می 16, 2021

دیدگاه پرستاران نسبت به موانع فردی و سازمانی رعایت بهداشت دست در بخشهای نوزادان تبریز، سال۱۳۹۲- قسمت ۳

چهارچوب پنداشتی این مطالعه را عفونتهای بیمارستانی، بهداشت دست و دلایل عدم رعایت بهداشت دست تشکیل می‌دهد که در قالب آن به بحث در مورد: آمار عفونتهای بیمارستانی در دنیا و ایران، عفونتهای بیمارستانی در بخشهای ویژه، اهمیت کنترل عفونتهای بیمارستانی در بخشهای نوزادان و NICU، نقش پرستاران در پیشگیری از عفونتهای بیمارستانی، اهمیت بهداشت، روش های بهداشتی کردن دست، استفاده از دستکش، وضعیت رعایت بهداشت دست توسط کارکنان بهداشتی در جهان و ایران، دلایل عدم رعایت بهداشت دست اشاره شده در مقالات، پرداخته شده است. در نهایت در بخش مروری بر متون به تعدادی از مطالعات مشابه در این زمینه اشاره شده است.
آمار عفونت‌های بیمارستانی در دنیا وایران
عفونت های ناشی از ارائه مراقبت های بهداشتی درمانی یکی از شایعترین علل مرگ و میر و افزایش معلولیت در بیماران بستری در بیمارستانها محسوب می گردد و در همه کشورهای در حال توسعه و پیشرفته در سراسر جهان اتفاق می افتد . بررسی انجام شده سازمان بهداشت جهانی در ۵۵ بیمارستان واقع در ۱۴کشور دنیا از جمله کشورهای منطقه مدیترانه شرقی ، مؤید شیوع عفونتهای ناشی از ارائه مراقبت های بهداشتی درمانی در بخش بستری بیمارستانی با میانگین نرخ ۸ درصد بوده است. مطابق آمار سازمان بهداشت جهانی در هر لحظه در جهان یک میلیون و چهارصد هزار نفر از عوارض ناشی از عفونت های بیمارستانی رنج می کشند. در
کشورهای در حال توسعه میزان عفونت های قابل پیشگیری ناشی از ارائه مراقبت های بهداشتی درمانی تا حد۴۰ درصد و بیشتر برآورد شده است(۵۰) بر اساس برآوردهای مرکز مدیریت کنترل بیماری‌های وزارت بهداشت ایران، درصد بروز عفونت‌های بیمارستانی در بیماران بستری در بیمارستان‌ها حدود ۱۰ تا ۱۵ درصد است که اگر تنها ۱۰ درصد موارد عفونت به مرگ منجر شود، سالانه حدود ۶۰ هزار مورد فوت بیماران در اثر این مساله اتفاق خواهد افتاد که موید ضرورت توجه به کنترل عفونت‌های بیمارستانی در نظام سلامت کشور است(۵) این عفونتها امروزه بار عظیمی بر دوش نظام سلامت تحمیل می‌کند که بخش قابل توجهی از عوارض بیماران بستری شده را تشکیل می‌دهد. با وجود تلاشها برای ساخت محلول‌های ضدعفونی کننده و آنتی‌بیوتیک‌ها همچنان یکی از مشکلات اداره بیمارستان‌ها در نظام سلامت دنیا، عفونت‌های بیمارستانی است. آمارهای جهانی نشان می‌دهد در بخش مغز و اعصاب یک درصد و در بخش سوختگی ۶۰ درصد بیماران از عفونت بیمارستانی رنج می‌برند(۵).
عفونت‌های بیمارستانی در بخش‌های ویژه
عفونت های بیمارستانی یکی از مهم ترین مشکلات در بخش های ویژه است، به طوریکه بیست درصد بیماران بستری در این بخش ها را مبتلا کرده و میزان مرگ و میر را به بیش از سی درصد افزایش می‌دهد(۸)، بخش مراقبتهای ویژه به رغم داشتن فقط۱۰-۵ درصد تختهای بیمارستانی ۲۰ درصد از کل عفونت های بیمارستانی را به خود اختصاص می‌دهند و مرکز اصلی ظهور میکروبهای مقاوم و مقاومت آنتی بیوتیکی هست (۱۱). این عفونت ها علاوه بر افزایش مرگ
و میر، مدت زمان بستری را نیز طولانی تر کرده بر هزینه‌های درمان می‌افزاید(۹). همچنین بیماران بستری در بخش های ویژه به سبب وجود عوامل خطرسازی چون صدمات متعدد، پایین بودن سطح هوشیاری و ضعف مکانیسم های پیشگیری کننده ، بیش از سایر بیماران در معرض خطر عفونت بیمارستانی قرار دارند(۸, ۱۰). سالانه در حدود ۲۰ درصد از تخت‌های ویژه در اشغال بیماران ناشی از عفونت‌های بیمارستانی قرار می‌گیرد. کیم[۴] (۲۰۱۳) و همکارانش میزان عفونت‌های بیمارستانی در کشورهای توسعه یافته۱۰-۵ درصد و در کشورهای در حال توسعه ۲۵ درصد و بالاتر ذکر کرده‌اند(۶).
اهمیت کنترل عفونت‌های بیمارستانی در بخش‌های NICU
عفونت‌های بیمارستانی در NICU، عفونتهایی هستندکه در زمان بستری نوزادان و درمان آنها به خاطر سایر موقعیت‌ها، از بیمارستان کسب می‌شوند. اگر چه درمقایسه با عفونت‌های اولیه کمتر موجب مرگ ومیر می‌شوند، نتایج اقتصادی وسلامتی قابل توجهی با خود به همراه دارند. بنابراین دور از انتظار نیست که عفونتهای بیمارستانی را به عنوان نتیجه‌ای ازمراقبتها در بخشهای مراقبت ویژه نوزادان(NICU) تلقی کنیم. مخصوصا در قرن اخیر به علت پیشرفت تکنولوژی درمان نازایی، آمار نوزادان چندقلویی و نارس حاصل درمان نازایی مخصوصا” در کشورهای در حال توسعه افزایش یافته است. عفونت‌های مرتبط با مراقبت سلامتی در NICUباعث افزایش میزان مورتالیتی و موربیدیتی، طولانی شدن زمان اقامت در بیمارستان و افزایش هزینه‌های درمان
می‌شود و نوزادان به علت مکانیسم دفاعی ضعیف و مقادیر محدود فلور طبیعی محافظتی روی پوست یا سطوح مخاطی در زمان تولد و کاهش عملکرد دفاعی پوست‌شان، استفاده از ابزار و پروسیجرهای تهاجمی و دریافت آنتی بیوتیکهای وسیع الطیف در معرض خطر بالایی از عفونت‌های بیمارستانی هستند و از آنجاییکه در قرن اخیر به علت پیشرفت تکنولوژی درمان نازایی، آمار نوزادان چندقلویی و نارس حاصل نازایی مخصوصا در کشورهای در حال توسعه افزایش یافته، بنابراین جهت حفظ حیات این نوزادان بعد از تولد در بخشهای ویژه نوزادان باید استراتژیهای مهمتری به کار گرفته شود. از جمله استراتژیهای مقابله با عفونتهای بیمارستانی، رواج بهداشت دست می‌باشد و شواهد نشان می‌دهدکه استراتژیهای پیشگیری ازعفونت در NICUبسیار کارساز هستند(۱۳).

برای دانلود متن کامل پایان نامه به سایت tinoz.ir مراجعه کنید.

نقش پرستاران در پیشگیری از عفونتهای بیمارستانی
کنترل عفونتهای بیمارستانی، منوط به همکاری و تلاش تمامی پرسنل درگیر در امر درمان بیماران می‌باشد، اما در این مورد بیشتر بر روی نقش پرستاران تاکید می‌شود، زیرا مهمترین نقش را در انجام مراقبت‌ها بر عهده دارند و بیشترین زمان را نسبت به سایر پرسنل در بالین بیمار سپری می‌کنند. پرستاران با توجه به نقش خطیری که در انتشار یا پیشگیری از عفونت دارند، از اعضای کلیدی در مدیریت و کنترل عفونت‌های بیمارستانی محسوب می‌شوند(۵۱).
اهمیت بهداشت دست
به منظور کاهش خطر انتقال میکروارگانیسمها از منابع شناخته شده یا ناشناخته در بیمارستان، احتیاط‌های استاندارد بکار می‌روند. رعایت احتیاطات استاندارد برای تمام بیماران
ضروری است، بدون آنکه نوع بیماری آنها در نظر گرفته شود. یکی از مهمترین اصول احتیاطات استاندارد، بهداشت دست می‌باشد(۲۲).
بر روی پوست دست، دو نوع فلور گذرا و مقیم وجود دارد. فلور گذرا باکتریهایی هستند که در خارجی‌ترین لایه پوست کلونیزه می‌شوند و توسط شستشوی روتین دستها پاک می شوند، این فلور معمولاً در هنگام تماس پرسنل بیمارستانها با سطوح محیطی که در تماس با بیمار هستند یا تماس مستقیم با بیمار کسب می شوند. انتقال ارگانیسمها در این مواقع به کرات اتفاق می افتد و عفونتهای مربوط به مراکز بهداشتی درمانی وابسته به این مورد می‌باشد. فلور مقیم معمولاً در لایه‌های زیرین کلونیزه شده و اغلب از روی دست پاک نمی‌شوند مانند استافیلوکوکهای کوآگولاز منفی و دیفتروییدها(۵۰).
روش های بهداشتی کردن دست
معمولا از سه شیوه برای بهداشتی کردن دستها استفاده می‌کنند که عبارتند است از:

 

عکس مرتبط با اقتصاد

 

 

    1. شستن دست ها به روش معمول یا روتین

 

    1. شستن دست ها به وسیله مواد ضد میکروبی یا ضد عفونی کننده

 

  1. شستن دست ها بدون استفاده از آب

 

A) شستن دست ها به طور روتین
شامل کف آلود کردن دست ها با صابون معمولی ( مایع، جامد ) و مالیدن محکم تمام سطوح دست ها به یکدیگر و آبکشی آن ها با آب جاری ( شیر آب) است. هر کدام از مراحل باید۱۰ تا ۱۵ ثانیه طول بکشد، سپس دست ها باید با دستمال کاغذی خشک گردند. در صورت بستن شیر آب با دستمال کاغذی که برای خشک کردن دست ها از آن استفاده شده است، از آلودگی مجدد دست ها با شیر آب و سینک جلوگیری می شود(۵۰).
براساس نظر سازمان جهانی بهداشت، ۵ زمان برای شستشوی دست تعریف شده است. این زمانها شامل:

 

 

    • قبل از لمس بیمار

 

    • قبل از انجام اقدامات غیرعفونی و پاک

 

    • بعد از در خطر مواجهه قرار گرفتن با مایعات بدن

 

    • بعد از تماس فیزیکی با بیمار

 

  • بعد از تماس با اشیای محیط اطراف بیمار است(۵۰).

 

اندیکاسیونهای شستشوی دست ها از سوی سازمان های معتبری چون مرکز کنترل و پیشگیری از بیمار یها ( CDC ) و سازمان جهانی بهداشت ) WHO ( ابلاغ شده است.
اندیکاسیون های شستن دست عبارتند از:
به جز در موارد بسیار فوری، پرسنل باید همیشه دست های خود را بشویند :

 

 

    • پس از خارج کردن دستکش ها از دست

 

    • در شروع شیفت کاری

 

    • هنگام آلوده شدن دست ها، نیز پس از عطسه کردن، سرفه یا پاک کردن بینی خود

 

    • در فواصل تماس با بیماران

 

    • قبل از تهیه داروهای بیماران

 

    • پس از رفتن به توالت

 

    • قبل از انجام اقدامات تهاجمی

 

    • قبل از مراقبت از بیماران آسیب پذیر مانند نوزادان و افراد دچار سرکوب شدید سیستم ایمنی

 

    • قبل و بعد از تماس با زخم

 

    • قبل از غذا خوردن

 

    • بعد از دست زدن به اشیایی که احتمال آلودگی آنها با میکروب های بیماریزا وجود دارد مانند ظروف اندازه گیری ادرار بیماران و وسایل جمع آوری ترشحات بدن بیماران

 

  • پس از مراقبت از بیماران دچار عفونت یا بیمارانی که احتمال دارد با میکروب هایی که از لحاظ اپیدمیولوژی اهمیت خاصی دارند، کلونیزه شده باشند مانند باکتریهای مقاوم به چند نوع آنتی بیوتیک(۲۲).

 

ضرورت شستشوی دست:
پوست و غشای مخاطی بدن انسان توسط انواع مختلف باکتریها پوشیده شده است. هنگام بستری، بیماران به تدریج این میکروارگانیسمها را به وسایل بیجان محیط اطراف خود پراکنده می‌کنند ) مثلا لباسها، ملحفه، تخت و مبلمان ( در نتیجه، بیمارستانها محیطی پر از انواع میکروبها
هستند.” منطقه بیماران” که در واقع شامل بیمار و محیط پیرامونش است و سایر مناطق مثل سالن انتظار، محیط درمانگاه و اماکن عمومی بیمارستان، محل تجمع میکروارگانیسمها در نتیجه آلودگی توسط کارکنان مراقبتی بهداشتی، بیماران و حتی ملاقات کنندگان است(۲).
انتقال پاتوژنهای بالقوه از یک محیط به محیط دیگر، عمدتا از طریق دست کارکنان مراقبتهای بهداشتی انجام می‌شود. برای پیشگیری از انتقال این میکروارگانیسم ها از یک بیمار به بیمار دیگر، کارکنان مراقبت های بهداشتی باید بلافاصله قبل از تماس با یک بیمار یا هنگام ورود به منطقه هر بیمار، دستهایشان را بشویند(۵۰).
شستشوی دست‌ها، کارکنان مراقبت بهداشتی را هم محافظت می‌کند. برخی از فعالیتهای مراقبتی بیماران، کارکنان را با مایعات بالقوه عفونی بدن بیماران مثل خون یا ترشحات تنفسی مواجه می‌کند. برای پیشگیری از عفونت و کلونیزاسیون باکتریها، شستشوی دست ها باید بلافاصله بعد از انجام کار مرتبط با خطر مواجه دست با مایعات بدن، حتی در غیاب وجود چرک آشکار یا وقتی که از دستکش استفاده می شود، انجام شود(۲).
رعایت زمان مناسب برای انجام شستشوی دستها قبل از لمس یک بیمار بسیار ضروری است. شستشوی دست باید در نزدیکترین محل انجام مراقبت بیماران انجام شده تا از آلودگی مجدد پیشگیری شود و دست ها در تماس با اشیایی که نزدیک بیمار است مثل دستگیره قرار نگیرند. شستشوی دستها باید در فاصله زمانی و مکانی بین آخرین تماس دست با سطوح واقع شده در خارج منطقه بیمار و اولین مکان واقع شده در منطقه بیمار انجام شود. ایده ال آن است که دستها قبل از لمس بیمار شسته شوند. شستشوی دست ها همچنین باید بلافاصله بعد از ترک بیمار و
قبل از لمس هر شیئ که بیرون از منطقه بیمار است، انجام شود. انجام کامل این کار، خطر انتشار میکروارگانیسم ها را به محیط مراقبتی بهداشتی کمتر می کند. ازآنجایی که محیط بیمار نیز آلوده به فلور میکروبی پوست او است، بعد از تماس با اشیای واقع شده در منطقه بیمار مثل مانیتور، میز کناری، یا تخت هم باید شستشوی دست ها انجام شود، حتی اگر بیمار تماس مستقیم هم با این اشیا نداشته باشد. همچنین مناطق خاصی از بدن هم باید تا جایی که امکان پذیر است عاری از میکروارگانیسم ها باشد. این مناطق شامل نواحی در معرض آسیب، مثل غشاهای مخاطی و بریدگی های سطح پوست)مثل زخم های جراحی) و مناطقی که وسایل تهاجمی در آن قرار داده شده است (مثل کاتتر عروقی یا ادراری و لوله های اندوتراکئال( می‌باشد و میکروارگانیسمهایی که در دستان کارکنان مراقبت های بهداشتی کلونیزه شده اند، پوست بیماران، یا محدوده نزدیک بیمار، نباید به این مناطق که از لحاظ ایمنی آسیب پذیر هستند، برسند. به این دلایل، شستشوی فوری دستها بلافاصله قبل از لمس پوست صدمه دیده و غشای مخاطی و قبل از هرگونه دستکاری با وسایل تهاجمی برای پیشگیری از کلونیزاسیون باکتریها که می تواند در نهایت منجر به عفونت شود، ضروری است(۲۳, ۵۰).

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *