دانلود پایان نامه

مخلوط ذرت با انواع شبدرها یا یونجه چون رشد اولیه گیاه ذرت خیلی کند است. در حالت تک کشتی نیاز به چندبار وجین دارد. تا هنگامی که گیاه ذرت به مرحله ۴ و ۵ برگی برسد و بین ردیف ها را پوشش داده و مانع از رشد علفهای هرز شود ولی در کشت مخلوط، انواع شبدر یا یونجه کاشته شده بین ردیف های ذرت، علفهای هرز میان ردیف ها را کنترل خواهند کرد ( مجنون حسینی ۱۳۶۷ و مظاهری ).
۵- در کشت مخلوط آب به طور کاراتری مورد استفاده قرار می گیرد به همین خاطر کشت مخلوط راندمان مصرف آب و ازت خاک می شوند ( مجنون حسینی ۱۳۶۷ ).
۶- کشت مخلوط در کنترل آفات و امراض نیز می تواند موثر باشد. کرسون (۱۹۷۶) در ((اوکلاهما)) به این نتیجه دست یافت که در کشت مخلوط پنبه و سورگم، عملکرد پنبه ۲۴درصد افزایش می یابد. زیرا سورگم میزبان کرم غوزه پنبه بوده و از حمله این آفت به پنبه جلوگیری می کند ( قربانی ۱۳۷۲ و مجنون حسینی ۱۳۶۷ و استون ۱۹۸۹).
۷- در کشت مخلوط گیاهان علوفه ای، علوفه به دست آمده ترکیب غذایی متعادل تری دارد، به عنوان مثال غلات علوفه ای دارای ماده خشک زیادی هستند، در حالی که بقولات، دارای درصد پروتئین، کاروتن، کلسیم و منیزیم بالایی می باشند. بنابراین چنانچه این دو گونه گیاهی به صورت مخلوط کشت شوند علوفه حاصل دارای ترکیب غذایی متعادل تری خواهد شد. از سوی دیگر نگهداری علوفه تولیدی امکان پذیر خواهد بود زیرا سیلو کردن بقولات به صورت خالص به دلیل پایین بودن درصد قند و در نتیجه سرعت تخمیر اندک بسیار مشکل است ( قربانی ۱۳۷۲ ).
۸- کشت مخلوط به ویژه در اصلاح و احیاء مراتع نقش قابل ملاحظه ای دارد، زیرا در این رابطه مشکل مکانیزاسیون نیز مطرح نمی باشد. همچنین کشت مخلوط در زراعت گیاهان علوفه ای از آن جا که برداشت مکانیزه این نوع گیاه با اشکال روبرو نمی شود کاربرد موثری خواهد داشت ( مظاهری ۱۳۷۱ ).
۹- کشت مخلوط در ثبات و تعادل اکولوژیکی میان گیاهان نقش مهمی ایغا نموده و به این ترتیب در حفظ محیط زیست و ایجاد چرخه های طبیعی در محیط کمک می کند ( مظاهری۱۳۷۱ و واندرمیر۱۹۹۲ ).
۱۰- سیستم کشت مخلوط از نظر اقتصادی نیز قابل توجه است زیرا از یک سو تاحدودی موجب ثبات و پایداری قیمت محصولات کشاورزی می شود، زیرا چند محصول متفاوت در یک زمان به بازار عرضه می شود و از سوی دیگر خطرات احتمالی طبیعی در این گونه زراعت کمتر می باشد ( مظاهری ۱۳۷۱ ).
۱۱- در این نوع کشت از منابع طبیعی حداکثر استفاده به عمل می آید، به این معنی که منابع موجود و میزان مصرف آنها در کشت مخلوط در ابعاد زمانی و مکانی مناسبی مورد استفاده قرار می گیرد، سیستم های ریشه ای متفاوت به اعماق نفوذ می کنند و همچنین اندامهای هوایی در ارتفاع های مختلف قرار می گیرند، از سوی دیگر آب و مواد غذایی ممکن است با توجه به روند رشد متفاوت گیاهان موجود در کشت مخلوط، در زمان های مختلف مورد استفاده قرار گیرند. مثلا در کشت مخلوط سویا با ذرت، سویا پس از سبز شدن خیلی سریع رشد کرده شاخ و برگ می دهد، سپس رشدش کند و نهایتا متوقف می شود، ولی ذرات ابتدا به کندی رشد می کند، سپس رشدش سریع می شود ( مظاهری ۱۳۷۱ ).
۱۲- در کشت مخلوط به دلایل مختلف، از جمله پوشش دادن بهتر سطح زمین، رقابت، یرعت رشد اولیه بیشتر و غیره، میزان گسترش علف های هرز به نحو بارزی کاهش می یابد ( ابدالی ۱۳۷۴ ).
۱۳- کشت مخلوط ممکن است باعث افزایش جمعیت حشرات مفید شود، برای نمونه در هندوستان کاشت آفتابگردان همراه با کنجد سیاه تقریبا دو برابر شدن عملکرد دانه شد. این افزایش به حشرات مفید بسیار زیادی که جذب کنجد سیاه شدند نسبت داده شد. در اندونزی، کاشت آفتابگردان و ذرت با هم، به شرط آنکه هردو آنها ارتفاع یکسانی می داشتند، تاثیری مشابه را نشان داد. ( ابدالی ۱۳۷۴ ).
۱۴- سو و همکاران (۱۹۸۲) در آزمایشی در چین مشاهده کردند که حاصلخیزی خاک در کشت مخلوط ذرت و لگوم ها افزایش یافته و عملکرد گندم در سال های بعد ۱۰درصد افزایش پیدا کرد.
۱۵- در آزمایشی که توسط پاترا ( ۱۹۸۶ ) صورت گرفت، مشاهده شد که در کشت مخلوط میزان ازت تثبیت شده در لگوم ها بیشتر از کشت خالص لگوم ها بود.
۱۶- میزان آبشویی در کشت مخلوط کاهش می یابد ( ابدالی ۱۳۷۴ ).
۱۷- در یک بررسی که توسط اوستیمنکو و همکاران ( ۱۹۹۳ ) صورت گرفت افزایش عملکردی در کشت مخلوط به افزایش پتانسیل فتوسنتزی نسبت داده شد، به طوری که میزان فتوسنتز خالص در این آزمایش افزایش یافت.
۱۸- جایابال و همکاران ( ۱۹۹۰ ) در آزمایشی مشاهده کردند که در کشت مخلوط نیشکر و سویا، کیفیت شیره استخراجی از نیشکر در مخلوط بهتر شده و شکر حاصله از شیره بدست آمده از مخلوط پاکتر و از لحاظ کیفی بهتر بود.
۱۹- پائولینی و همکاران ( ۱۹۹۱ ) گزارش کردند که در کشت مخلوط آفتابگردان و نخود ایرانی شاخص برداشت تا ۱۴.۲درصد بیشتر از کشت خالص بود.
۲۰- سرعت اسیمیلاسیون خالص در کشت مخلوط نیز می تواند افزایش یابد ( ابدالی ۱۳۷۴ ).

فصل سوم :
مواد و روش ها

۳-۱ مشخصات اقلیمی و زراعی منطقه اجرای طرح :
این طرح در سال زراعی ۸۹-۸۸ به صورت کشت بهاره در ایستگاه تحقیقات کشاورزی بروجرد در استان لرستان واقع در بیست و پنج کیلومتری جنوبی شهرستان بروجرد اجرا گردید. ارتفاع منطقه مورد آزمایش از سطح دریا ۱۴۹۷ متر و بر طبق تقسیم بندی آب و هوایی کوپن دارای اقلیم مدیترانه ای سرد نیمه خشک است و مشخصات جغرافیایی آن به ترتیب طول شرقی عرض شمالی می باشد.
میزان کل بارندگی در سال زراعی ۸۸-۸۹ ۳۹۳.۳ میلیمتر بوده است. وضعیت بارندگی و درجه حرارت منطقه در سال اجرای آزمایش در جدول شماره ۳-۱ نشان داده شده است.

نمودار ۳-۱ میزان بارندگی ایستگاه تحقیقات کشاورزی بروجرد (سیلاخور ) سال زراعی ۸۸- ۸۹

۳-۲ فیزیوگرافی، زمین شناسی، بافت خاک
ایستگاه تحقیقات کشاورزی بروجرد در واحد فیزیوگرافی در دشت آبرفتی دامنه‌ای واقع شده است. از نظر بافت خاک اراضی ایستگاه دارای بافت متنوعی بوده ولی قسمت اصلی و بیشتر آن دارای بافت رس سیلیستی می‌باشد. و PH آن ۷۳/۸ است. برای اندازه‌گیری پاره‌ای از پارامترهای خاک از بین موارد آزمایش نمونه خاک تهیه شد و برای اندازه‌گیری به آزمایشگاه برده شد. پارامترهای اندازه‌گیری به شرح جدول ۳-۱ است .
جدول ۳-۱ مشخصات فیزیکی و شیمیایی خاک مزرعه آزمایشی
درصد اشباع S.P
هدایت الکتریکی ۱۰۳×EC
واکنش کل اشباع PH Paste
درصد مواد خنثی‌شونده T.N.V%
کربن آلی O.C%
فسفر قابل جذب P.P.M
پتاسیم قابل جذب P.P.M
شن %Sand
لای %SiH
رس %Clay
بافت خاکی
۴۵
۵۷/۰
۷۵/۷
۸/۳۳
۱۴/۱
۳
۴۲۰
۱۶
۵۰
۳۴
لومی رسی
۳-۳ مشخصات آماری طرح آزمایش
این تحقیق با عنوان ارزیابی کشت مخلوط جو و نخود به عنوان محصول علوفه ای در شرایط آب و هوایی بروجرد بر روی ارقام جو بهاره و نخود کابلی و صورت آزمایش فاکتوریل در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با ۱۵ تیمار در ۴ تکرار جمعاً ۶۰ کرت آزمایشی در سال زراعی ۸۹-۸۸ به اجرا درآمد تیمارهای اصلی شامل سه تراکم و پنج نسبت اخطلاط بود.

۳-۴ طرح آزمایش و عملیات زراعی:
این تحقیق با عنوان ارزیابی کشت مخلوط جو و نخود به عنوان محصول علوفه ای در شرایط آب و هوایی بروجرد بر روی ارقام بهاره جو و نخود کابلی به صورت آزمایش فاکتوریل در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با ۱۵ تیمار در ۴ تکرار جمعاً ۶۰ کرت آزمایشی در سال زراعی ۸۹-۸۸ به اجرا درآمد. قطعات آزمایشی قبل از انجام آزمایش تحت شرایط آیش بود. فاکتورها شامل تراکم بوته در سه سطح و ترکیبات کاشت در پنج سطح به عنوان فاکتور دوم در نظر گرفته شدند . بدین ترتیب پانزده ترکیب تیماری را تراکم بوته شامل تراکم کم در کشت خالص و تراکم متوسط و تراکم بالا بود . میزان بذور مورد نیاز جو تراکم اول D1=150 کیلوگرم در هکتار تراکم دومD2=225 کیلوگرم در هکتار و تراکم سوم D3=300 کیلوگرم در هکتار و برای نخود تراکم اول D1=50 کیلوگرم در هکتار تراکم دوم D2=75 کیلوگرم در هکتار و تراکم سوم D3=100 کیلوگرم در هکتار در نظر گرفته شد . ترکیبات کاشت شامل تک کشتی نخود و جو و نیز سه مخلوط می باشد که در این آزمایش ترکیبات کاشت با روش جانشینی تشکیل گردید. بدین معنی که در مخلوط بشرح زیر درصد معینی از نخود جانشین جو شد و ترکیبات زیر به عمل آمدند: M1 = تک کشتی۱۰۰% جو ، M2= 75% جو + ۲۵% نخود ، M3= 50% جو + ۵۰% نخود ، M4 = 25 % جو + ۷۵% نخود ، M5 = تک کشتی ۱۰۰% نخود ( شکل ۳-۱). نحوه کشت به صورت ردیفی و فواصل ردیف برای هر دو گیاه ۲۰ سانتیمتر در نظر گرفته شد. نحوه تشکیل مخلوط به این صورت بود که در مخلوط ۷۵% جو + ۲۵%نخود ، پس از سه ردیف جو یک ردیف نخود قرار گرفت و در مخلوط ۵۰% : ۵۰% ردیف های جو و نخود متناوب ( یک درمیان ) بودند. در روش کشت ردیفی در هر کرت تعداد ۸ ردیف کاشت با فاصله ۲۰ سانتیمتر و طول ۵ متر در نظر گرفته شد (شکل ۳-۲). روش نمونه برداری جهت بررسی کمی علوفه در مرحله سنبله دهی جو اندازه گیری هایی انجام گرفت و عملکرد علوفه نخود، عملکرد علوفه جو، عملکرد علوفه مخلوط اندازه گیری شد . صفات مورفولوژیک شامل ارتفاع بوته، تعداد سنبله در جو، تعداد دانه در سنبله، تعداد شاخه در نخود و اجزای عملکرد نخود شامل تعداد شاخه فرعی، تعداد غلاف در بوته، تعداد غلاف پر، وزن صد دانه ، عملکرد دانه جو ، عملکرد کل ، ماده خشک ، نسبت برابری زمین، شاخص برداشت، محاسبه گردید . این طرح در شرایط دیم به اجرا درآمد. کلیه مراقبت های زراعی بر اساس دستورالعمل های مسئولین ایستگاه تحقیقات کشاورزی بروجرد انجام گرفته بود. میزان بذر مصرفی نیز بر اساس وزن هزار دانه محاسبه گردید. قطعه زمین مورد آزمایش در اسفند سال ۱۳۸۸ به مقدار لازم توسط کودهای فسفاته و پتاسه کودپاشی شده، سپس عملیات زراعی از قبیل دیسک و ماله بر روی زمین انجام گرفته و در نهایت این کشت برای انجام طرحمورد نظر در اواخر اسفند سال ۱۳۸۸ به صورت خطی انجام گردید.

شکل۳-۱ نمایی از هر کرت آزمایشی و حاشیه های نمونه برداری و برداشت محصول.
۳-۵ صفات مورد بررسی و نحوه اندازه گیری آنها:
در مزرعه نمونه های گیاه نخود و جو به با رعایت حاشیه کرت ها اندازه گیری گردید.
۱- ارتفاع بوته
برای اندازه‌گیری این صفت در پایان رشد گیاه، ۶ بوته به طور تصادفی انتخاب شده و متوسط ارتفاع آنها بر حسب سانتی‌متر یادداشت گردید.
۲- تعداد سنبله در واحد سطح جو
برای اندازه گیری تعداد سنبله در هر کرت از کوادرات به ابعاد ۱ متر در ۱ متر استفاده شد که به صورت تصادفی بر روی هر کرت انداخته شد سپس سنبله داخل آن شمارش و بر مبنای تعداد سنبله در هر متر مربع بیان گردید.

۳- تعداد دانه در سنبله اصلی جو
برای اندازه گیری تعداد دانه در سنبله، از ۶ سنبله که به صورت تصادفی از هر کرت انتخاب شده بود شمارش به عمل آمده و از میانگین آنها برای تعیین این صفت استفاده گردید.

۴- تعداد شاخه اصلی و ش
اخه فرعی
شمارش تعداد شاخه اصلی (اولیه) و فرعی (ثانویه) بر روی ۶ بوته که به طور تصادفی انتخاب شده مورد ارزیابی و متوسط تعداد آنها یادداشت شد.

۵- تعداد غلاف در گیاه نخود
در هر واحد آزمایشی برای اندازه‌گیری این صفت تعداد کل غلاف در هر بوته محاسبه و ثبت گردید.

۶- تعداد غلاف پر نخود
برای اندازه‌گیری این صفت تعداد غلافهای پر و پوک در هر بوته محاسبه و ثبت گردید.

۷- وزن هزار دانه یا وزن صد دانه
تعداد ۱۰۰۰ یا ۱۰۰ دانه عدد بذر سالم از بین توده بذرهای هر نمونه به طور تصادفی انتخاب و به وسیله ترازوی دیجیتالی حساس بر حسب گرم وزن آنها محاسبه شد. به منظور تعیین عملکرد بیولوژیک و عملکرد دانه، سطحی معادل ۷/۲ مترمربع از هر کرت برداشت شد.

۸- عملکرد بیولوژیک
در این رابطه وزن بخش هوایی هر تیمار پس از برداشت محصول، توزین و بر حسب گرم ثبت شد.

۹- نسبت برابری زمین نخود
بر اساس سطح زمین زیر کشت محاسبه می گردد و به وسیله آن مشخص می شود که برای به دست آوردن مقدار محصولی که از یک هکتار کشت مخلوط عاید می شود ، چه مقدار از زمین به صورت زراعت تک کشتی مورد نیاز است تا همان مقدار محصول برداشت شود (مظاهری ۱۳۷۷ ). نسبت برابری زمین عملکرد گیاه نخود در مخلوط تقسیم بر عملکرد کشت خالص نخود می باشد.

۱۰- همبستگی ساده بین صفات
برای اندازه‌گیری مقدار رابطه متغیرهای مستقل و وابسته از ضریب همبستگی ساده استفاده شد. بهترین و دقیق‌ترین روش برای محاسبه ضریب همبستگی ساده ، روش استاندارد می‌باشد. فرمول ضریب همبستگی را به چند شکل می‌توان نوشت. بهتر است ابتدا آن را بر حسب r2 نوشته، سپس از عدد حاصل برای محاسبه r جذر گرفت (سرافراز و بزرگ پناه، ۱۳۷۰).

به ازاء X-X X= وy y=y- عبارت فوق به صورت زیر ساده خواهد شد.

مقدار ضریب همبستگی بدست آمده (r) برای معنی‌دار بودن مورد آزمون قرار گرفت و ضریب همبستگی بدست آمده با ضرایب همبستگی جدول و ۲-n درجه آزادی (n تعداد مشاهدات) مقایسه شد و نهایتاً معنی‌دار بودن ضرایب مشخص گردید. از نظر توصیفی مقادیر همبستگی به صورت زیر ارزیابی گردید (رضایی، ۱۳۷۶).
همبستگی بسیار ضعیف و ناچیز
۲/۰?۷
همبستگی ضعیف
۴/۰? ۷ ۲/۰
همبستگی متوسط
۶/۰? ۷ ۴/۰
همبستگی قوی
۸/۰? ۷ ۶/۰
همبستگی بسیار قوی
۸/۰ ۷

۱۱- اندازه گیری نمونه ها
بوته‌های برداشت شده جهت خشک شدن به مدت ۲۴ ساعت در داخل آون برقی قرار گرفتند و سپس جهت تعیین عملکرد بیولوژیک توزین شدند. تفکیک دانه از کاه و کلش با دستگاه خرمنکوب و نیتراشتایگر آلمانی انجام شد و سپس دانه‌ها توزین و عملکرد


پاسخی بگذارید