نوامبر 28, 2020

مطالعۀ نقش آموزش پیش دبستانی در تحول شناختی دانش آموزان پایۀ اول ابتدایی- قسمت ۵

۱-۴- اهداف پژوهش
۱- مطالعۀ نقش برنامۀ آموزش پیش از دبستان در تحول شناختی دانشآموزان پایۀ اول ابتدایی
۲- مقایسۀ سطوح تحول شناختی دانشآموزان پایۀ اول ابتدایی پیشدبستانی رفته با گروه همتای پیشدبستانی نرفتۀ آنها
۱-۵- پرسشهای پژوهش
الف آیا برنامۀ آموزش پیشدبستان در تحول شناختی کودکان پایۀ اول ابتدایی نقش دارد؟
ب آیا میان سطوح تحول شناختی دانشآموزان پایۀ اول ابتدایی پیشدبستانی رفته با گروه همتای پیشدبستانی نرفتۀ آنها تفاوت وجود دارد؟
۶-۱- طبقه بندی متغیرها
متغیر مستقلآموزش پیشدبستانی میباشد که در پیشدبستانیهای ضمیمۀ مدارس دولتی و غیرانتفاعی ارائه میشود.
متغیر وابسته: تحول شناختی دارای چهار مرحلۀ حسی-حرکتی[۱۳]، پیشعملیاتی[۱۴]، عملیات عینی (محسوس)[۱۵]، و عملیات انتزاعی (صوری)[۱۶] میباشد. عملیات عینی دارای سه زیر سطح و عملیات انتزاعی دارای دو زیر سطح است. از آن جا که دانشآموزان از مرحلۀ حسی-حرکتی عبور کرده اند در این پژوهش مرحلۀ حسی-حرکتی مدنظر قرار نمیگیرد.
متغیرهای کنترل: ۱- پایۀ تحصیلی: دانشآموزان پایۀ اول ابتدایی مورد مطالعه قرار میگیرد. ۲- نوع مدرسه ابتدایی: مدارس دولتی مورد مطالعه قرار میگیرند.
متغیر تعدیل کننده: ۱- جنسیت ۲- تحصیلات والدین ۳- وضعیت درآمد خانواده (زیر ۵۰۰ هزار تومان، ۵۰۰ هزار تومان تا یک میلیون تومان، یک میلیون تومان بالاتر) ۴- وضعیت تحت تکفل کودک (دو والد و تک والد) ۵- نوع موسسۀ پیشدبستانی محل تحصیل آنان (ضمیمۀ مدارس دولتی و غیرانتفاعی) ۶- تعداد سالهایی که کودک در پیشدبستانی تحت آموزش بوده است (یک سال یا دو سال) ۷- تولد در نیمۀ اول یا نیمۀ دوم سال (شش ماهۀ اول یا شش ماهۀ دوم سال) ۸- نگهداری شدن یا نشدن کودک توسط مهدکودک.
۱-۷- تعریف مفاهیم واصطلاحات
تحول: مفهوم تحول[۱۷] که در برخی متون برای توصیف آن از مفهوم رشد[۱۸] هم استفاده میشود. «تحول تغییرات منظم و سازگارانهای است که از لحظۀ بستن انعقاد نطفه تا هنگام مرگ در فرد اتفاق میافتد» (وولفلک، ۲۰۰۴، به نقل از سیف، ۱۳۸۶، ص ۶۸).
تحول شناختی:
«تحول شناختی به تغییرات منظمی گفته میشود که در طول زمان در شناخت (دانستن، یاد گرفتن، به یاد آوردن، فهمیدن و اندیشیدن) فرد اتفاق میافتد» (سیف، ۱۳۸۶، ص ۹۰). در این مطالعه منظور از تحول شناختی نمراتی است که آزمودنیها با توجه به پاسخگویی آزمون مفرح و چالش برانگیز بیکن[۱۹] (۲۰۰۱) در مرحلۀ پیش عملیاتی (کمتر از ۴)، عملیات عینی شامل (زیر سطح اول عملیات عینی (نمرۀ ۴ یا ۵)، زیر سطح دوم عملیات عینی (نمرۀ ۸، ۹، ۱۰) و زیر سطح سوم عملیات عینی (نمرۀ ۱۰، ۹، ۸) و عملیات انتزاعی شامل (زیر سطح اول عملیات انتزاعی (نمرۀ ۱۳،۱۴، ۱۵،۱۶) و زیر سطح دوم عملیات انتزاعی (نمرۀ ۱۸،۱۹،۲۰،۲۱) کسب میکنند.
سطوح تحول شناختی:
مراحل تحول شناختی که پیاژه برای انسان قائل است، عبارتند از : حسی-حرکتی (تولد تا دو سالگی) کودکان در این مرحله، از توانایی استفاده از حواس و اعمال خود برای درک جهان پیرامون استفاده میکنند. پیشعملیاتی (از حدود دو تا حدود ۷ سالگی) کودکان در این مرحله هنوز بر عملیات ذهنی تسلط نیافته است و قادر به تفکر عملیاتی یا تفکر منطقی نیستند، عملیات عینی یا محسوس (از حدود هفت تا حدود یازده یا دوازده سالگی) کودکان در این مرحله کاملاً منطقی میاندیشند، اما برحسب امور عینی و محسوس، نه انتزاعی و مجرد، عملیات صوری (از حدود یازده یا دوازده سالگی تا حدود چهارده یا پانزده سالگی) کودک در این مرحله به تدریج توانایی تفکر برحسب امور انتزاعی را کسب میکند و بر قوانین منطق صوری مسلط میشود (السون و هرگنهان، ۲۰۰۹، ترجمۀ سیف، ۱۳۸۹). در این مطالعه منظور از سطوح تحول شناختی، سطوح عینی (سه زیر سطح) و سطوح انتزاعی (دو زیر سطح) است که آزمودنیها با توجه به پاسخ گویی به آزمون معماهای مفرح و چالش برانگیز[۲۰] (بیکن، ۲۰۰۱) در آن طبقه بندی میشوند.
دورۀ پیشدبستانی
دورۀ پیشدبستانی به دورۀ دو سالهای اطلاق میشود که کودکان گروه سنی ۴ تا ۶ سال را تحت پوشش برنامههای تربیتی قرار میدهد (شورای آموزش عالی آموزش و پرورش، ۱۳۹۲). منظور از دورۀ پیشدبستان در این مطالعه دورهای است که توسط مؤسسات ضمیمۀ مدارس دولتی و غیرانتفاعی برای کودکان گروه سنی ۴ تا ۶ سال تدارک دیده شده است.
فصل دوم:
ادبیات و پیشینۀ پژوهش
در فصل دوم ابتدا به تشریح تحول و ابعاد متفاوت آن و نظریۀپردازان مشهور خواهیم پرداخت. سپس
به طور اختصاصی به توضیح و تشریح نظریات تحول شناختی از دیدگاه برونر، ویگوتسکی، پیاژه و نوپیاژه ایها میپردازیم. همچنین مروری بر ماهیت آموزش پیشدبستانی و برنامه درسی این دوره خواهیم داشت و در پایان نمونههایی از پژوهشهای انجام شده در داخل و خارج از کشور را خواهیم آورد و جمعبندی از آنها ارائه میدهیم.
۲-۱- مفهوم و ماهیت تحول
تحول از جمله واژههایی است که بعضاً مترادف کلمۀ رشد به کار میرود در حالی که مفهوم تحول تغییرات کمی و کیفی را در بر میگیرد و به هر نوع تغییری در طول زمان اطلاق میگردد. مفهوم رشد تغییرات کمی را شامل میشود از این رو تحول اعم از رشد است (مصباح و همکاران، ۱۳۷۴).
اگرچه از تحول تعاریف بسیاری شده است اما یکی از عامترین تعاریف بدین شرح میباشد: تحول عبارت است از همۀ تغییرات و تحولاتی که از زمان تشکیل سلول تخم تا هنگام مرگ روی میدهد. تحول؛ حرکتی مستمر، دائمی و پیوسته بوده گاهی آهسته و زمانی همراه با جوش و خروش است. کیفیت تحول ممکن است ملموس نباشد ولی نباید تصور کرد که جریان تحول متوقف شده است (احدی و بی جمالی، ۱۳۸۸). ماسن[۲۱]، تحول را تغییرات منظم و نسبتاً مداوم در ساختهای جسمی و عصب شناختی، فرایند تفکر و رفتار در طول زمان مینامد (ماسن، ترجمۀ یاسایی، ۱۳۸۸). شرفی (۱۳۷۱) نیز تغییرات کمی و کیفی که در طول زمان در طبیعت و ساخت و رفتار انسان اتفاق میافتد تحول مینامد. بنا به نظر او این تغییرات و دگرگونیها در هر دورهای از زندگی، تواناییها، نیازها و دشواریهایی را به وجود میآورد.
سندستروم[۲۲] (۱۹۷۳) نیز از واژۀ تحول برای تشریح فرایند تأثیرات بی شمار داخلی و خارجی بر انسان از اولین لحظات زندگی تا بزرگسالی و مرگ استفاده میکند (به نقل از مصباح و همکاران، ۱۳۷۴). همچنین وولفلک[۲۳] (۲۰۰۵) نیز تغییرات منظم و سازگارنهای که به طور مستمر در طول زندگی ارگانیسم، از لحظۀ نطفه تا لحظۀ مرگ به وجود میآید، را تحول مینامد (به نقل از سیف، ۱۳۸۶). رایس[۲۴] (۱۹۹۲) نیز تحول را به مثابۀ فرایندی مادام العمر میداند که از تعامل عوامل ارثی و محیطی تأثیر میپذیرد، و از آغاز لقاح و تا مرگ (یا پس از مرگ، آن گونه که بسیاری معتقدند) ادامه یابد (رایس، ۱۹۲۲، ترجمۀ فروغان، ۱۳۸۸).
بنابراین با توجه به تشابهات تعاریفی که صاحبنظران در مورد مفهوم تحول ارائه کردند، به نظر میرسد تحول عبارت است از تغییرات کمی و کیفی نسبتاً پایدار، منظم و فراگیر قابلیتها، ساخت و رفتار انسان تحت تأثیر رسش و تعامل با محیط، که از لحظۀ لقاح تا مرگ به وجود میآید.
۲-۲- اصول حاکم بر تحول
الگوی طبیعی تحول در مراحل سنی مختلف از اصول مشخصی پیروی میکند. این اصول، علیرغم تفاوتهایی که افراد با هم دارند به طور مشترک در همۀ یافت میشود. شناخت این اصول برای مطالعۀ تحول و فهم الگوی طبیعی آن ضروری میباشد. از این رو در زیر به اصولی که بیشتر صاحبنظران تحول به آن توجه دارند، میپردازیم.
۱- تحول جریانی مرحله ای و پیوسته است.
تحول انسان از تشکیل نطفه تا پایان عمر، با عبور از مراحلی که ویژگیها و خصوصیات خود را دارند صورت میپذیرد. این مراحل به صورت پیوسته و پی در پی پدیدار میشود.
۲- تحول دارای الگوی قابل پیش بینی است.
جریان تحول انسان از الگو و طرح معینی پیروی می کند.
۳- تفاوت های فردی در تحول وجود دارد.
اگرچه الگوی تحول برای همۀ افراد یکسان است اما هر فردی برای خود الگوی ویژهای دارد که با روش و سرعت خاص خویش تحول مییابد. همین امر سبب میشود که تحول افراد متفاوت باشد. این تفاوتهای فردی در سالهای اولیه کمتر قابل دقت و تشخیص است؛ اما به مرور با افزایش سن، آشکارتر میشود.
۴- تحول دارای ابعاد متفاوت و فرایندی پیچیده است.

نوشته ای دیگر :
جستجوی مقالات فارسی - شناسایی و اولویت بندی عوامل موثر بر اثربخشی سازمانی به روش پرومتی- ...

دانلود کامل پایان نامه در سایت pifo.ir موجود است.