دانلود پایان نامه
علت افزايش هتل آپارتمانها در مركز شهر استقبال زائران و حمايت سازمان ايرانگردي – جهانگردي است.
3-11-4 مهمانپذير
با توجه به نتايج به دست آمده از مطالعات مربوط به زائرين در شهر مشهد، اكثر زائريني كه به قصد زيارت و سياحت به اين شهر مراجعه مي‌نمايند، از پايگاه اقتصادي چندان بالايي برخوردار نمي‌باشند و غالبا متقاضي واحدهاي ارزان قيمت مي باشند. اين نوع اقامتگاه در شهر مشهد نسبت به هتل‌ها و هتل‌آپارتمانها داراي سابقه‌اي طولاني و ديرينه است و تقاضاي فزاينده زائرين جهت اسكان در اين قبيل واحدهاي اقامتي منجر به افزايش صعودي تعداد مهمانپذير در سطح شهر شده است و در حال حاضر سياست اصلي سازمان ميراث فرهنگي وگردشگري نيز بر محور حمايت و صدور مجوز احداث واحدهاي ارزان قيمت بويژه مهمانپذير استوار مي‌باشد.
شهر مشهد داراي حدود 500 مهمانپذير در حال بهره برداري با ظرفيتي بالغ بر 000/40 تخت است كه در پيرامون حرم مطهر خصوصا در محدوده خيابان طبرسي و خيابان امام رضا تمركز يافته‌اند.
طبق گزارش اتحاديه مهمانپذيران مشهد مقدس و كميته اسكان ستاد تسهيلات زائرين مشهد تا كنون حدود 15 مهمانپذير به هتل و 55 مهمانپذير به هتل آپارتمان تبديل شده‌اند.
3-11-5 مجتمع‌هاي پذيرايي – تفريحي
ايجاد اينگونه واحدها نيز از سابقه زيادي برخوردار نمي‌باشند و به طور كلي از سال 1380 به بعد رواج يافته‌اند. مساحت اين تاسيسات از مجتمع‌هاي تفريحي و توريستي كمتر و غالبا بين 1000 تا 2000 مترمربع مي‌باشد. مهمترين تاسيسات موجود در مجتمع‌هاي پذيرايي و تفريحي كه عملكرد اصلي و غالب آنها نيز پذيرايي است عبارتند از: تالار برپايي جشن، رستوران به سبك‌هاي سنتي و جديد. باغ‌هاي ايراني و… معمولا اين نوع واحدهاي توريستي داراي معماري ايراني – اسلامي بوده و اين ويژگي منجر به جذب بسياري از شهروندان و زائران و گردشگران وارد شده به مشهد مي‌گردد. مجتمع هاي پذيرايي و تفريحي نيز غالبا در مناطق ييلاقي وخوش آب و هواي پيرامون شهرها ايجاد مي‌شوند و در شهر مشهد منطقه طرقبه و شانديز داراي استعداد و توانمندي بالايي جهت ايجاد اين نوع از تاسيسات توريستي به شمار مي‌روند. در حال حاضر طبق آمار سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري خراسان رضوي حدود 5 واحد مجوز بهره برداري دريافت نموده و تعداد متقاضيان نيز رو به افزايش مي‌باشد. مجتمع پذيرايي و تفريحي باغ سالار در حاشيه جاده مشهد به شانديز با معماري ويژه و جذاب خود از مهمترين واحدهاي پذيرايي و تفريحي مشهد به شمار مي‌رود. (ضیایی،1389، 47)
3-12 جاذبه هاي گردشگري از دیدگاه کاربرد
جاذبه هاي گردشگري مشهد را مي‌توان در مجموع به چند دسته به شرح ذيل تقسيم نمود:
3-12-1 جاذبه هاي تاريخي و مذهبي
مهمترين جاذبه‌هاي گردشگري شهر مشهد جاذبه هاي تاريخي و مذهبي مي‌باشند كه در راس و سرآمد همه اين جاذبه ها بارگاه مطهر امام رضا (ع) قرار دارد و اصلي‌ترين عامل ورود ميليوني زائران و مسافران به اين شهر محسوب مي گردد. ديگر جاذبه هاي تاريخي و مذهبي مشهد عبارتند از: مقبره خواجه ربيع، مقبره خواجه اباصلت، آرامگاه نادرشاه افشار، آرامگاه محمدتقي‌خان پسيان، گنبد سبز، آرامگاه فردوسي، مجموعه تاريخي و توريستي توس، بناي هارونيه، بناها و ساختمان‌هاي قديمي، گنبد خشتي و… در سال 1383 تعداد بازديدكنندگان داخلي از آرامگاه فردوسي 817660 نفر و بازديدكنندگان خارجي 4115 نفر، بناي هارونيه 257457 نفر گردشگر داخلي 1661 نفر خارجي و همچنين تعداد گردشگران داخلي بازديدكننده از آرامگاه نادري 395823 نفر و گردشگران خارجي 604 نفر بوده است.
3-12-2 جاذبه هاي تفريحي
كه معمولا شامل فضاهاي سبزتفريحي و تفرجگاهي شهر نظير پارك بزرگ ملت و كوهستان پارك شادي در ورودي شمال غربي مشهد، مجموعه فرهنگي و تفريحي كوهسنگي در جنوب شهر و پارك‌هاي وحدت و ميرزا كوچك‌خان جنگلي، پرديس و… مي‌باشد.
-كوهسنگي: مشهورترين و زيباترين گردشگاه كنار شهر مشهد، دو كوه در كنار هم به نام كوهسنگي است. گفته‌اند ((حضرت رضا (ع))) در سفر تاريخي خود به مرور از كوهسنگي ديدن فرمودند و همين طور تاجگذاري ((شاه عباس)) در اين محل انجام شده است. (دهشیری،1388، 25)
گذشته از اين، كوهسنگي خاطرات ارزشمندي را در اذهان بسياري از شهروندان مشهد و زائرين اين شهر بر جا گذاشته است. كوهسنگي در دامنه كوههاي جنوبي مشهد واقع است. در قسمت جلوي دو كوه، عمارت ييلاقي زيبايي مربوط به دوره پهلوي اول همراه با استخر بزرگي به طور 100 متر و عرض 60 متر احداث شده است كه از آب قناب گناباد پر شده و سپس آب آن از ارتفاعات كوهسنگي به سوي مشهد سرازير گرديده است.(مشاور 1382، ج 6. ص 143)
كمي جلوتر از محوطه كوه، بنايي است كه در دوره صفويه با اسلوب بناهاي قرن يازدهم هجري ساخته شده و در ميان ايوان آن قبر ((ميرزا ابراهيم)) از اجداد و بزرگان سادات رضوي است. وي داراي املاك بسياري بوده و همه را به موجب وقف نامه‌اي بر فرزندان خود و عموم سادات رضوي ساكن مشهد يا ارض اقدس وقف كرده است. درآمد اين موقوفات به همان نحو كه واقف مقرر داشته در حال حاضر ميان ده‌هزار نفر تقسيم مي‌شود. (رضوي، 1384، ص 516)
تاسيسات تفريحي كوهسنگي يعني استخر، باغچه‌ كاري اطراف و همچنين عمارت زيباي آن در دوره‌هاي مختلف بامديريت ((آستان قدس رضوي)) ، ((شهرداري مشهد )) و اشخاص حكومتي داير بوده و ملحقاتي نيز به آن اضافه شده است. (ماهوان، 1383، ص 514)
از سال 1374 شهرداري به توسعه و بازپيرايي گردشگاه كوهسنگي اقدام كرد و با برنامه‌ريزي انجام شده در محدوده‌اي به مساحت 35 هكتار پارك كوهسنگي رااحيا نمود. پارك فعلي مجموعه‌اي از كاربريهاي تفريحي، فرهنگي و مذهبي را در محيطي جذاب در دل خود جاي داده است كه عمارت كوهسنگي در مركز آن، نقطه عطف مجموعه محسوب مي‌شود. پارك كوهسنگي در حال حاضر يكي از كانونهاي مهم جذب جمعيت (زائرين، مسافرين و مجاورين) است.
-كوهستان پارك شادي: بزرگترين مجموعه شهربازي و سرگرمي مشهداست كه با برخورداري از انواع وسايل و دستگاههاي بازي، محيطي مناسب جهت مخاطبين كودك و نوجوان محسوب مي‌شود.
زيباترين ييلاقات مشهد كه در طي دهه گذشته با تجهيز جداره‌هاي خدماتي و پذيرايي خود، آمادگي لازم را براي جلب و جذب مسافر در تمام دوره گردشگري داشته‌اند، طرقبه، جاغرق، شانديز، زشك، نغندر، كنگ و گلمكان هستند كه در اين بين طرقبه و شانديز مهم‌ترين فضاها را جهت ارائه خدمات پذيرايي و گردشگري دارند.
مورفولوژي و ساخت زمين شناسي محدوده حومه دشت مشهد به گونه‌اي است كه در شكل‌گيري زمين به صورت كوهستاني تاثير مي‌گذارد و به طور مستقيم چهره و منظره دره‌ها و كوهسارها را شكل مي‌دهد. گردنه‌هاي پرپيچ و خم، دره‌هاي متعدد عميق و نسبتا تنگ، سرزمينهاي ناهمواري را به هم مرتبط نموده كه در كنار گونه‌هاي گياهي متنوع و رودهاي فصلي، تداعي كننده جنگلهاي دره‌اي شمالي رشته‌ كوه البرز است.
3-12-3 مراكز اقتصادي و بازارهاي خريد
مهم‌ترين بخش اقتصادي مشهد را فعاليتهاي خدماتي تشكيل مي‌دهد. فعاليتهاي خدماتي به لحاظ مقياس عملكردي، لايه‌هاي مختلف دارد. اين فعاليتها از مقياس منطقه‌اي شروع و در برخي حوزه‌ها تا مقياس ملي و فراملي نيز تاثير گذارند. نقش زيارتي – توريستي مشهد در شكل‌گيري اقتصاد خدماتي و مقياسهاي مختلف آن، غيرقابل چشم‌پوشي است. بازار خدمات مشهد كه كاركردهاي وسيعي را در بر گرفته علاوه بر شكل سنتي به صورت رسمي نيز عملكرد و ظرفيت منحصر به فرد دارد. به صورتي كه وجود مراكز آموزشي، فرهنگي ودرماني كه از جمله مهمترين كانونهاي شرق كشور هستند، در بخش رسمي حوزه خدمات مشهد، حائز اهميت است و هر روزه مخاطبين هستند، در بخش رسمي حوزه خدمات مشهد. حائز اهميت است و هر روز مخاطبين را از سطح منطقه به خود جلب مي‌نمايد.(حیدری،1384، 60)
از سوي ديگر ارتباطات تجاري با كشورهاي آسياي ميانه نظير تاجيكستان، تركمنستان و حتي روسيه، بازار مشهد و نهادهاي وابسته آن نظير پايانه‌ها، گمركات و بازارچه‌هاي مرزي و غيره را از اهميت ويژه‌اي برخوردار نموده است. شهر مشهد در بخش عمده‌فروشي و خرده‌فروشي، مقياسهاي عملكردي مختلفي دارد كه تحت عملكرد شهري و فراشهري در بخش تجارت و در سطوح كلانشهر و زائران ميليوني آن است. اين مقياس عملكردي، بازاري چند ميليوني را با كشش و ظرفيت بسيار بالا تشكيل مي‌دهد. بخش قابل توجهي از بازار تجاري منطقه بر پايه تامين نيازهاي ساكنان كلانشهر، زائران و نيز تامين كالا و سوغات مورد نياز آنان، استوار است. دومين سطح عملكردي و تجاري شهر مشهد را متقاضيان از سطح استان و استانهاي همجوار تشكيل مي‌دهند. با توجه به گستردگي فعاليتهاي كشاورزي، صنعتي و گردشگري در سطح استان، شهر مشهد، مهم‌ترين بازار خريد مازاد محصولات، فروشي فراورده‌هاي كشاورزي و خدمات فني وتعميراتي كشاورزي و فني استان را تشكيل مي‌دهد. اين بازار به لحاظ حجم و تنوع مبادلات از مهم‌ترين بازارهاي ملي محسوب مي‌شود. علاوه بر مقياسهاي عملكرد منطقه‌اي – محلي بازار مشهد (عرضه و تقاضا)، اين شهر در مقياس كشورهاي همجوار نيز به ويژه در سالهاي اخير عملكرد ويژه تجاري دارد.
براساس آمار سال 75 بيشترين ميزان فعاليت‌ در بخش خدمات شهر مشهد، مربوط به فعاليتهاي عمده فروشي وخرده فروشي است. مقايسه تعداد خرده‌فروشيها در مشهد با تعداد اين واحدها در استان نشان مي‌دهد كه حدود 40 درصد از كل واحدهاي خرده‌فروشي و 52 درصد از شاغلين اين گروه خدماتي در سطح استان، در شهر مشهد به كار اشتغال دارند.
تعداد بسيار زياد اين واحدهاي خدماتي در مشهد متاثر از نقش زيارتي – سياحتي اين شهر در سطح ملي و مركزيت آن در اقتصاد شرق كشور هستند. (مركز آمار ايران، 75) از سوي ديگر برآورد مركز آمار ايران (1383) حدود 5 ميليون‌مترمربع فضاي تجاري و خرده فروشي در شهر مشهد وجود دارد كه نشان از گسترش دائمي اين گروه فعاليتها در ميان ديگر فعاليتهاي گروه خدمات است.(راودراد،1389، 31)