دانلود پایان نامه

شاه سلیمان
1078-1105
اصفهان
از امور مملکت داری آگاهی چندانی نداشت و بیشتر به میگساری خوش گذرانی می پرداخت. (محمدپناه،126:1391).
او آثار و بناهای زیادی از خود به یادگار گذاشت از جمله عمارت زیبا و مشهور هشت بهشت از آثار اوست.
(میر عظیمی،590:1379)
شاه سلطان حسین
1135- 1105
اصفهان
این مرد به قدری بی لیاقت و بی کفایت وضعیف النفس بود. (میرمعظمی،590:1379).
ارزشمندترین کار او بنای مدرسه سلطانی معروف به مدرسه ی چهارباغ می باشد. (میرمعظمی،590:1379).

دولت صفوی از نظر تشکیلات و سازمان بندی بسیار متمرکز بود وبرخی از اقدامات وموفقیت های اقتصادی که در روزگار شاه عباس اول حاصل شد، حتی به صورت موقت و زود گذر نیز اوضاع عمومی ایران را بهبود بخشید. در این زمان فرهنگ هنری ایران که در سده شانزدهم/ دهم شروع شد، وارد دوره جدیدی از شکوه وعظمت گردید، گو این که این شکوه و عظمت زودگذر بود و از حیث ماهیت حتی نسبت به ادوار سابق، اشرافی تر می نمود. (آژند،5:1376). یکی از بزرگترین سلاطین صفوی، شاه عباس اول است که توانست به کمک برادران شرلی ارتش منظمی را ایجاد و ازبکان را از شرق ایران بیرون کند و عثمانی ها را شکست داده و آذربایجان، بغداد، ایروان و ایالات غربی ایران را از تصرف آنان آزاد سازد وپرتغالی ها را از جزایر خلیج فارس بیرون کند. (رضایی،221:1378). شاه عباس دومین پادشاه متعصب شیعه مذهب است. او در سال یک هزار، پایتخت کشور را از قزوین به اصفهان منتقل نمود و این شهر را برای سومین بار به پایتختی بر گزید. شاه عباس بر خلاف شاه اسماعیل دوم که مصمّم به بر اندازی مذهب شیعه بود و به نام خلفای راشدین سکّه زد و خطبه جاری کرد، شدیداً به ترویج مذهب شیعه پرداخت. (میرمعظمی،589:1379). دوران فرمانروایی شاه وی، اوج اعتلا وعظمت دولت صفوی بود. او با اتخاذ تدابیر ویژه وهمت و تلاش توانست ایران را به صورت کشوری متحد و یکپارچه در آورد و اوضاع اقتصادی مملکت را دگرگون سازد. همچنین با ساخت بناهای عالی بسیار در اصفهان این شهر را تبدیل به یکی از زیباترین شهر های جهان در آورد و بعلاوه بر اداره ی امپراطوری بزرگ صفوی، پیوسته با مردم کوچه و بازار در تماس بود و همواره به دنبال خشکاندن ریشه های ظلم وفساد و یاری رساندن به مظلومان بود. (محمدپناه،120:1391). از اقدامات مهم شاه عباس انتقال پایتخت به اصفهان بود که به وسیله شاه اسماعیل دوم به ناچار به قزوین منتقل شده بود. اصفهان به علت مرکزی و دسترسی به نقاط مختلف، قلمرو را برای شاه آسان تر می کرد. شاه عباس در اثر توجه خاصی که به عمران و آبادی مرکز حکومت خود داشت، جمعیت اصفهان رو به فزونی نهاد. عمارت چهلستون، مسجد شاه (مسجد امام)، عالی قاپو و میدان نقش جهان یادگار خدمات وی در اصفهان است.(رهنورد،109:1386). تداوم وعمر طولانی این سلسله و استحکام جنبه های مذهبی وفرهنگی ،موجب تقویت وتحکیم سنت هنری آن گردید.در این جا بار دیگر تولیدات ومحصولات هنری این دو قرن،کاملاً ویژگی ومشخصه ایرانی داشت. تنها نوآوری دوره صفوی در هنر ها را باید در زمینه طراحی شهری که آثاری از آن هنوز باقی است، جست وجو کرد؛ اما در این دوره در نگارگری،نساجی وقالی بافی هم می توان سبکی اصیل وبا شکوه راکه ضمناً جدید بود، نیز مشاهده کرد. (آژند،3:1376). سپس شاه عباس در پایان قرن 10ه/16م مرکز حکومت خود را به اصفهان و به زیبایی این شهر همت گماشت، مسجدها وکاخ ها در آن بنا کرد، راه ها وشاهراه های دور و دراز در آن کشید و این شهر از زیباترین شهرهای خاور زمین گردید. چنان که در قرن 11ه/17م مرکز ومحوری گردید که حیات هنری ایران بر مدار آن می گردید و سبک هنری رضا عباسی در این دوران پدیدار شد. (حسن،40:1388). سبک صفوی مخصوصاً به کاخ ها، راه سازی و نقشه کشی شهرها وبنای مکان های عمومی توجه داشته،چنانکه این امر در اصفهان پدیدار است و شاه عباس بزرگ و جانشینانش در زیبا کردن این شهر با ساختن بناهای زیبایی که میدان شاه را فرا گرفته اند، کوشیدند. افزون بر این باغ و بوستان ها و درختان راه های دور و دراز این شهر را فرا گرفته و آن را به صورت نمونه و آیتی از زیبایی وهماهنگی در آورده اند. چنانکه در سفرنامه ی ژان شاردن فرانسوی (1643-1713م) آمده است؛ او که در دوران طلایی اصفهان از این شهر دیدن کرد، از کاخ های زیبای سر به فلک کشیده، باغ های سبز و خرم و دارای حوض های زیبا و بسیاری چیزهای دیگر که ایران ازآن جهت ممتاز و شعر ایرانی آینه تمام نمای آن است، سخت در شگفت شد. صفویان تنها به بنای کاخ ها-مانند کاخ چهلستون و هشت بهشت و آینه خانه-پسنده نمی کردند، بلکه به ساختن بازارها و کاروانسراها، در شهر های بزرگ وراه های اصلی بازرگانی توجه داشته اند.در واقع ساختمان های بزرگ ایرانی در روزگار صفوی ازمسجدها وآرامگاه هاو مدرسه ها تا کاروان سراها،بازارها و کاخ ها همگی از نظر طبیعت هنری عام مشترکند واز نظر آراستگی و زیبایی بی مانند و ممتازند. دیوار کاخ های صفوی به آجر های کاشی و عناصر تزئینی آراسته است و در تمام آن ها نقاشی هایی وجود دارد که از روی نقای های نقاشان بزرگ آن دوره ترسیم شده و همچنین سقف ها و دیوارها با نقش و نگار های لاکی آراسته شده است. (حسن،43:1388). بعد از شاه سلیمان، پسرش سلطان حسین به حکومت رسید. عدم دلبستگی سلطان حسین به اداره ی امورکشور نتیجه ای جز انقراض و سقوط سلسله ی صفوی در پی داشت. (محمدپناه،127:1391). با این همه جانشینان شاه عباس دست از خودکامگی و خوش گذرانی نکشیدند و از این رو دولت عثمانی توانست سرزمین عراق را که تا سال 1048ه/1638م از سرزمین های صفویان بود بگیرد و پس از آن که ایرانیان آرامگاه های با شکوه بزرگان شیعه را در آنجا ساختند با دست یابی سلطان مراد چهارم ضمیمه دولت عثمانی سازد. (حسن،42:1388). به این ترتیب، انحطاطی که نشانه های آن پس از مرگ شاه عباس اول در خاندان صفویه آشکار شده بود به خاطر بی لیاقتی شاه سلیمان و پسرش شاه سلطان حسین باعث سقوط و انقراض آنها شد و سرزمین ایران وارد دوره ای از هرج ومرج و نابسامانی گردید. (محمدپناه،127:1391). رفته رفته نا توانی و زبونی در دولت صفوی راه یافت وتوجه پادشاهان این سلسله به هنر و هنرمندان بزرگ کاستی گرفت ، نوع ساخته های هری دچار افت گردید وفر آورده های بازاری و با سلیقه عوام ومردم پسند و به خصوص باب سلیقه غربیانی که به آثار شرقی شگفت و غیر عادی دلخوش بودند ، بسیار شد. (حسن،42:1388). اصفهان در سرار جهان نامی برجسته و شاخص است. شاید در سراسر جهان تنها دو یا سه شهر دیگر بتوان یافت که همپای اصفهان باشند. یکی از علل عمده ی بلند آوازگی اصفهان بناهای تاریخی بی نظیر آن است که در طول قرون متمادی و حتی عهد باستان در بین شهر بر جای مانده اند و هر کدام، شاهدی از نبوغ هنرمندان ایرانی و اصفهانی است و همچنین جواهری تابناک در این خطه ی سر سبز وزر خیز و هنر پرور می درخشد وانسان های فرهنگ دوست وهنر شناس جهان را به سوی خود کشانده و به اعجاب وشگفتی وا می دارد. هر یک از این آثار ارزنده که از زمان مادها به بعد زینت بخش این خاک اهورایی است اختصاص به دوران خّاصی داشته و تعداد آن ها چنان است که حتی برخی هنوز هم مورد شناسایی و بررسی قرار نگرفته اند. (میرعظیمی،141:1379).
جدول شماره 2 . 2
در این قسمت بر اساس موضوع مورد بحث ( مسجد جامع عباسی )، به صورت جدول بندی، فقط به معرفی بناهای شاخص در اطراف این بنا ، پرداخته می شود .
جدول شماره 2 . 2
بنا
سال تاسیس
دوره حکومت