دانلود پایان نامه

(All measurements in micrometer )
محل جمع آوری نمونه های گزارش شده از ایران از ریزوسفر تاکستان های انگور بوده است، در حالی که این نمونه ها از ریشه های اطراف پسته در استان قم (جاده قدیم کاشان و منطقه حاج خلیل) جمع آوری و گزارش شد.
4-5- جنسPratylenchus Filipjev, 1936
اين جنس به خانوادهPratylenchidae و زيرخانواده Pratylenchinae تعلق دارد. بدن نماتد در تمامي گونه ها كرمي شكل و فاقد اختلاف شكل دو جنسي در نرو ماده هستند. طول بدن كمتر از يك (3/0 تا 9/0) ميليمتر است. نماتد پس از تثبيت شدن كمي به طرف شكم خم مي شود. سر كوتاه و پهن، قسمت جلويي سر تخت، همطراز بدن يا با فرورفتگي كم نسبت به آن. واجد دوتا چهار حلقه، در مشاهده با ميكروسكوپ الكتروني نگاره ((SEM، لبها با ديسك دهاني ادغام شده است. در عين حال لبهاي نيمه مياني (Submedian) در اغلب گونه ها مشخص است، قطعات جانبي نيز وجود دارند و از بين نرفته اند. شبكة كوتيكولي سر و استايلت قوي، طول استايلت 20 ميكرون يا كمتر با گره هاي گرد كه حاشيه جلويي آنها مسطح يا محدب است. غده هاي مري از طرف شكمي و شكمي- جانبي ابتداي روده را مي پوشانند. دريچة بين مري و روده خوب رشد نكرده است. ماده داراي يك تخمدان، كيسة عقبي رحم وجود دارد. دم درماده ها نيمه استوانه اي تا مخروطي، به طول دو تا سه برابر عرض بدن در ناحيه مخرج، با انتهاي گرد (بندرت مخروطی) و صاف يا شياردار. فاسميدها در وسط دم يا كمي عقب ترقرار گرفته اند. دايريدها در اين گروه از نماتدها ديده نمي شوند. دم در نرها بلندتر از عرض بدن در ناحية دفعي- تناسلي، قسمت پشتي قوس دار وانتهاي آن كمي نوك تيز است. اسپيكول از نوع تايلنكوئيد (Tylenchoid)، سيلندري و از ناحية شكمي خميدگي دارد. گوبرناكولوم پهن و مسطح و از منفذ دفعي- تناسلي خارج نشده است. بورسا تمام دم را مي پوشاند (Luc, 1987). از اين جنس دو گونه در منطقه مورد مطالعه جمع آوري و شناسايي گرديد.
4-5-1-گونهPratylenchus neglectus (Rensch, 1924) Filipjev & Schuurmans Stekhoven, 1941
اندازه ها: جدول(4-6)
مشخصات:
ماده: نماتدهاي كرمي شكل، بدن استوانه اي و نسبتاً قوي كه بعد از تثبيت، بسته به طول بدن، به حالت تقريباً راست تا C شكل قرار مي گيرند. سر كوتاه، همطراز و اغلب كمي باريكتر از بدن، داراي دوحلقه، بلندي حلقه ها غالباً هم اندازه ودر بعضي افراد يكي ازحلقه ها كمي پهن تراز ديگري مي باشد. ممكن است سرداراي
سه حلقه باشد. بلندي سرحدود دو تا سه و عرض آن هشت تا 10 ميكرون است. شبكه كوتيكولي سر قوي، كه از ديد جانبي حاشية خارجي آن به اندازه يك شيار به درون بدن امتداد مي يابد. سفاليدها نامشخص، استايلت قوي، طول بخش مخروطي حدود نصف طول استايلت يا كمتر، گره هاي استايلت مشخص و اغلب كروي و متمايل به سمت جلويي بدن، عرض گره ها چهار تا پنج ميكرون. فاصله محل ريزش غده پشتي مري از زير استايلت يک تا پنج ميكرون. مري رشد يافته، لوله اوليه مري پهن و در محل اتصال به حباب مياني فشردگي مشخصي دارد. حباب مياني مري تقريباً بيضوي، رشد يافته و با دريچة كاملاً مشخص مي باشد. لوله ثانويه مري استوانه اي، غده هاي مري از ناحية شكمي يا شكمي- جانبي به طول 16 تا 31 ميكرون بخش ابتدايي روده را مي پوشانند. حلقة عصبي تقريباً در وسط لوله ثانويه مري واقع شده است. منفذ دفعي- ترشحي كمي پايين تر از محل اتصال مري به روده، هميزونيد حدوداً يك حلقه بالاتر ازآن و هميزونيون نامشخص است. سطوح جانبي داراي چهار شيار كه اغلب تا انتهاي دم ادامه دارد. معمولاً باند وسطي پهن تر از دو باند كناري و در اغلب افراد شيارهاي بريده مورب در باند وسط مشاهده مي شود. شيارهاي سطح بدن مشخص، فاصلة آنها از يكديگر در وسط بدن، بطور متوسط 1/1 ميكرون. فرج شكافي و بسته، تخمدان به طرف جلو كوتاه يا رشد يافته به طول 55 تا 235 ميكرون از فرج، كشيده يا ندرتاً با انتهاي برگشته (Reflexed)، تخمكها در يك رديف، كيسه ذخيره اسپرم كه به سختي قابل رويت است، تقريباً گرد تا چهارگوش بوده و خالي از اسپرم مي باشد. كيسه عقبي رحم به طول 10 تا 20 ميكرون 7/0 تا يک برابر عرض بدن) و فاقد سلولهاي تفكيك نشده در انتهاست. فاصله فرج تا مخرج 42 تا88 ميكرون(8/1 تا 2/3 برابر طول دم) است. دم نيمه استوانه اي با تغييرات متنوع در افراد مختلف، انتهاي آن مخروطي كند، گرد ومتمايل به چماقي تا تخت مورب و فاقد شيار. فاسميد در نيمه اول دم قرار دارد.
نر: مشاهده نشد.
بحث
با استفاده از كليدهاي لوف (Loof, 1991) ، هندو و گلدن(Handoo & Golden, 1989) ، تاونشند و اندرسون(Townshend & Anderson, 1976) و تطبيق خصوصيات مورد اشاره با آنها، گونه جمع آوري شده P. neglectus تشخيص داده شد. اندازه و مشخصات گونة جدا شده با شرح گونه P. neglectus كه توسط تاونشند و اندرسون (Townshend & Anderson, 1976) ارائه شده مورد مقايسه قرار گرفت و تنها اختلاف بارز در شاخص a مشاهده شد (گونة مورد بررسي داراي نسبت بالاتري مي باشد). ليكن با توجه به ساير گزارشات خصوصاً گزارشات ايران و هماهنگي در شاخص مذكور، اين اختلاف قابل چشم پوشي خواهد بود. شايان ذكر است كه در جمعيتهاي گزارش شده از اين گونه در ايران، فقط در گزارش مهديخاني مقدم (1371) نماتد نر يافت شده و به عقيده لوف نيز نر اين گونه بسيار نادر است. مهمترين گونه هاي مشابه كه داراي دو حلقه در ناحية سر و فاقد نر هستند، به شرح زير با گونة فوق مورد مقايسه قرار گرفتند:
P. agilis با برخورداري از شيارهاي عرضي درشت تر و شاخص v متفاوت (76 در مقابل 9/81) قابل تفكيك است. در گونة P. neocapitatus منفذ دفعي- ترشحي در انتهاي غدد مري قرار گرفته است: سر نسبت به بدن فرورفتگي دارد و فاقد خطوط مورب در بين خطوط اصلي سطوح جانبي در حوالي فرج مي باشد. گونة P. brachyurus ازنظر شكل گره های استايلت (گرد با قسمت جلويي پهن در مقابل گره هاي كاملاً گرد و مرتفع)، ميزان همپوشاني غده پشتي مري (متوسط 50 ميكرون در مقابل 8/22ميكرون)، بيشتر بودن ضخامت كوتيكولي دم و زاويه دار بودن حلقة اول سر با گونه مورد مطالعه اختلاف دارد. گونة P. scribneri از نظر محل قرار گرفتن فرج (76 درصد در مقابل 82 درصد) و بيشتر بودن فاصله فرج تا مخرج متفاوت است. گونة P. hexincisus نيز با داشتن استايلت كوتاهتر با گره كاملاً گرد، پنج تا شش شيار در بخش اعظم سطوح جانبي و دم ضخيم با انتهاي گرد و محدب از گونة مورد نظر متمايز مي شود.
اين گونه اولين بار از خاك اطراف ريشه هاي چاودار در كشور آلمان جدا گرديده است. در ايران نخستين بار توسط خيري (1972) از مزارع هندوانه، بادام زميني و سويا در كرج گزارش شد. بعد از آن بوسيله محققين ديگر از نقاط مختلف كشور و روي محصولات متفاوت گزارش شده است. در اين تحقيق گونة فوق از خاک اطراف ريشه پسته جمع آوری و تشخيص داده شد.
4-5-2- گونه Pratylenchus thornei Sher and Allen, 1953
اندازه ها: جدول(4-7)
مشخصات:
ماده: نماتدهاي كرمي شكلي هستند كه بدنشان استوانه اي بوده و بعد از تثبيت به صورت C باز يا با خميدگي خيلي كم در مي آيند. سر پهن و تقريباً بلند، همطراز بدن، داراي سه حلقه، در بعضي افراد يك طرف سر داراي چهار حلقه، بلندي سر دو تا چهار ميكرون و عرض آن در قاعده هفت تا 10 ميكرون مي باشد. شبكه كوتيكولي سر قوي، سفاليدها نامشخص هستند. استايلت قوي، طول قسمت مخروطي به اندازه نصف طول كل استايلت، گره ها مشخص و اغلب گرد تا كروي، ولي افراد مختلف اين گونه در سطح جلويي گره ها تغييراتي نشان مي دهند (مسطح، محدب و يا كمي به طرف جلو برگشته)، عرض گره ها سه تا چهار ميكرون. فاصله محل ريزش غدة پشتي مري از زير گره هاي استايلت، دو تا چهار ميكرون. حباب مياني مري بيضوي به ابعاد هشت تا10×11 تا 14 ميكرون با دريچة مشخص، لولة ثانويه كوتاه، غده هاي مري از طرف شكمي و شكمي- جانبي ابتداي روده را مي پوشانند. فاصله انتهاي غده هاي مري از سر، بين 108 تا 144 ميكرون متغيير و طول همپوشاني غده هاي مري روي ابتداي روده، 18 تا 50 ميكرون مي باشد. حلقة عصبي بلافاصله بعد ازحباب مياني. دريچة بين مري و روده رشد نكرده است. هميزونيد يك تا چهار حلقه جلوتر از منفذ ترشحي و به طول دو حلقة بدن است. سطوح جانبي داراي چهار شيار، گاهي دو شيار كناري داراي فرورفتگي به طرف داخل است، در افراد مختلف، شيارهاي فرعي مورب، بريده بريده و يا طولي در باند وسطي ديده مي شود. عرض شيارهاي جانبي چهار تا شش ميكرون، در قسمت جلوي فرج، عرض شيارهاي جانبي بيشتر از ساير قسمتهاي بدن است. شيارهاي عرضي بدن مشخص، ميانگين فاصله دو شيار از همديگر در وسط بدن 2/1 ميكرون مي باشد. فرج به صورت شكافي، تخمدان كشيده و رو به جلو، تخمكها در يك رديف، در قسمت محدودي از منطقه رشد، دو رديفه نيز ديده مي شود، محل ذخيرة اسپرم نامشخص و خالي از اسپرم، كيسه عقبي رحم مشخص و برابر با عرض بدن در ناحية فرج. فاصلة شكاف تناسلي تا مخرج 69 تا 147 ميكرون كه 9/2 تا 5/4 برابر طول دم است. دم در ماده ها نيمه استوانه اي با انتهاي گرد يا تخت (Truncate) و صاف، شكل دم در افراد مختلف تغييراتي نشان مي دهد. شيارهاي جانبي تا انتهاي دم ادامه دارند. فاسميدها در وسط دم و يا جلوتر از آن قرار گرفته اند.
نر: مشاهده نشد.
بحث
با استفاده ازكليدهاي شناسايي گونه هاي جنس Pratylenchus كه توسط لوف (Loof, 1991)، هندو و گلدن (Handoo and Golden, 1989)ارائه شده است، گونة مورد بحث Pratylenchus thornei تشخيص داده شد. اندازه و مشخصات گونة جدا شده با شرحهاي شر و آلن (Sher and Allen, 1953)، لوف (Loof, 1960)،
تورن (Thorne, 1961) و فورچونر (Fortuner, 1977) مقايسه گرديد و تطابق بالايي وجود داشت. به جهت شباهتهايي كه بين گونه جدا شده و گونه هاي P. sefaensis، P. delattrei وP. microstylus موجود است مقايسه اي بين آنها صورت گرفت:
گونة P. sefaensis داراي استايلت كوتاهتر، دم سيلندري با انتهاي صاف، دندانه دار يا فرورفته (Cleft)، سر كوتاهتر و تا حدودي فشرده تر نسبت به بدن و باندهاي جانبي متغير مي باشد. گونه P. delattrei با وجود شباهتهاي زيادي كه با گونه شناسايي شده دارد، ولي محل اتصال سر نسبت به بدن داراي فرورفتگي است و نيز عرض بدن پس از فرج باريك نمي شود. P. microstylus از نظر طول استايلت و شكل دم با گونه شناسايي شده تفاوت دارد. گونة فوق داراي استايلت كوتاهتر (11 تا 12 در مقابل 12تا 16 ميكرون) و دم با انتهاي گرد است در حاليكه در گونه شناسايي شده دم اكثراً با انتهاي مورب و يا تخت ديده مي شود.
پورجم و همكاران (1997 و 1378) با بررسي دقيق و انجام مطالعات ميكروسكوپ الكتروني (SEM) بر روي جمعيتهاي اين گونه و گونة P. ranjani، نشان دادند كه حلقة چهارم سر در P. ranjani كامل و واقعي نبوده و با توجه به يكسان بودن الگوي سر و اينكه تنها اختلاف آنها در تعداد حلقه هاي سر عنوان شده، اين دو گونه را همنام اعلام كردند.
اين گونه براي اولين بار از روي يك نوع گراس در كاليفرنيا توسط شر و آلن (Sher & Allen, 1953) معرفي شده است. در ايران خيري (1972) نخستين بار آنرا از مزارع گندم، چغندرقند، بادام زميني، گوجه فرنگي، سويا، لوبيا، سيب زميني و آفتابگردان در كرج و چايكاريهاي رشت گزارش نمود. سپس حجت جلالي (1353) آنرا از كرج از اطراف درختان گيلاس و گلابي، تنها معافي (1367) از استان هرمزگان در خاك اطراف ريشه هاي هندوانه و مركبات، نيكنام (1370) آنرا از خاك مزارع ذرت و گندم دشت مغان، حسيني پور (1370) از خاك اطراف ريشه درختان پسته رفسنجان، قنبرنيا (1376) از خاك اطراف ريشه پنبه دشت گرگان- گنبد شجاعي (1376) از مزارع پياز استان اصفهان، پورجم (1377) از خاك ريشه گياهان مختلف از استانهاي مختلف كشور، سراجي (1379) از مزارع گندم و جو درسيستان، جمالي (1379) از مزارع گندم و جو در مناطق مختلف استان اصفهان و جهانشاهی (1382) از خاک اطراف ريشه درختان ميوه: آلوزرد، آلوچه، انجير، سيب و خرما در مناطق مختلف جيرفت گزارش نموده اند. در اين تحقيق گونة مذکور از خاک اطراف ریشه پسته در مناطق جنت آباد و جاده قدیم کاشان در استان قم جمع آوری و تشخيص داده شد.