دانلود پایان نامه

(رضائي نژاد، 1375، ص 69)
مباني سازماندهي:
براي سازماندهي مباني مختلفي وجود دارد و انتخاب نوع ساخت و مبناي آن بايد با توجه به عوامل مختلفي چون نوع فعاليت سازمان، محيط سازمان و خط مشي كلي آن صورت پذيرد. (الواني، 1376، ص 98)
البته راه استاندارد و مشخصي براي تقسيم يك سازمان به قسمتهاي كاري مختلف وجود ندارد حتي شركتهاي يك صنعت ثابت اغلب از قسمتهاي متنوع مختلفي برخوردارند. نكته‌اي كه بايد برآن تاكيد كرد اينست كه يك بهترين راه و روش بخش‌بندي كه ارائه كردني براي همه سازمانها باشد و در همه موقعيتها كارساز باشد وجود ندارد (پاريزي، ساسان گهر، 1371، ص 220)
با اين اوصاف رايجترين مباني سازماندهي كه ما در بررسي متون علمي مديريت و سازمان به آنها بر مي‌خوريم بدين قرارند:
1- سازماندهي بر مبناي وظيفه يا هدف.
در تهيه چنين ساختاري فعاليتها بر حسب وجوه مشتركي كه دارند و معمولاً (در نمودار سازماني) از پائين به بالا گروه‌بندي مي‌شوند و همه قسمتهاي مهندسي، بازاريابي، تحقيق و توسعه و توليد در دايره مربوطه مستقر مي‌شوند (نمودار 8-2)

(نمودار 7-2 ساختار سازماني مبتني بر وظيفه)
اگر محيط داراي ثبات باشد و اگر سازمان از نوع تكنولوژي استفاده كند كه يكنواخت و عادي باشد و نيز دواير سازماني وابستگي زيادي به يكديگر نداشته باشند. چنين ساختاري بسيار موثر واقع خواهد شد. تعيين هدفهاي سازماني در گرو كارآيي داخلي سازمان و تخصص فني آنست. چنين سازماني كوچك يا متوسط است. چنين ساختاري مي‌تواند مهارت كاركنان را به مقياس زيادي بالا ببرد. كاركنان هر دايره با انواع گوناگون كارها روبرو مي‌شوند.
(دفت، 1379، ص 366-367)
يكي از مزاياي سازمان بر مبناي وظيفه، ايجاد حوزه‌هاي قوي تخصصي در سازمان مي‌باشد. به علت تقسيم وظيفه، گروههاي تخصصي مشابه در قالب واحدهاي خاص در سازمان بوجود مي‌آيند و نيروهاي فني مجتمع مي‌شوند. ارتقاي سطح تخصصي مزيتي است كه بدين ترتيب در اين نوع سازماندهي بوجود مي‌آيد. مزيت ديگر اين نوع سازماندهي بازدهي بالاي سازمان در كارهاي روتين و ثابت است.
(الواني، 1379، ص 102)
همچنين در اين نوع سازماندهي، كاركنان بيشتر با كساني سروكار دارند كه داراي همين نوع تخصص مي‌باشند، اين امر به نوبه خود موجب تسهيل ارتباطات و هماهنگي مي‌شود. كاركنان در يك گروه تخصصي كار مشابه يكديگر انجام مي‌دهند، بنابراين مي‌توانند از راه مبادله نظرها در زمينه فرصتها يا مشكلاتي كه به هنگام كار با آنها برخورد مي‌كنند، دانش خود را افزايش دهند. متاسفانه گروهبندي بر مبناي وظيفه يا تخصص فاقد مكانيسمهاي خودكار براي هماهنگي جريان كار در سرتاسر سازمان مي‌باشد. به علت ديگر در يك بخش سازماني، كاركنان علاقه‌اي به همكاري با كاركنان ديگر بخشها كه داراي تخصصهاي متفاوت باشند نشان نمي‌دهند كه نتيجه كار مي‌تواند تاكيد بيش از حد بر تخصص و محدود بودن در هماهنگي كار گروههاي تخصصي باشد. (مورهد/ گريفين، 1379، ص 343)
جدول 4-2- ويژگيهاي ساختار سازماني مبتني بر نوع وظيفه
محتوا ساختار: وظيفه‌اي
محيط: با ثبات، عدم اطمينان اندك
تكنولوژي: عادي و يكنواخت، وابستگي بين سازمانها اندك
اندازه‌ يا بزرگي سازمان: كوچك تا متوسط