شرکت های پذیرفته شده و شرکت های سهامی عام

بند چهارم : نارسایی برخی از قوانین
یکی دیگر از مشکلات پیش روی بازار سرمایه در کشور ایران، نارسایی یا نبود قوانین و در مواردی پیچیدگی و ابهام در آنهاست. این مسئله نه تنها در مورد بورس اوراق بهادار، بلکه در بسیاری از مسائل دیگر نیز وجود دارد. برای نمونه مقررات شرکت های سهامی در قانون تجارت بسیار ناقص است، به گونه ای که مردم برای خرید سهام شرکت ها اطمینان کافی ندارند.
قانون تجارت برای انتظام بازار اولیه و عرضه عمومی سهام نیز کاستی هایی دارد که برخی در چارچوب قانون بازار اوراق بهادار مرتفع می گردند، و برخی نیز باید در آیین نامه های مربوط دیده شوند. به عنوان نمونه:
مواد قانونی مذکور، فقط ناظر بر مرحله ثبت شرکت است و اصولاً نظارتی بر ثبت شرکت های سهامی عام پس از عرضه عمومی برای حمایت از سرمایه گذارارن و سهام داران جرء ندارد.
الزامات افشای اطلاعات به منظور عرضه عمومی برای تصمیم گیری منطقی سرمایه گذاران ناکافی است و اعلامیه پذیره نویسی شامل اطلاعات صوری شرکت و عرضه عمومی است، و سرمایه گذاران بالقوه را از وضعیت مالی شرکت، مصارف وجوه و برخی اطلاعات مهم برای سرمایه گذاری آگاه نمی کند.
با توجه به اینکه بسیاری از اطلاعات مهم در پذیره نویسی بیان شده در قانون تجارت پیش بینی نشده است، برای جلوگیری از اشتباه و تداخل به نظر می رسد، ضروری است که این اطلاعات با عنوانی خاص و سندی خاص طی آیین نامه ای تعریف و الزامی شود. در قوانین کمیسیون بورس اوراق بهادار کشور آمریکا این اطلاعات با عنوان امیدنامه شناخته می شود.
با توجه به الزامات قانون جدید بازار اوراق بهادار، فرآیند عرضه سهام مشروحه در مواد مختلف قانون تجارت ناقص است، در صورتی که آیین نامه ها به ناچار باید با رعایت قانون تجارت، فرآیند عرضه را تنظیم کنند.
نقص عمده قوانین قبلی، نبود ضمانت اجرایی قانون و مقررات انضباطی تعریف و تعیین شده برای موارد نقض و به خصوص اعمال فریب کارانه است. البته بخش (11) از فصل اول قانون تجارت و همچنین مواد (243 الی 269) این قانون، به مقررات جزایی برای موارد نقض مواد قانونی مختلف اختصاص دارد، که فقط به دو نوع حبس و جرائم نقدی محدود می شود، اما با توجه به نقض ها و ابهامات موجود و میزان جرادم نقدی مقرر، قانون فعلی کارایی لازم را برای جلوگیری از تخلف، تقلب و اعمال فریب کارانه ندارد. در این راستا، مواد(46 الی 52) فصل ششم قانون جدید بازار اوراق بهادار، نقایض موجود در قانون تجارت را مرتفع کرده است.
بند پنجم : دست کاری در بازار و قیمت ها
شواهد بیانگر آن است که بحث دست کاری بورس اوراق بهادار از جمله چالش های موجود فراروی بازار سرمایه در اوایل قرن بیستم بوده است و امروزه به دلیل تصوبی قوانین مناسب و ساز و کارهای نظارتی اثر بخش، بسیاری از شیوه های دست کاری در ابزار بورس اوراق بهادار در کشورها از بین رفته است. لکن در اغلب بازارهای نوظهور و در حال توسعه، به علت ضعف در نظام های قانونی و سازو کارهای نظارتی، هنوز هم شیوه های عمده ای دست کاری ها وجود دارد که موجب تکامل نیافتن بازار سرمایه و نبود اعتماد عمومی به این بازارها شده است.
دست کاری با انتشار اطلاعات گمراه کننده یا یا شایعات ساختگی قیمت اوراف بهادار، دست کاری بر مبنای عمل و دست کاری بر مبنای معامله از شایع ترین انواع آن در قیمت هاست.
در بازار سرمایه ایران و در قانون بازار اوراق بهادار، سازوکارهای بازدارنده دست کاری قیمت ها وجود ندارد. به طور کلی به دلیل ضعف نظام های قانونی، امکان شناشایی و برخورد با دست کاری کنندگان قیمت در بورس اوراق بهادار وجود ندارد. به طور کلی به دلیل ضعف نظام های قانونی، امکان شناسایی و برخورد با دست کاری کنندگان قیمت در بورس اوراق بهادار وجود ندارد. وجود مشکلات ساختاری در بورس اوراق بهادار، از قبیل نبود تنوع در ابزارهای مالی، کم عمق بودن بازار، نبود ابزارهای مدیریت ریسک و … موجب شده است تمایل به دست کاری در قیمت ها افزایش یابد.
بند ششم: سایر موانع
از دیگر موانع پیش روی بازار سرمایه می توان به تنوع نداشتن ابزارهای مالی اشاره کرد.
چیرگی شبکه بانکی بر بازار سرمایه در ایران از دیگر موانع است. به عبارتی بررسی تطبیقی نقش و اهمیت نظام بانکی و بازار سرمایه نشان می دهد که بانک ها نقش سلطه گرانه ای در تأمین منابع داشته اند. به عبارتی رشد بازار سرمایه در ایران تحت الشعاع اجرای سیاست های پولی دولت قار گرفته است.
تعداد اندک شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار از دیگر مشکلات است. به این ترتیب، ضوابط پذیرش شرکت ها در بورس اوراق بهادار باید اصلاح شود و بازارهای خارج از بورس نیز باید تشکیل و تقویت شوند.
از دیگر موانع پیش روزی بازار سرمایه این است که به دلیل نبود گسترش شبکه های الکترونیکی در بازار سرمایه، بخش عمده ای از معاملات به شیوه سنتی انجام می شود. به این ترتیب نقل و انتقال سهام بسیار کند و زمانبر اسن و از این روانعطاف لازم در عرضه سهام بسیار محدود است.
همچنین نامشخص بودن چگونگی عرضه و تقاضای ثانویه سهام عدالت، علاوه بر ابهام در نحوه واگذاری این سهام، از دیگر مشکلاتی است که بازار سرمایه را تهدید می کند. سهام عدالت در شکل فعلی که مشخص کننده شرکت خاصی نیست، سند بدهی سنگین دولت حاضر و دولت های آینده است.
در حال حاضر بازار سرمایه در ایران به دلایل متعدد جایگاه نامناسب و شایسته خود را در تأمین مالی سرمایه گذاری ها نداشته است و در صورت بی توجهی به این بخش، بیاید انتظار داشته باشیم سیاست های کلی اصل(44) قانون اساسی به گونه ای مناسب اجرا شود.
فصل سوم
چالش های سرمایه گذاری خارجی در فرابورس

مبحث اول: تشکیل فرابورس
در این مبحث ابتدا به فلسفه و نحوه تشکیل فرابورس ایران پرداخته و سپس بازارهای موجود در فرابورس را مورد تحلیل قرار می دهیم.
گفتار اول: فلسفه و ضرورت تشکیل فرابورس