنندگان خدمات اينترنتی از يک سو بايد با قراردادن شرايط دشوار دسترسی به اطلاعات شخصی و تشريفاتی نمودن مراحل دسترسی به داده‌ها امکان بروز تقلب در فرآيند استفاده از خدمات را کاهش دهند و از سوي ديگر، کاربران نيز بايد با آشنايی به تدابير امنيتی در هنگام استفاده از داده‌های شخصی و به‌کارگيری آنها در فرآيند استفاده از خدمات اينترنتی از فاش شدنِ اطلاعات شخصی خود جلوگيری نمايند.
از جمله اقداماتی که در اين زمينه شايسته است صورت گيرد می‌توان به موارد ذيل اشاره کرد: قراردادن رمز عبور بر روی کامپيوترهای شخصی و داده‌ها، شناسايی حفره‌های موجود در شبکه به‌منظور مقابله با حمله هکرها، استفاده از نرم‌افزارهای اسکن کننده در شبکه‌های اينترنت، فيلترکردن سايت‌های غيراخلاقی، دشوار نمودن تقلب در داده‌های الکترونيکی، قانونمندکردن و کنترل ورود و خروج از سايتها، اجبار در بکارگيری امضای ديجيتال در خصوص داده‌های مرتبط با امور مالی، تعيين کدهای رفتاری متحدالشکل برای فعالان عرصه تجارت الکترونيک و بازاريابی الکترونيک به‌منظور جلوگيری از وقوع جرايم و تخلفات مربوط به پيام‌های تجاری ناخواسته الکترونيک است.
بخش سوم: نظریه‌ها و چارچوب نظری پژوهش
در بخش مباني نظري تحقيق به ديدگاه نظريه كنش ارتباطي‌هابرماس و نظريه استيگماي گافمن و نظريه ميدان بورديو بعنوان چارچوب نظري تحقيق در نظر گرفته شده كه به اختصار به آن اشاره مي‌شود:
2-8-نظريه كنش ارتباطي‌هابرماس
حوزه عمومي مورد نظرهابرماس فضايي است كه در آن فضا بحث بپردازند و در اين بحث به توافقي برسند و افراد در اين محيط‌ها بتوانند به‌طور برابر شركت كنند، قدرت در اين بحث‌ها دخالتي ندارد، هر موضوعي بتواند در اين بحث مطرح شود، در اين بحث‌ها افراد بتوانند مسائل خصوصي خود را مطرح كنند، اين بحث‌ها هميشه باز است و هميشه مي‌توان به آن رجوع كرد و درباره آن بحث كرد(آزاد ارمكي و همکاران، 1383).
پس محيط اينترنت اين فضا را فراهم كرده و شرايط حوزه عمومي مورد نظرهابرماس را تا حدودي، داراست، حوزه عمومي‌هابرماس عرصه اي است كه در آن افراد به‌منظور مشاركت در مباحث باز و علني گرد هم مي‌آيند و كنش ارتباطي از طريق بيان، گفت‌وگو تحقق مي‌يابد.
در فضاي محيط‌هاي تعاملي اينترنت بحث مورد نظرهابرماس تحقق مي‌يابد و مي‌توان آن را بدين گونه مطرح كرد: هابرماس معتقد است كه نيازهاي اساسي اصل معيني وجود دارد كه تمامي افراد كاملاً آزاد آن‌ها را دارند و اين نيازها توسط هركس كه صميمانه وارد يك گفت‌وگوي عملي شود ضرورتاً كشف خواهد شد(استيون،1380).
با توجه به اين كه در محيط اينترنت به ويژه در محيط تعاملي اينترنت افراد به راحتي مي‌توانند نيازهاي خود را مطرح كنند و اين طرح نيازها باعث شكل گيري يك گفت‌وگو و مباحثه شده و در اين مباحثه افكار جديدي شكل مي‌گيرد(پيوزي،1379).
اگر بخواهيم، نطريه كنش ارتباطي را به‌صورت مدل علمي درآوريم چنين فرآيندي خواهيم داشت(كفاشي،1389).
شکل شماره(2-1): فرآیند کنش ارتباطی‌هابرماس

پس محيط تعاملي اينترنت را مي‌توان فضايي در نظر گرفت كه كاربران به راحتي در آن به گفت‌وگو مي‌پردازند كه فضاي صميميت و ابراز احساسات در محيط‌هاي تعاملي اينترنت شكل مي‌گيرد كه از يكديگر تأثير پذيرفته هم‌چنين كاربران نيازهاي خود را با هم مطرح كرده، در آن گروه‌ها مسائل و مشكلات خود را مطرح كنند و انرژي عاطفي خود را دراين محيط‌ها مصروف نمايند كه اين تخليه انرژي احتمالاً بر ارزش‌هاي خانواده مي‌تواند مؤثر واقع شود.
2-8-1 نظریه گافمن در بررسی روابط بین افراد
از ديگر انديشمنداني كه به توصيف نحوه مذاكره و معتبر ساختن هويت در تعاملات رو در رو و ايجاد قالبي براي ارزيابي معاني اين روياروئي‌ها پرداخته، مي‌توان به گافمن اشاره كرد كه ‌انديشه‌هاي او در بررسي ارتباطات بين فردي از جانب محققان علوم رفتاري مورد استفاده بوده است. با الهام از آراي گافمن مي‌توان استدلال كرد كه اينترنت چارچوب هاي تعاملي جديدي را در برقراري ارتباطات بين فردي مهيا ساخته است كه عليرغم محدوديت‌هاي ذاتي خود فرصت‌هاي جديدي را نيز براي نمايش شخصيت در اختيار كاربران قرار مي‌دهد، گافمن در كتاب خود موسوم به استيگما به توصيف تكنيك‌ها و امكاناتي مي‌پردازد كه افراد از آن براي ارايه تصويري مطلوب و قابل پذيرش از خويش استفاده مي‌كنند. توصيف مجازي كه كاربران از ويژگي‌هاي رفتاري و شخصيتي در فضاي چت روم به‌عمل مي آورند را مي‌توان با توجه به اين گزاره‌ها تبيين كرد. تلاش براي پيش دستي در گرفتن اطلاعات، شناسايي اوليه از مخاطب گفتگو توصيف انتخابي و گاه مبالغه آميز و يا نادرست از برخي ويژگي‌هاي رفتاري و شخصيتي و نشان دادن همدردي و همسويي براي جلب پشتيباني و حمايت عاطفي مخاطب از جمله زمينه نشان دهنده تداركات و آمادگي‌هاي پشت صحنه اي افراد براي نمايش روي صحنه خود هستند.
ماهيت غير رو در روي ارتباطات الكترونيكي اينترنتي هم‌چنين مي‌تواند انگيزه بيشتري را براي كاربران آن در بازي هويت، رفتارهاي آزمايشي و ارايه تصويري غير واقعي فراهم سازد كه ريسك شرمندگي در آن كمتر است. در مجموع كاربست مفاهيم گافمن در ارتباطات اينترنتي مي‌تواند به تسريع مكانيسم‌ها و استراتژي مورد استفاده در تعاملات بين فردي بكار رود(ذكايي، 1383).
2-8-2 نظریه عادت بوردیو(تأثیر نیروهای زمینه‌ای)