دانلود پایان نامه
طول بدن، طول استايلت، تعداد حلقه‌‌هاي دم مشخصاتي است كه گونه مورد مطالعه را از گونه
M. alboranensis جدا مي‌‌كند. در اين گونه طول بدن كوتاهتر (470-430 = L ميكرون)، استايلت كوچكتر (11ميكرون)، دم نيمه استوانه‌‌اي با انتهاي صاف و داراي 26 تا 32 شيار عرضي. M. microdorus از لحاظ
تعداد حلقه هاي سر، شبكه كوتيكولي، اندازه استايلت، وضعيت سر نسبت به بدن، و اندازه اسپيكول با گونه مورد بررسي اختلاف دارد: گونه فوق داراي تعداد حلقه‌‌هاي سركمتر (چهار تا شش حلقه در مقابل شش حلقه)، شبكه كوتيكولي سر ضعيف‌‌تر و همچنين لبه جلويي شبكه كوتيكولي حدود دو حلقه از حلقه اوليه سر جلوتر است در حاليكه در گونه مورد بررسي اين دو همسطح هستند. در M. microdorusطول استايلت كوتاهتر (12 تا 14 درمقابل 15 تا 17 ميكرون)، سر در محل اتصال به بدن داراي فرورفتگي، كيسه ذخيره اسپرم دو تكه و دم مخروطي میباشد. گونه M. nanus به لحاظ داشتن دم مخروطي با انتهاي شياردار از گونه مورد بررسي متمايز مي‌‌گردد. همچنين در اين گونه سر همطراز بدن، داراي هفت شيار عرضي، شبكه كوتيكولي سر ضعيف و دم بلندتر (12-10 =c ) مي‌‌باشد.
اندازه‌‌ها و مشخصات افراد نمونه مذکور با شرح اوليه اين گونه توسط آلن (Allen, 1955) تحت نام Tylenchorhynchus brevidens و شرح صديقي (Siddiqi, 1972) هماهنگي دارد ليكن اختلاف جزئي در شاخص‌‌هاي L و a ديده مي‌‌شود (690-540 = L ميكرون و 27-23= a). همچنين در شرح اوليه کيسه ذخيره اسپرم رويت نگرديده و به وجود زوايد اپي پتيگما در داخل شكاف تناسلي، اشاره‌‌اي نشده است.
اين گونه اولين بار از كاليفرنياي آمريكا توسط آلن (Allen, 1955)، از خاك اطراف ريشه‌‌هاي يك نوع علف گرامينه شناسايي و معرفي گرديد است. در ايران خيري (1972) و مجتهدي و همكاران (1362) از خاك اطراف ريشه گوجه‌‌فرنگي، يونجه، ذرت، سيب‌‌زميني، گندم، انگور و سيب در مناطق كرج، اصفهان، لرستان، قزوين، اروميه، كازرون، مازندران، كرمان، شهركرد، خوزستان و مغان؛ كارگر (1368) از خاك اطراف ريشه انار، پسته و بادام در يزد؛ نيكنام (1370) از خاك اطراف ريشه ذرت، چغند‌‌قند و گندم در مشهد؛ نوري (1374) از خاك اطراف ريشه سيب‌‌زميني، پياز و گوجه‌‌فرنگي؛ قنبرنيا (1376) از خاك اطراف ريشه پنبه در گرگان، گنبد؛ سراجي (1379) از خاك اطراف ريشه شلغم، ذرت و يونجه در سيستان، جمالي (1379) را از خاك اطراف ريشه گندم، جو و ذرت در مناطق مختلف استان اصفهان و جهانشاهی (1382) آن را از خاك اطراف ريشه درختان ميوه در کهنوج جمع‌‌آوري و شناسايي كرده‌‌اند. در اين بررسي نيز اين گونه از خاک ریشه پسته (حاج خلیل و جاده قدیم کاشان) جمعآوری و تشخيص داده شد.
4-2-2-گونه Scutylenchus rugosus (Siddiqi, 1963) Siddiqi, 1979
اندازه ها: جدول شماره (4-3)
مشخصات:
ماده: نماتدهاي كرمي شكلي هستند كه بدنشان پس از تثبيت كمي خميدگي پيدا مي كند. پوست داراي شيارهاي عرضي نسبتاً درشت، فاصله دو شيار عرضي از يكديگر در وسط بدن دو ميكرون، سطوح جانبي داراي شش شيار طولي به عرض هفت تا نه ميكرون، در قسمتهايي از بدن شيار‌‌هاي كناري فرورفتگي‌‌هايي به طرف داخل نشان مي‌‌دهند. در محل مري و گاهي انتهاي دم شيار‌‌هاي جانبي بوسيله شيار‌‌هاي عرضي قطع شده و حالت مشبك (Areolated) پيدا مي‌‌كند. شش شيار طولي تا انتهاي دم كشيده مي‌‌شود و در بعضي موارد در يك سوم انتهاي دم به چهار شيار كاهش مي‌‌يابد. علاوه بر شيار‌‌هاي طولي موجود در سطح جانبي، در سرتاسر بدن شيار‌‌هاي طولي ديگري نيز ديده مي‌‌شود. اين شيار‌‌ها توسط شيار‌‌هاي عرضي بدن قطع شده و در نتيجه پوست حالت سنگفرشي پيدا مي‌‌كند. سر، گرد و داراي پنج تا شش شيارعرضي و شش شيارطولي، بلندي آن چهار تا شش و عرض آن در قاعده نه تا 10 ميكرون، محل اتصال سر به بدن كاملاً فرورفته، شبكه كوتيكولي سر نامشخص تا ضعيف وحاشيه خارجي آن به اندازه دو و نيم ‌‌شيار به داخل بدن امتداد يافته است. استايلت با
رشد خوب، قسمت مخروطي آن نصف طول كل استايلت يا كمي بيشتر از آن مي باشد. گره‌‌هاي استايلت گرد و متمايل به عقب بدن، فاصله محل ريزش غده پشتي مري از گره استايلت دو تا سه ميكرون. لوله اوليه و ثانويه مري استوانه‌‌اي شكل، حباب مياني مري بزرگ و بيضي شكل به ابعاد 13× 9 ميكرون و با دريچه كاملاً مشخص. حباب مياني اغلب جلوتر از وسط مري قرار گرفته است (55-44= MB). دريچه بين مري و روده مشخص و نيمه كروي مي باشد. هميزونيد به طول دو شيار بدن و به فاصله دو حلقه جلوتر از منفذ ترشحي قرار گرفته است. دايريدها و هميزونيون مشاهده نشدند. فرج به صورت شكاف باز و حفره مانند و داراي دو زائده اپي‌‌پتيگما مي باشد. به نظر مي‌‌رسد كه روي شكاف تناسلي را پرده نازك كوتيكولي مي‌‌پوشاند. محل فرج كمي بعد از نيمه بدن (59-55 =V)، واژن افقي و متورم، داراي دو تخمدان كه در طرفين شكاف تناسلي امتداد يافته‌‌اند. تخمكها در يك رديف وكيسه ذخيرة اسپرم مشخص و خالي از اسپرم مي باشد. دم مخروطي شكل با انتهاي گرد و صاف و تقريباً سه برابر عرض بدن در ناحيه مخرج است. لايه كوتيكولي در انتهاي دم به صورت نامنظمي چين‌‌دار است. فاسميدها مشخص و در نيمه اول دم قرار دارند.
نر: مشاهده نشد.
بحث
با استفاده از كليد تارجان (Tarjan, 1973)، خصوصيات مرفولوژيك و مرفومتريك گونه يافت شده با گونه G. rugosus مطابقت نشان داد. اولين بار توسط صديقي (Siddiqi, 1963) اين گونه تحت عنوان Tylenchorhynchus rugosus معرفي گرديده است. با توجه به اينكه شرح اصلي گونه در دسترس نبود، با مراجعه به منابع موجود در اين زمينه و كليد تارجان، مشخص گرديد كه صفات و اندازه‌‌هاي اصلي گونة مورد بررسي با گونه مذكور مطابقت کامل دارد. جهت اطمينان، مشخصات واندازه‌‌هاي افراد نمونه با گزارش برزسكي
(Brzeski, 1991) تطبيق داده شد كه در اين مورد هيچگونه تفاوتي بين آنها مشاهده نگرديد. بين گونه مورد بررسي و M. quadrifer شباهتهاي زيادي وجود دارد، بطوريكه خيري (Kheiri, 1972) آنها را همنام اعلام نموده است. ولي تارجان(Tarjan, 1973) ، و فورچونر و لوك (Fortuner & Luc, 1987) اين موضوع را نپذيرفته و اين دو گونه را مستقل از يكديگر دانسته اند. اختلافات عمده اين دو گونه عبارتند از:
گونه M. quadrifer از نظر طول بدن (730 تا 850 درمقابل 715 تا 975 ميکرون)، تعداد شيارهاي سر (چهار تا پنج درمقابل شش تا هفت حلقه)، اندازه مري (110 تا 125 در مقابل 136 تا 184 ميكرون)، محل فاسميدها (45 تا 54 در برابر 26 تا 42 درصد دم)، طول استايلت (18 تا20 در برابر 18 تا 24 ميكرون)، شکل دم (استوانه‌‌اي با انتهاي گرد و پهن در مقابل مخروطي با انتهاي باريك)، شاخص c'(دو تا 5/2 در برابر 2 تا 4) و تعداد شيار‌‌هاي دم ( 20 تا 25 در مقابل24 تا 30) با گونه مورد مطالعه اختلاف دارد؛ همچنين شيار‌‌هاي عرضي بزرگتر، چين‌‌دار و نامنظم بودن قسمت پروتوپلاسمي انتهاي دم در گونه مورد مطالعه، از ديگر شاخص‌‌هايی است که اين دو گونه را از هم جدا میکند.
اين گونه قبلاً از مزارع سيب‌‌زميني شهرستان مشكين‌‌شهر توسط مجتهدي و همكاران (1362) و در خاك اطراف ريشه‌‌هاي درختان پسته و انار استان يزد توسط كارگر (1368) شناسايي شده است؛ نيكنام (1370) از ريزوسفر يونجه، ذرت، جو، چغندر ‌‌قند و گندم در دشت مغان؛ حسيني‌‌پور (1370) از درختان پسته رفسنجان؛ پاك‌‌نيت (1370) از خاك اطراف ريشه درختان انگور در استان فارس؛ مهديخاني مقدم (1371) از ريزوسفر چغندر‌‌قند در مشهد؛ نوري از خاك اطراف ريشه سبزيجات كرج؛ معتمدي (1376) از علوفه چهارمحال و بختياري؛ شجاعي (1376) از خاك اطراف ريشه پياز در اصفهان؛ گيتي (1378) از مزارع سيب‌‌زميني همدان؛ سراجي (1379) از منطقه سيستان، جمالي (1379) از خاك اطراف ريشه گندم، جو و ذرت اصفهان و جهانشاهی (1382) آن از خاک اطراف ريشه انار و آفتابگردان در منطقه جيرفت گزارش نموده‌‌اند. در اين بررسي گونه مذکور از ریشه پسته و مو در منطقه جاده قدیم کاشان شناسايی گرديد.
4-3- جنس Helicotylenchus Steiner, 1945
اين جنس متعلق به خانواده Hoplolaimidae و زيرخانوادهHoplolaiminae مي باشد. بدن ماده ها كرمي شكل، بعد از تثبيت شدن به حالت فنري، تا كشيده در مي آيند. ناحيه سر همطراز بدن يا با كمي فروفتگي نسبت به آن، گرد يا با اندكي فشردگي از طرف جلو، عموماً داراي شيارهاي عرضي، اما هرگز در سر شيارهاي طولي ديده نمي شود. حلقه اول سر به قطعاتي تقسيم نشده است، اما به ندرت آثار ضعيفي از قطعات در حلقه اول وجود دارد. با استفاده از SEM آمفيدهاي طويل قابل رويت است. پوست داراي چهار شيار جانبي، فاسميدها كوچك و در نزديكي مخرج، سفاليدها (Cephalids) و كوداليدها ((Caudalid وجود دارد. طول دم يك تا دو و نيم برابر عرض بدن در ناحيه مخرج، دم عموماً از طرف پشتي خميدگي دارد، اكثراً از طرف شكمي داراي يك زائده در انتهاي دم، يا فاقد آن و گاهي گرد و محدب است. فاسميدها نقطه اي و در ناحيه مخرج يا كمي بالاتر از آن قرار دارند. استايلت و شبكه كوتيكولي سر با رشد متوسط. محل ريزش غده پشتي مري به فاصله شش تا 16 ميكرون در زير گره استايلت قرار دارد. حباب مياني گرد با دريچه مشخص. غده هاي مري ازطرف پشتي و شكمي روي روده مي افتد، طول هر سه غده يكسان است. داراي دو تخمدان، غالباً تخمدان عقبي كم رشد كرده و گاهي به صورت كيسه عقبي رحم در مي آيد. زائده اپي پتيگما (Epiptygma) وجود دارد ولي به طرف داخل تا خورده است. در طرفين فرج دو پرده وجود دارد، اما نامشخص ميباشند. قسمت جلوی بدن در نرها كوچكتر از ماده ها است. بورسا تا انتهاي دم ادامه مييابد (Fortuner, 1987). از اين جنس دو گونه مورد شناسايي قرار گرفت.
4-3-1-گونه Helicotylenchus pseudorobustus (Steiner, 1914) Golden, 1956
اندازه ها: جدول شماره (4-4)
مشخصات:
ماده: نماتد هاي كرمي شكل، بعد از تثبيت از ناحيه شكمي بيش از يك دور به دور خود پيچيده و بصورت فنر در ميآيند. شيارهاي عرضي كوتيكول نسبتاً عميق در فاصله يك و نيم ميكرون از يكديگر قرار دارند. داراي چهار شيار طولي در سطوح جانبي میباشد. سر مخروطي، نسبتاً بلند با سه تا چهار شيار عرضي، به طول سه تا چهار و عرض شش تا هفت ميكرون در قاعده، شبكه كوتيكولي نسبتاً قوي، همطراز تا كمي فرو رفته است. استايلت قوي، با گره هاي بزرگ، سطح جلويي گره ها گرد يا تخت و گاهي زائده دار میباشد. قسمت مخروطي استايلت عموماً كمتر از نصف طول استايلت (88.9-43.8 m =)، حلقه هادي استايلت در محدودة قسمت مخروطي قابل مشاهده است. محل ريزش غده پشتي مري به طور متوسط 11 ميكرون پايين تر از گره هاي استايلت قرار دارد. حباب مياني قوي، به عرض نه تا يازده ميكرون، تخم مرغي نزديك به كروي، با دريچه كاملاً مشخص و در فاصله 74 تا 85 ميكرون از سر میباشد. حلقه عصبي كمي پايينتر از حباب مياني مري و هميزونيد يك تا دو حلقه بالاتر از روزنه ترشحي قرار دارد. حباب انتهايي درفاصله 140 تا 165 ميكرون از سر و از ناحيه جانبي با روده همپوشاني دارد. فرج در فاصله 360 تا 475 ميكرون از سر، با مقداري فرورفتگي در ناحية خود به وضوح ديده مي شود. نماتد ماده داراي دو تخمدان، كيسه ذخيرة اسپرم خالي، تخمدان جلو بلندتر از تخمدان عقب است. دم دارای يك زايدة انگشت مانند شكمي شياردار به طول 11 تا 23 ميكرون میباشد. فاسميد دو تا پنج شيار بالاتر از مخرج قراردارد.
نر: مشاهده نشد.
بحث
اندازه ها و مشخصات افراد نمونه، با آنچه كه در مورد گونة H. pseudorobustus در منابع و كليدهاي مختلف آمده است، مطابقت كامل دارد. به لحاظ شباهتهايي كه بين اين گونه و گونه هاي H. microlobus , H. paxili , H. digitiformis و H. erythrinae وجود دارد، مقايسه اي به شرح زير بين آنها صورت گرفت: