دانلود پایان نامه

(نمودار 15-2 نمونه نمودار يك سازمان بر مبناي پروژه)
3- ساختار سازماني، ماژولار (پيمانه‌اي يا پارندي)
در اين نوع سازماندهي سازمان از واحدهاي گوناگون تشكيل مي‌شود كه هر واحد با ضوابط اجرايي مشخص و ماموريتي كه خود مينياتوري از ماموريت كل سازمان است بطور مستقل، غير متمركز و خودكفا به فعاليت ادامه مي‌دهد. در اين نوع ساختار هر يك از واحدها بعنوان يك ماژول (واحد خودكفا) بر مبناي معيارهاي مشخص عملكرد خويش را مورد نظر و كنترل قرار مي‌دهد و هر گاه ماموريت آن صورت پذيرد. از بين مي‌رود و ماژولهاي جديد براي پاسخگويي به نيازهاي جديد و ماموريتهاي تازه بوجود مي‌آيند (زاهدي، 76، ص 123) (مراجعه به نمودار 16-2)
(نمودار 16-2 نمونه يك سازمان بر مبناي ماژولار)
4- سازماندهي بر مبناي ساخت آزاد يا ادهوكراسي
الوين تافلر براي نخستين بار در كتاب معروف خويش «شوك آينده» اين واژه را مورد استفاده قرار داد. او مي‌گويد كه «ادهوكراسيها اينك پي‌در پي، و گاهي با شتاب، شكل دروني خود را دگرگون مي‌كنند تا راه خود را در پيش برند. ساختارهاي گسترده سازماني جداجدا مي‌شوند.اداره‌ها و بخشها يك شبه آشكار مي‌شوند و يك شبه هم از ميان مي‌روند». (مينتزبرگ، 1371، ص 393)
در اين نوع سازمان افراد، بر اساس تواناييها و قابليتهاي خود صاحب اختيار شده و لزوماً تمامي اختيارات از راس هرم سازماني سرچشمه نمي‌گيرد. سازمان ويژه و موقت را مي‌توان با خصوصياتي چون گروههاي كاري موقتي و غيررسمي، اختيارات غير متمركز، تصميم‌گيريهاي مستقل، انعطاف پذيري در مسئوليتهاي شغلي، كنترلهاي عمومي كمتر و كنترل بر نيتجه كار، و اجتناب از قوانين و ضوابط گسترده و غير قابل انعطاف توصيف نمود. اين نوع سازمان‌ها كوششي در جهت تخفيف قيد و بندهاي سخت بوروكراسي‌ها و توجه به ارزشهاي انسان در سازمان است.(الواني، 1371، ص 115)
برخي از ويژگيهاي مهم ادهوكراسي عبارتند از:
الف) ساختاري ارگانيك و پويا و ناپايدار، متشكل از خزانه‌هاي تخصصي جوان، آموزش ديده، آماده به كار و علاقه‌مند به خدمت.
ب) نيروي انساني مبتكر، نوآور و عامل ايجاد تغيير، هم راستا با پديده‌هاي نوين فني
ج) ساخت غير متمركز همراه با توزيع قدرت تصميم‌گيري در كليه سطوح سازماني
ت) ايجاد هماهنگي در كليه سطوح سازماني از طريق ارتباط مستقيم، افقي و متقابل.
ح) در ادهوكراسي روابط رسمي و قوانين و مقررات، قلمرو محدودي دارند و در مقابل، جريان ارتباطات غير رسمي نقش فعالي را در كل سازمان، ايفا مي‌كند.
چ) نظام كنترل تحميلي در اين نوع سازمان، محملي نداشته و بعلت اينكه افراد از بلوغ رواني سطح بالا برخوردارند، نظام خود كنترلي خودش در تك تك اعضاء اين وظيفه مهم را انجام مي‌دهد.
و) ميزان اختيار، قائم به مقام نبوده بلكه به اعتبار فرد و تخصص او كاستي و فزوني مي‌يابد.
(زاهدي، 1376، ص 123-122)
معايب ادهوكراسي:
1- ادهوكراسي براي انجام دادن كارهاي معمولي مناسب نيست. اگرچه براي انجام دادن گونه‌اي از پروژه‌هاي گوناگون بسيار مناسب است. اين ساختار ممكن است براي موارد استثنايي طراحي شود. همه گونه‌هاي ديوان سالاري، توليدكنندگان انبوه هستند و كارآيي را از راه استاندارد كردن تامين مي‌كنند، ادهوكراسي يك توليد كننده سفارشي است و نمي‌تواند استاندارد كند و در نتيجه كارآيي داشته باشد.
2- هزينه‌هاي ارتباطي زيادي دارد. ريشه كارآيي نداشتن ادهوكراسي اينست كه هزينه‌هاي ارتباطي آن بسيار زياد است. افراد در اين ساختارها بسيار سخن مي‌گويند زيرا مي‌خواهند آگاهيهاي خود را براي گسترش انديشه‌هاي نوبه كار بندند.