دانلود پایان نامه

اصطلاح پراكنش يا گسترش افقي بي رويه شهر كه از آن به اسپرال شهري ياد ميشود؛ امروزه به يكي از بحث برانگيزترين مباحث شهري چه در كشورهاي در حال توسعه و چه دركشورهاي توسعه يافته تبديل شده است (زنگنه شهرکی ،1391، 174). توسعه پراکنده شهری که اصولاً در اراضي آماده نشده شهرها اتفاق افتاده است، نتايج بسیاری از جمله افزايش زمینهای بلا استفاده، افزايش سهم فضاهای باز، کاهش تراکم جمعیت، گسستگي بخشهای شهری و جداييگزيني اجتماعي را در پي داشته است.
در دهههای اخیر، رشد شتابان شهرنشیني در ايران به گونهای صورت پذيرفته که فاصله جمعیت کلانشهرها با شهرهای متوسط و کوچک، روز به روز افزايش يافته و نظام توسعه شهری کشور را با مشکلات و تنگناهای عديدهای روبرو ساخته است (حسینزاده دلیر و دیگران، 1391، 56 ) چنين شكلي از توسعه، الگويي از شهري بيمار است كه انسجام كالبدي و فضايي خود را از دست داده است(پورمحمدی و جام کسری، 1390، 34)
در كشور ما، تا زماني كه الگوي رشد شهرها ارگانيك، و عوامل تعيين كنندة رشد شهري، عوامل درونزا و محلي بوده است، زمين شهري نيز كفايت كاربريهاي سنتي شهري را ميداده و حسب شرايط اقتصادي، اجتماعي و امنيتي شهر، فضاي شهر را به طور ارگانيك سامان ميداده است، اما از زماني كه مبناي توسعه و گسترش شهرها ماهيتي برونزا به خود گرفت و درآمدهاي حاصل از نفت در اقتصاد شهري تزريق شد و شهرهاي ما در نظام اقتصاد جهاني و تحت تأثير آن قرار گرفت، سرمايه گذاري در زمين شهري تشديد شد و اين نقطه ضعف اصلي بازار خصوصي بدون برنامه زمين، الگوي توسعه بسياري از شهرهاي ايران را دیکته کرده است اين امر باعث نابساماني بازار زمين شهري و مخصوصا بلااستفاده ماندن بخش وسيعي از اراضي داخل محدوده و عارضة منفي گسترش افقي شهرها شده است(احد نژاد روشتی، 1390، 7). با توجه به اينكه اكثر شهرهاي ايران در چند دهه اخير اين پديده نامطلوب شهري را تجربه كرده اند، تحقيقات زيادي در زمينه اين موضوع انجام شده است (زنگنه شهركي،1391، 174). و مفهوم آن در ادبيات پژوهش هاي شهري، رشد سريع، پراكنده و گسترش ناموزون نواحي متروپل و حتي شهرهاي كوچك و حومههاي آن در مناطق پيراموني است كه در برخي موارد تا نواحي روستايي يا مرز ده شهر كشيده شده است. اين امرمستلزم تبديل فضاهاي باز اراضي روستايي به مناطق ساخته شده و اراضي توسعه يافته است.
پراکندگی شهری در حال حاضر به صورت یک معضل در آمده است. در چند دهه گذشته شهرها محدود به مرزهای خاص خود بودند امّا قلمرو خود را با رشد بیش از حد از دست دادند. میتوان گفت پراکندگی شهری به معنای گسترش بیش از حد معمول معنی میشود و آنچه آن را از رشد شهری متمایز میکند این گسترش بیش از حد آن است(133،2011،S.Habibi). از نظر برخی محققان پراکنش شهری اشاره به گسترش کنترل نشده، ناهماهنگ و بدون برنامه ریزی قبلی در سطح شهر دارد(502،2013 ، Auliarosni).
می توان گفت پراکنش افقی الگوي نسبتا جديدي در سكونتگاههاي انساني است كه گردهم آمدن اتفاقي مساكن با تراكم كم و توسعههاي نواري شكل تجاري ايجاد شده و معلول كاربرد وسيع اتومبيل است .(Ewing,1997:107)
درواقع پراکندگی جمعیت شهری یا گسترش شیوه زندگی شهری در حوزههای روستایی، بدون دگرگونی کالبد فیزیکی روستاها، زندگی تودههای انسانی در حوزههای روستایی، همچنین آمد و شد روزانه از حوزههای روستایی به شهر برای کار میتواند نشان دهنده مفهوم شهر گسترده یا پراکنده باشد. در این شکل یابی شهر از عواملی مانند تراکم محدود، پراکندگی فعالیتهای مختلف شهری، پراکندگی کارخانهها، دانشگاهها و تلویزیون، پست و وسایل ارتباطی دیگر تأثیر میپذیرد و از سوی دیگر در شهر پراکنده برای رسیدن به مناطق مختلف شهری، فاصلهها افزایش مییابد و هزینههای آمد و شد بالا میرود در همان حال سرعت و حرکت نیز افزایش پیدا میکند(قاجری، 1388، 16).
گسترش پراکنده شهر پيامدهاي زير را به دنبال دارد: (مبارکی،1392، 77).
مصرف بیش از اندازه انرژی
کاهش فضای باز منطقهای
گسترش زیاد شهر به سمت بیرون
توسعه گرهای(جسته وگریخته)شهر
افزایش سفرهای درون شهری
1-3- بافت پراکنده
1-3- بافت پراکنده
غلبه وسایل نقلیه خصوصی در حمل ونقل
برنامه ریزی نامتمرکز یا کنترل کاربریها
1-3- بافت پراکنده
1-3- بافت پراکنده
اختلافات مالیاتی زیاد بین مکانهای مختلف