دانلود پایان نامه

نشاط در محیط کار حسی درونی است که مانند احساسات دیگر به‌راحتی قابل‌تعریف نیست. اگرچه یک تعریف عموماً پذیرفته‌شده از شادی وجود ندارد اما مردم درواقع آن را احساس می‌کنند و دقیقاً تشخیص می‌دهند که چه زمانی شاد هستند (گندومی و همکاران، 2012). نشاط در کار پس از یک پیروزی در انجام وظایف حاصل می‌شود که باعث می‌گردد فرد به کاری که انجام داده افتخار کند. وقتی کارکنان به اینکه کار مهمی دارند اعتقاد داشته باشند، وظایفشان را ارزشمند بدانند، مسئولیتشان را بپذیرند، یادگیری و بهبود در کار داشته باشند، احساس باانگیزگی و پرانرژی بودن دارند و کارشان را لذت‌بخش حس می‌کنند (کرالف، 2007). اندمان و دواتن (2007) نیز بیان می‌دارند که نشاط در کار زمانی که فرد استعدادها و توانایی‌های خود را به کار می‌گیرد، درک می‌شود. درگذشته بسیاری بر این باور بودند که محيط کار، محيطی جدی و در تضاد با شادی است و این تصور نادرستی است که فرد فکر کند می‌تواند هم کار کند و هم شاد باشد؛ اما امروزه، بعد از سال‌ها تلاش، بسياری از شرکت‌ها به‌منظور یافتن راهی در جهت بهبود سود و منافع کارکنان و افزایش کيفيت زندگی کاری آنان، به ایجاد شادی در محل کار توجه کرده‌اند و افزایش شادی در سازمان را به‌عنوان یکی از اولویت‌های اساسی شناسایی کرده‌اند.
براساسنتايجپژوهش‌هایانجام‌شدهدرزمینهخوشبختيونشاط،ازنظر50درصد مردماحساسشادكاميونشاطمهم‌ترینمسئله‌یزندگيبهشمارمی‌رود (صفريشالي، 1387). ازسال2000بهبعددرنگاهسازمانمللبرايتعيينسطحتوسعه‌یافتگیکشورهامتغيرهاينشاط، اميدبهآينده،خشنوديورضايتمنديافرادجامعهنیزبه‌عنوانيكمتغيركليدیوارد محاسباتشدهاست.بهاينصورتكهاگرمردميكجامعهاحساسنشاط،خشنوديو رضايتمندينكنندنمی‌توانآنجامعهراتوسعه‌یافتهقلمدادكرد (صفريشالي، 1387) كهايننشان‌دهندهاهميتشاديونشاطاست. امروزهباتوجهبهاينكهافرادبيشترينوقتخود رادرسازمان‌هاسپريمی‌کنند،اگرمحیطكاريبانشاطیداشتهباشندمی‌توانندازمزاياي ناشيازآنبهره‌مندشوند (زارعی متین و همکاران، 1388).
آنچه بر نگرش انسان تأثیرگذار است باورها و اعتقادات وی چون ایمان و اعتقاد به خدا، تشکر از نعمت‌های الهی، راز و نیاز باخدا، امید به آینده و … است؛ این عوامل تعیین‌کننده میزان آرامش فردی و به‌تبع آن تمایل خود کارمند به افزایش نشاط در محیط کار خواهد بود.
عدم وجود انگیزه کاری و روحیه نامناسب کارکنان در سازمان اب و فاضلاب شهر تهران، محقق را بر آن داشته است که به بررسی عوامل این بی‌انگیزگی بپردازد. تحقیقات نشان‌دهنده این است که عدم وجود روحیه مناسب کاری در این سازمان به دلیل عدم ارتباط مناسب مافوق با کارکنان، ارتباطات همکاری نامناسب در بین کارکنان، عدم استفاده صحیح از مهارت‌های کارکنان، دستمزد پایین، قراردادی بودن برخی کارکنان، عدم توجه به ایجاد محیط کار ارگونومیک، مبناهای نادرست ارتقای شغلی از منظر کارکنان و … است. و در این راه به دنبال پاسخ به این سؤال هستیم که چرا نشاط کاری در بین کارکنان شرکت آب و فاضلاب پایین است؟ آیا فاکتورهای نامبرده بر نشاط سازمانی در شرکت آب و فاضلاب استان تهران تأثیر دارد؟ این تأثیر به چه میزان است؟ کدام‌یک تأثیر بیشتری دارد؟ در این تحقیق برای شناسایی عوامل از نتایج تحقیقات پیشین و برای بررسی میزان اثرگذاری از روش‌های کمی تصمیم‌گیری چند معیاره (MCDM) استفاده خواهد شد.
3-1 اهمیت و ضرورت انجام تحقيق
امروزه نشاط اجتماعي يكي از مهم‌ترین نيازهاي جوامع بشري است چراکه شهروندان به‌ويژه ساكنين کلان‌شهرها فرصت كمتري براي انديشيدن به خودشان و نيازهايشان دارند و به‌شدت مستعد افسردگي‌اند.
افسردگي يكي از مهم‌ترین دلايل افت شادي جمعي و نشاط اجتماعي است. البته لازمه و مهم‌ترین عامل شاد بودن نيز چيزي نيست جز مثبت و جست‌وجوی خوبي‌ها و زيبايي‌ها‌. به تجربه ثابت‌شده شادي و نشاط، عامل تغيير جامعه و تحول و تكامل دروني انسان‌هاست. يكي از مباحثي كه اگر به آن درست و مبنايي پرداخته شود می‌تواند موجب انبساط خاطر و تحرك و آرامش فردي و اجتماعي شود و فرايند رشد و توسعه جامعه را شتاب بيشتري بخشد، بحث شادي و نشاط است. منظور از نشاط در جامعه آرامش فكري به‌دوراز هرگونه دغدغه اضافه و يا افكار پريشان در بين مردم است كه آسيب‌هاي اجتماعي و هياهوي زندگي شهري باعث شده است اين نشاط به‌تدريج در جامعه كمتر از گذشته شود. ‌نشاط و شادي در يك جامعه آن‌قدر بااهمیت است كه در دين اسلام هم‌بارها به آن اشاره‌شده است. ‌از ديد اسلام زندگي بانشاط، ‌نعمت و رحمت خداست وزندگی توأم با گريه و زاري و ناله و افسردگي، ‌خلاف رحمت و نعمت خداست، ‌چراکه شادي باعث نشاط و اميد و غم و اندوه باعث افسردگي و يأس و نااميدي است. ‌اسلام همواره به زدودن اندوه از دل افراد مؤمن سفارش مي‌كند.
شادي يك هيجان است كه در اثر محرك‌هاي دروني و بيروني ارگانيسم را در جهت انبساط عضلاني، انبساط و بهجت روحي سوق مي‌دهد و تمايل فرد براي تداوم چنين احساسي زياد است؛ برعکس اندوه كه تمايل انسان به عدم تداوم آن است. ذات شادي در انسان، اوليه است اما نوع شادي كردن آن به يادگيري و متغيرهاي محيطي و فرهنگي بستگي دارد. هر انساني يك يا چند مطلوب دارد كه رسيدن به آن‌ها براي وي مهم و لذت‌بخش خواهد بود. گاهي انتظار و اميد براي رسيدن به مطلوب‌ها نيز لذت‌بخش است. رسيدن به مطلوب و يا نزديك شدن به آن در انسان احساس شادي مي‌آفريند و نرسيدن و عدم امید به آن اندوه و حزن ايجاد مي‌كند. طبيعي است مطلوب آدم‌ها با يكديگر متفاوت خواهد بود.
اگر براي يك كودك تغذيه يك مطلوب باشد براي يك بزرگ‌سال رسيدن به يك موفقيت مشخص يك مطلوب خواهد بود. بر این اساس شادي و نشاط همبستگي زيادي با عمق نگرش و سازمان‌يابي شخصيت فرد دارد. طبيعي است هراندازه شخصيت فرد از غناي بيشتري برخوردار باشد از نشاط بيشتر و عميق‌تري برخوردار خواهد بود.مي‌توان بين شادي و نشاط تفاوتي قائل شد. شادي يك هيجان انبساطي زودگذر است، اما نشاط يك احساس بهجت و شادماني دروني است كه پايدار و بادوام است. شادي هميشه با هيجان‌هاي لبخند و خنده همراه است اما در نشاط احساس بهجت و سرور لزوماً با خنده همراه نيست ولي احساسي است كه موجب لذت فرد می‌شود. تفاوت ديگر اين است كه مي‌توان شادي منفي و يا كاذب هم در نظر گرفت، اما نشاط در انسآن‌هميشه مثبت است. به‌عبارت‌دیگر شادي مثبت می‌تواند به نشاط تبديل شود اما شادي كاذب منجر به نشاط انسان نخواهد شد. حتي تجربه نشان داده است كه شادي‌هاي كاذبي كه توسط محرك‌هاي متفاوت مثل داروهاي روان‌گردان، مواد مخدر، الكل، موسيقي بسيار تند، تمسخر ديگران و از اين قبيل به دست مي‌آيد، پيامدهاي اندوه و افسردگي خواهد داشت.
شادي در نظر تعليم و تربيت ديني و نيز توجه به مشخصه‌هاي سلامت روان داراي حدودي است كه البته شناسايي اين حدود بستگي به ميزان رشد شناختي و اجتماعي فرد و در سطح جامعه نياز به قانون دارد. پس شادي مثبت و نشاط فردي و اجتماعي براي سلامت روان آدمي ضرورت دارد. نكته اساسي، تأثير متقابل اين دو بر یکدیگر است؛ تأثير نشاط فردي بر نشاط اجتماعي و تأثير نشاط اجتماعي بر نشاط فردي. كاستي در هر دو سر طيف منجر به نااميدي و اختلال در نشاط خواهد شد؛ اما سهم نشاط اجتماعي به‌عنوان يك محرك شادی‌بخش و نشاط‌آفرين براي فرد بسيار مهم‌تر جلوه مي‌كند. به‌عبارت‌دیگر نشاط فردي به‌گونه‌اي عمل مي‌كند كه ما به ازاي بيروني داشته باشد. بدون وجود متغيرهاي نشاط‌انگيز در محيط و موقعيت بيروني به‌راحتی نمي‌توان به نشاط طبيعي دست‌يافت. البته تهذيب و معنويت می‌تواند نوعي رضامندي از خويشتن و نشاط فردي را سبب شود. مسلماً نشاط کاری بالای کارکنان شرکت آب و فاضلاب استان تهران باعث راندمان کاری بالاتر و بهره‌وری از نیروی کار به شکل مطلوب خواهد شد که متأسفانه برخلاف تحقیقات فراوان خارجی کمتر موردتوجه مدیران و پژوهشگران داخلی قرارگرفته که محقق در این تحقیق به دنبال پر کردن این خلأ پژوهشی است.
4-1 سؤال اصلی تحقیق
4-1-1 عوامل موثر بر نشاط کارکنان در شرکت آب و فاضلاب شهر تهران چیست؟
4-1-2 کدام یک از عوامل تاثیر بیشتری بر نشاط کارکنان در شرکت آب و فاضلاب شهر تهران دارد؟
5-1 اهداف مشخص تحقيق
5-1-1 هدف اصلی
شناسایی عوامل موثر بر نشاط کارکنان و رتبه بندی آنها
5-1-2 اهداف فرعی
بالا بردن راندمان کاری و بهره وری در کارکنان شرکت آب و فاضلاب شهر تهران
بالا بردن رضایتمندی کارکنان شرکت آب و فاضلاب شهر تهران
6-1 قلمروی تحقیق
یکی از ویژگیهای هر تحقیق، تحدید کردن آن است تا معلوم گردد تحقیق به‌جای نگرش کلی، به حل یک مسئله خاص در یک موضوع و مکان خاص می‌پردازد. لذا این تحقیق نیز در قلمروهای زیر تحدید گردیده است:
قلمروی موضوعی تحقیق: این تحقیق جز تحقیقات منابع انسانی و رفتار سازمانی به‌حساب می‌آید که متغیرهای آن بر اساس مدل نشاط کاری کارکنان هزارجریبی و آستین افشآن‌که از 7 بعد میزان امید به آینده، احساس محرومیت، بیگانگی اجتماعی، مقبولیت اجتماعی، امنیت اجتماعی، پایبندی به معتقدات دینی، پایگاه‌های اقتصادی و اجتماعی و احساس عدالت اجتماعی تشکیل‌شده است.