دانلود پایان نامه

1- جستجوي اطلاعات: ملاحظه این‌که چه راهكارهايي پيش روي فرد قرار دارد و پيامد هرکدام چيست، همچنين يادگيري دقيق اموري كه در صورت انتخاب هرگونه اقدامي، بايد دنبال شود.
2- اقدام مستقيم: به‌کارگیری اقدامات خاص كه به‌طور مستقيم با محرك فشارزا سروكار دارد. زماني كه اقدام مستقيم ممكن باشد ( كه هميشه اين‌گونه نيست) ممكن است اين روش مقابله ازنظر جسمي و عاطفي، براي فرد سازگارتر باشد. اقدام مستقيم،‌ در شخص حس مهارت و كنترل پديد آورده و به وي امكان مي‌دهد كه برانگیختگی فيزيولوژيك خود را برون‌ريزي كند.
3- اقدام بازدارنده: اين روش ممكن است در بعضي از شرايط بهترين راه باشد.‌
‌4- پرداختن به كوشش‌هاي درون رواني: اين شيوه مانند فرونشاندن افكار نگران‌کننده و سعي در ناديده گرفتن آن‌هاست.
5- درخواست حمايت‌هاي مادي و عاطفي از ديگران: ازنظر آنان روشي كه فرد براي مقابله برمی‌گزیند، تا حد زیادی بستگي به موقعيت و تعامل منحصربه‌فرد شخص با آن موقعيت دارد(یزدانی،1382).
تيلور (1991)، فرایند مقابله را ازنظر لازاروس و همکاران در نمودار2-1 خلاصه کرده است.
نمودار(2-1)، فرایند مقابله از دیدگاه(کوهن، لازاروس،1979،لازاروس و فلکمن،1984، به نقل از تیلور91؛ یزدانی،1382
2-2-9-3)مدل بيلينگر و موس
اولين بار بيلينگز وموس(1981)، پاسخ‌هاي مقابله‌اي را بر اساس روش مقابله دسته‌بندی كردند. آنان به دو روش فعال و اجتنابي اشاره كرده‌اند كه هرکدام شامل پاسخ‌هاي شناختي و رفتاري است كه بدین ترتیب چهار نوع مقابله را تشكيل مي‌دهد:
مقابله شناختي فعال: مانند توجه فرد به جنبه‌های مثبت يك مسأله
مقابله رفتاري فعال: مانند كمك خواستن از ديگران
مقابله شناختي اجتنابي: فرد به‌طور موقتي فكر كردن در مورد مشكل را كنار مي‌گذارد، يا این‌که معناي موقعيت را تغير مي‌دهد.
مقابله رفتاري اجتنابي: به‌صورت فعاليت‌هایي مانند ورزش مشخص مي‌شود.با در نظر گرفتن روش‌هاي فعال و اجتنابي در تركيب ويژه‌اي از مسأله مداري و هيجان مداري‌، هشت پاسخ مقابله به وجود مي‌آيد.
به‌طورکلی موس و بيلينگر مقابله و ارزيابي را در سه زمينه مختلف يعني مقابله متمركز بر ارزيابي، متمركز بر مسأله و متمركز بر هيجان سازمان‌بندي نمودند(نمودار2-2)
1- مقابله متمركز بر ارزیابی: شامل اقداماتي است كه در جهت درك موقعيت، تحليل منطقي و شناخت آن صورت مي‌گيرد.
2- مقابله متمركز بر مسأله: اين مقابله سعي در تغيير يا حذف منبع استرس دارد. بنابراین بیشتر با پیامدهای یک مشکل ارتباط دارد تا خود موقعیت استرس‌زا.
3- مقابله متمركز برهيجان: پاسخ‌هايي را در برمی‌گیرد كه هدف آن كنترل هيجانات بر انگيخته شده توسط عامل استرس‌زا مي‌باشد.(عرب علیدوستی،1385).
نمودار2-2 پاسخهای مسئله مدار و هیجانمدار از نظر بیلینگر و موس(به نقل هالاهان و موس، 1996؛ به نقل از عرب علیدوستی1385)
2-2-9-4)ديدگاه آيرز و همكاران
آيرز و همكاران(1996) نشان دادند كه براي تبيين تمايزهاي بين مقابله‌ها، الگوهاي مفهوم پيچيده‌تري وجود دارد. آن‌ها اين تحليل عاملي را براي تحليل تناسب اندازه‌هاي مدل براي ارزيابي مقابله به كار بردند. تحليل آن‌ها نتوانست اين مدل دوعاملی سنتي (مقابله‌ مسأله‌مدار و مقابله هيجان‌مدار) را تأييد كند و آن‌ها يك مدل چهاربعدی را ارائه نموند كه شامل مقابله اجتنابي، انصراف، توجه و حمايت اجتماعي بود(مرادی،1390).
2-2-9-5)ديدگاه فليپس و جارويس
فليپس و جارويس بر اساس تحقيقات خود در مورد راهبرد‌هاي مقابله‌ای به چهار عامل مقابله اشاره کرده‌اند: 1- مقابله فعال 2-مقابله اجتنابي 3 – مقابله هيجان مدار 4- مقابله پذيرش.
مقابله فعال شامل رفتارهايي مانند استفاده از راه‌هاي استراتژيك و حمايت‌هاي اجتماعي ابزاري مي‌باشد. مقابله اجتنابي شامل انكار رويدادهايي است كه رخ‌داده و يا بر فرد تأثير گذاشته است، مانند دور شدن فيزيكي از موقعيت و فرار از موقعيت با استفاده از دارو و يا الكل ، مقابله هيجان‌مدار شامل آزاد‌سازي هيجان‌ها (مثل گريه كردن) و استفاده از حمایت اجتماعی براي كاهش هيجان‌ها مي‌باشد. مقابله پذيرش شامل دور شدن روان‌شناختی فرد از موقعيت مي‌باشد. يعني، ازنظر شناختي ‌موقعيت يا رويداد دوباره تعريف می‌شود و رويداد همان‌طور كه هست پذيرفته مي‌شود(مرادی،1390).
2-2-9-6)نظريه پاول و انرايت
بر‌طبق ‌اين ‌نظريه دو نوع ‌مقابله ‌با ‌عامل استرس‌زا ‌وجود دارد ‌كه ‌عبارتند ‌از: مقابله ‌سازگارانه و مقابله‌ ناسازگارانه. در مقابله سازگارانه کوشش‌هایی به عمل مي‌آيد كه فشار ناشی از‌ عامل استرس‌زا را كاهش داده و ارگانيسم را به حالت تعادل باز مي‌گرداند. مقابله نا‌سازگارانه، اعمالي را در برمی‌گیرد كه موجب افزايش فشار ناشي از عوامل استرس‌زا مي‌گردد و ارگانيسم را در يك حالت نامتعادل و ناپايدار نگه مي‌دارد. به كارگيري طولانی‌مدت روش‌های ناسازگارانه، باعث از دست‌دادن اعتمادبه‌نفس و فراهم آوردن زمينه اختلاف رفتاري و رواني خواهد شد(پاول؛انرایت،1991).
2-2-9-7)سایر مدل‌های نظری مقابله با استرس
نظریه‌های فراوان و مختلفی در این زمینه ارائه شده است که با توجه به ارتباط و نزدیکی برخی از مدل‌ها با موضوع تحقیق، چند مدل دیگر به‌صورت خلاصه بیان شده است.