دانلود پایان نامه

5. بدیهی و ضروری بودن.
ایشان در توضیح ویژگی‌های مذکور می‌گویند از آنجا که فطریات، ملازم وجود و سرشته شده در طینت انسانند، پس در همه افراد بشر به طور عام و مشترک وجود داشته و همه به تساوی از امور فطری بهره‌مندند و اختلاف عقاید، عادات، اخلاق، قوت و ضعف فهم‌ها نیز در اصل فطرت تأثیری ندارد و سبب اختلاف و یا تخلف در فطریات نمی‌شود. امام به نحوی به فطرت اصیل و نورانی مشترک برای همه انسان‌ها قائل‌اند که می‌تواند منشأ اخلاق جهانی باشد.
2-3-2. طینت
آنچه در متون دینی و فلسفی تحت عنوان «طینت» مطرح می گردد، زوایای عمیق تر روحی انسان می باشد که با کمال و نقص او و احیانا با سعادت و شقاوت او در ارتباط است؛ مانند کمال خواهی، گرایش به حق، پرستش و گرایش به خیر.
امام در تعریف طینت بیان فرمودهاند که:
«مراد از طینت عین ثابت هر موجود ممکن است، که هر عین ثابتی مظهر اسم مناسب آن مسکن می‌باشد؛ و عین ثابت حضرت ختمی مرتبت اصل کلیه‌ی قابلیات می‌باشد؛ و طینت اصل هر شی و ماده‌ی منشأ تعیین هر صورتی را گفته اند.»
از نظر ایشان طینت دو قسمت است:
1. طینت قبل از خلقت و آفرینش؛
2. طینت بعد از خلقت، که ملائکه مرتب در کار ساختن و پرداختن این اخیر هستند. از نظر امام، طینت همان اصل آفرینش انسان است که در طول حیاتش در اعمال و رفتار او تجلی و ظهور می‌یابد. امام معتقدند که فطرت و احکام آن، از لوازم وجود است که در اصل طینت و خلقت آدمی نهاده شده است، و همه‌ی انسان‌ها در آن اتفاق نظر دارند اما به رغم این همسویی در مسأله فطرت، بعضی از آن غافلند. مگر اینکه هشدار دهنده‌ای آگاه از این حقیقت پرده بردارد و موجب بیداری و آگاهی آنان شود سپس بیان می‌کند که هیچ چیزی نمی‌تواند بر این فطریات اثر بگذارد و آنها را دگرگون کند.
2-3-3. استعداد
استعداد عبارت است از قوه قريب به فعليت و منظور حكماء از استعداد «شدن» اين است كه حالتى داخلى و درونى در شىء وجود دارد كه به موجب آن حالت، آن شى ء به سوى فعليت و كمال مى شتابد. يعنى اين قوه در مقابل فعليت است كه نسبت آنها (يعنى قوه و فعليت) به يكديگر نسبت نقص و كمال است و لهذا اين گونه استعدادها را مى توانيم «آمادگى براى تكامل» بخوانيم.
امام خمینی(ره) در اثر خویش«طلب و اراده» در تبیین مفهوم استعداد این‌طور بیان کرده‌اند که نفوس انسانی نسبت به نیکی و بدی اختلاف دارند به این صورت که بعضی از نفوس بیشتر به نیکی و بعضی دیگر بالعکس بیشتر به بدی تمایل دارند.و ایشان از جمله اموری را که می‌تواند منشأ این اختلاف رغبت شود را اختلاف در خود انسان‌ها دانسته و متذکر شده‌اند که این اختلافات ناشی از اختلاف استعداد در انسان‌هاست؛ چرا که هر انسانی بر حسب استعدادش فیض وجود به او افاضه می‌شود و موجود می‌شود.هم‌چنین امام منشأ اختلاف مواد در قبول فیض استعداد را به موجب اختلاف در نطفه‌هایی می‌دانند که باید صورت انسانی را بپذیرند و این اختلاف نطفه به اختلاف در غذاهایی است که که در بدن منی را تولید می‌کنند و چون این غذاها در صفا و کدورت و لطافت و کثافت در نهایت اختلاف هستند به ناچار نطفه‌هایی که از این غذاها تولید می‌شود در صفا و کدورت اختلاف دارند .پس اگر نطفه‌ای از غذاهای لطیف و صاف تولید شود استعداد مخصوصی برای قبول صورت و کمالات دارد.همچنین امام اصالت و عدم اصالت صُلبها و پاکی و ناپاکی رحم را سبب دخالت کامل در اختلاف استعداد می‌دانند.
امام خمینی در چهل حدیث می‌فرمایند:
«که نفس در بدو فطرت خالی از هر نحو کمال و جمال و نور و بهجت است ، چنانچه خالی از مقابلات آنهاست.گویی صفحه ای خالی از مطلق نقوش است، نه دارای کمالات روحانی و نه متصف به اضداد آن است؛ ولی نور استعداد و لیاقت برای حصول هر مقامی در او به ودیعه گذاشته شده است و فطرت او بر استقامت و خمیره‌ی او مخمر به انوار ذاتیه است.»
و در جایی دیگر می‌فرمایند:
«نفوس انسانی در بدو فطرت و خلقت جز محض استعداد و نفس قابلیت نیستند، و عاری از هرگونه فعلیت در جانب شقاوت و سعادت هستند؛ و پس از وقوع در تحت تصرف حرکات طبیعیه‌ی جوهریه و فعلیه‌ی اختیاریه، استعدادات متبدل به فعلیت شده و تمیزات حاصل می‌گردد.پس امتیاز سعید از شقی و عثّ از سمین به حیات مُلکی پیدا شود.»
2-4. بررسی اندیشه اخلاقی امام خمینی(ره)
2-4-1. رویکرد فلسفی سعادت‌گرا
به نظر می‌رسد دیدگاه امام، دیدگاهی سعادت‌گرایانه است. در مکتب سعادت‌گرا و طرفداران آن، همگی وصول به سعادت و کمال را به عنوان غایت‌الغایات اخلاق و احکام اخلاقی معرفی کرده‌اند.