دانلود پایان نامه

حسن ( 1388 ) در کتابی تحت عنوان ” هنر در روزگار اسلامی ” به بررسی سبک های هنری ایران و رشته های هنری پرداخته است. بدین صورت که مطالب در کتاب مذکور، در سیزده فصل تنظیم شده، بدین ترتیب که فصل اول و دوم را به جایگاه ایران در تاریخ هنر و سبک های ایران در هنر اسلامی اختصاص داده است و در فصل سوم به معماری پرداخته شده است.از فصل چهارم تا فصل یازدهم به صنایع مستظرفه توجه شده، امّا در قسمت آخر کتاب، فصل دوازدهم و سیزدهم به عناصر تزئینی در روزگار اسلامی و تأثیر هنر ایرانی در هنر اسلامی، که به توصیف سبک های عباسی، سبک سلجوقی، سبک ایرانی مغولی و سبک صفوی پرداخته، در دوره ی آخر یعنی سبک صفوی کاملاً در راستای این پژوهش بود. امّا فصل دوازدهم که به عناصر تزئینی در روزگار اسلامی اختصاص داده شده بود، به طور کاملی به شرح این عناصر نپرداخته شده است.
کیانی ( 1386 ) در کتابی تحت عنوان ” ترئینات وابسته به معماری ” سعی کرده است به طور اجمال آغاز توسعه و تکامل تزئینات گوناگون معماری را همراه با طرح و تصاویر به علاقه مندان معرفی نماید. در واقع کتاب مذکور تلاشی است برای معرفی برخی از مظاهر و جلوه ای هنر و معماری از جمله آجر کاری، گچ بُری، کاشی کاری، منبت کاری و آینه کاری. در هر بخش نویسنده تلاشی بر آن نموده، که تاریخ چه ای از شیوه ی تزئینی عنوان شده در معماری را مطرح کند و در پی آن به بیان تکنیک هایی که با این شیوه انجام شده است می پردازدو در آخر بناهای شاخصی که در هر دوره با این شیوه ی تزئینی انجام گرفته پرداخته شده است. امّا منابع تصویری که در این کتاب انتخاب شده است پاسخ گوی کاملی برای این پژوهش نمی باشد.
ایزد پرست ( 1385 ) در مقاله های تحت عنوان ” گیاه لوتوس ” طی چهار صفحه به بررسی نقوش گیاهی به طور خاص، نقوش اسلیمی و ختایی که جزء معروفترین نقوش تزئینی در دوره اسلامی و ایرانی می باشد پرداخته است. وی سعی بر این نموده که نقوشی را که ما امروزه، به نام ختایی و اسلیمی می شناسیم، ریشه یابی نموده و همچنی به مخاطب خود ریشه ی این نقوش را که به قبل از اسلام می رسد نشان دهد. در واقع نویسنده در این مقاله به بیان این مطلب می پردازد که نقوش مورد استفاده در حال حاضر نقوش ابداعی نبوده و حاصل تحول اشکال دیگری بوده اند. این پژوش اگرچه در چهار صفحه خلاصه شده است ولی مطالب مفیدی را در ارتباط با ریشه یابی نقوش عنوان کرده است. متأسفانه علی رغم عنوان مقاله نمونه های تصویری بسیار کمی ارائه شده است.
1 – 10 – 3 . دسته ای که در اتباط با آشنایی با چوب و هنرهای مرتبط به آن و بررسی اثاث منازل در گذشته دارد.
یاوری ( 1387 ) در ارتباط با هنرهای چوبی، کتابی با عنوان ” آشنایی با چوب و هنرهای مرتبط با آن ” گرد آوری کرده است که مطالبی را طی هفت قصل دسته بندی و عنوان می کند. وی ابتدا مروری بر پیشینه ی استفاده از چوب و کاربرد آن در ایران و دیگر کشورهای جهان داشته، سپس ویژگی های چوب از جمله معایب و محاسن را بیان نموده و آن را در دو طبقه کلی دسته بندی می کند. فصل چهارم این کتاب شامل معرفی عمده ترین وسایل و ابزار مورد نیاز در هنرهای مرتبط با چوب می باشد و نیز فصل آخر را به آشنایی به صنایع مرتبط با چوب اختصاص داده است. در یک نگاه اجمالی اگرچه مطالبی که در این کتاب یاد آور شده مفید می باشند ولی بسیار مختصرند و نگاهی کوتاه به این مسئله دارد. در واقع کتاب حاضر را می توان پیش در آمدی مختصر و مفید برای آشنایی علاقه مندان به این فن دانست.
پوپ ( 1387 ) در کتابی تحت عنوان ” سیری در هنر ایران از دوران پیش از تاریخ تا امروز ” در جلد 6، طی پانزده فصل به معرفی هنرهای فرش و فرش بافی، فلز کاری، هنرهای فرعی، آرایه ها و موسیقی پرداخته است. فصل هشتم این کتاب، یعنی شماره 62 اختصاص به اثاث منازل از جمله : تخت، صندلی؛ چهارپایهه و میز دارد. وی سعی کرده است تا با استفاده از منابع تصویری که روی سنگ نگاره ها و ظروف فلزی به جای مانده، به شرح اثاث منزل در قبل از تاریخ به پردازد و سپس با استفاده از دو منبع یکی تصاویر به کار رفته در آثار هنری از جمله مینیاتورها و دوم گزارش های سیاحان اروپایی از دربار ایران، به توصیف اسباب و اثاثیه ایرانی در دوره اسلامی، به پردازد. مطالب گرد آوری شده به صورت کاملاً دسته بندی و به ترتیب دوره های تاریخی بیان شده اند و یکی از مهمترین منابع موجود در این پژوهش، برای بخش پیشینه مبل و صندلی در ایران، می باشد.
فصل دوم
زمینه های تحقیق
2 – 1. تاریخچه ی دوره صفوی
تقریباً صد سال پس از مرگ تیمور، در حالی که داخل کشور گرفتار هرج و مرج و تفرقه ناشی از فقدان حکومت مقتدر مرکزی شده بود و از جانب نیروهای مهاجم خارجی(امپراتوری عثمانی در غرب مهاجمان ازبک در شرق) تهدید می شد، ناگهان حکومتی پدید آمد که توانست پس از نهصد سال از سقوط امپراتوری ساسانی، بار دیگر عظمت و اقتدار را به سرزمین ایران باز گرداند. (محمد پناه،113:1391). دوران حکومت سلسله صفوی با هیچ یک از دوره های دیگر که سلسله های مختلف در این مملکت حکمرانی می کردند قابل قیاس نیست. همچنین بیشتر سلاطین این سلسله از نظر اعمال و رفتار جمع اضداد هستند. در دوران حکومت پادشاهان این سلسله، ایران یک زمان به اوج عزّت و زمانی دیگر به حضیض ذلّت رسید از یک طرف دوران شکوفایی هنر و ترویج علم و احداث کاخ ها، مساجد و پل ها و کاروان سراها و میادین و بناهای بی نظیر تاریخی است و از سوی دیگر انحطاط زبان فارسی و شعر و ادب و هجرت بسیاری از شعرا و عرفا و دانشمندان ایرانی و اصفهانی به هندوستان وممالک دیگر است.(میرعظیمی،587:1379).
جد بزرگ شاه اسماعیل یعنی شیخ صفی الدین اردبیلی از مشایخ مشهور زمان ایلخانیان بود که با استفاده از آزادی های نسبی دوره ی مغول ها خانقاهی در اردبیل تاسیس کرد ودر آنجا به ترویج مذهب شیعه و تصوّف پرداخت وبه تدریج شهرت و نفوذ زیادی میان هوا داران خود به دست آورد. (محمد پناه،113:1391). سده شانزدهم / دهم و هفدهم / یازدهم پایگاهی خاص در هنر ایران دارد. یکی از نظریات و تئوری های کهن مبتنی بر این بود که سلسله صفوی در احیای آگاهانه ملی گرایی ایران، پس از اینکه این سرزمین در طول قرون متمادی تحت سیطره «بیگانه» بود، نقش و سهم قاطعی داشت؛ صفویان که ولادیمیرمینورسکی (1956م.)آنها را نمایندگان «دومین موج ترکمنان غرب رو» (یعنی ترکمنانی که از بخش شرقی ایران به بخش غربی کوچیده بودند) می داند، به اندازه ی سلجوقیان و تیموریان گرایش های ترکی نداشتند، یعنی چه از نظر نژادی و چه از حیث سازمان بندی و ساختار اجتماعی؛ اما تفکر مذهبی آنها پیوندهای نزدیکی با نهضت ها و حرکت های مشابه در جهان ترکمنان (در غرب آسیا وآناتولی) داشت.صفویان پاره ای از همان سنتی فرهنگی ایرانی-ترکی میانه و فئودالی بودند که در تمام زمینه ها تحت سیطره روح ایرانی قرار گرفته بود، نظیر سلجوقیان، ایلخانان و تیموریان که صفویان بی هیچ شکافی در تداوم، میراث آنها را ادامه دادند. (آژند،4:1376). سبک هنری که در ایران دوران خاندان صفوی رونق یافت با این ویژگی مشخص می شود که تمامی سبک های هنری ای که ایران در عصر مغول و تیموری از خاور دور گرفته بود، دگرگون و در ذوق هنری ایرانی در آمیخته شد و میان این سبک ها واصول هنر چینی فاصله افتاد، همچنین در این روزگار گرایش به داستان های پهلوانان قدیم ایرانی فزونی گرفت و تصویر این داستان ها در کتاب های خطی و آثار هنری دیگر رایج گردید. علاوه بر آن هنرمندان به تحقیق در برخی مسائل طبیعی و زندگی روزمره پرداختند و آن را در نقاشی ها و تزئیناتی که بدان دست می زدند، نمایش دادند. شمار مراکز هنری در ایران فزونی یافت. تبریز در آغاز پایتخت این خاندان بود و آثار هنریشان در عرصه های هنری دیگر تأثیر نهاد واین نفوذ با انتخاب کاشی سفالی ( موزاییک ) که دیوار بناها وگنبدها را با آن می آراستند، ادامه یافت. (حسن،40:1388).
جدول شماره 2 . 1
بررسی دوره های حکومت صفوی
پادشاه
سال حکومت
مرکز حکومت
ویژگی
اقدامات فرهنگی و هنری در اصفهان
شاه اسماعیل اول