دانلود پایان نامه

اين مهم جز با ارزيابي دقيق و صحيح واحدهاي تحت پوشش ميسر نمي شود .
1-5- فرضيات تحقيق
از آنجايي که هدف ارزيابي عملکرد و کارايي پالايشگاه هاي گاز کشور با مدل ترکيبي Neuro /DEA يا برخي تکنيک هاي آماري مي باشد لذا اين تحقيق فاقد فرضيه مي باشد .] 2 [
1-6- جامعه آماري
جامعه آماري اين پژوهش ، پالايشگاه هاي گاز کشور (6 پالايشگاه ) که در حال حاضر در کشور در حال فعاليت هستند .

1-7- قلمرو تحقيق
1-7-1- قلمرو موضوعي :
قلمرو موضوعي تحقيق در حوزه ارزيابي عملکرد بر مبناي مدل هاي DEA و شبکه عصبي مي باشد .
1-7-2- قلمرو مکاني :
قلمرو مکاني تحقيق پالايشگاه هاي گاز کشور مي باشد که در حال حاضر 7 پالايشگاه در سطح کشور مشغول به فعاليت هستند .
1-7-3- قلمرو زماني :
در اين تحقيق ، اطلاعات جمع آوري شده پالايشگاه هاي کشور در ارديبهشت ماه سال هاي 92 و 93 ميناي ارزيابي عملکرد قرار گرفته است .

1-8- مراحل انجام تحقيق :
مطالعات کتابخانه اي در مورد موضوع تحقيق
تعيين شاخص هاي ورودي و خروجي پژوهش از طريق نظر خبرگان
مطالعه علمي روي مدل ها و تکنيک هاي ارزيابي و اندازه گيري کارايي
انتخاب مدل و رويکرد مناسب جهت بررسي و اندازه گيري کارايي پالايشگاه هاي گاز کشور
طراحي مدل هاي پارامتري و اندازه گيري کارايي پالايشگاه هاي مورد نظر
اندازه گيري کارايي پالايشگاه ها با روش DEA و Neuro-DEA
مقايسه ي نتايج حاصل از اين دو روش

فصل دوم
مرور ادبيات و بررسي پيشينه ي تحقيق

2-1- مقدمه
همانطور که قبلاٌ گفته شد ، بايد در استفاده از DEA17 براي ارزيابي عملکرد ساير واحدهاي تصميم گيرنده احتياط کرد . وجود اين مسأله باعث شده است که اخيراٌ شبکه هاي عصبي مصنوعي18 به عنوان جايگزين خوبي براي برآورد مرزهاي کارا جهت تصميم گيري به کار گرفته شود .زيرا ماهيت عملکرد شبکه هاي عصبي به دليل قدرت يادگيري و تعميم پذيري به گونه اي است که در برابر داده هاي پرت و اغتشاشات حاصل از اندازه گيري غير دقيق داده ها مقاوم تر عمل مي کنند .در زير مختصري راجع به تحليل پوششي داده ها و شبکه هاي عصبي مصنوعي مي پردازيم . ]2[

2-2- تعاريف کارايي19
2-2-1- تعريف کارايي اقتصادي
کارايي اقتصادي عبارت است از نسبت ميزان محصول توليدي قابل استفاده به ميزان منابع توليدي که براي ساخت آن محصول به کار گرفته شده است.(کارايي برحسب ميزان محصول)
کارايي هرسيستم برحسب ارزش محصول به دست آمده درازاي ارزش هرواحد از منابع توليد به کار رفته اندازه گيري مي شود. (کارايي برحسب قيمت وارزش )
کارايي اقتصادي دريک موسس? توليدي متضمن حل دو مسئل? ” انتخاب ترکيب مناسبي ازمنابع توليدي” و ” انتخاب روش وطريق? توليد” است .]5[

2-2-2- تعريف کارايي فني وتخصيصي
همان گونه که در تعاريف بالا ملاحظه مي شود، کارايي اقتصادي شامل دوجزء کارايي فني وکارايي اقتصادي مي باشد. فارل20 کارايي اقتصادي را شامل دوجزء زير تعريف مي کند:
1- کارايي فني منعکس کنندة توانايي يک بنگاه در به دست آوردن حد اکثر خروجي از ورودي هاي به کار گرفته شده است.
2- کارايي تخصيصي منعکس کنندة توانايي يک بنگاه براي استفادة از ورودي ها به نسبت بهينه با توجه به قيمت و فناوري توليد است.
ترکيب دو کارايي فني وتخصيصي را ، کارايي اقتصادي مي نامند . ]9[
2-3- روش هاي اندازه گيري کارايي فني
به طورکلي دراندازه گيري کارايي بنگاه ها( واحد ها ) دوروش عمده براي اندازه گيري کارايي وجوددارد. يکي روش هاي پارامتري وديگري روش هاي ناپارامتري .
2-3-1- روش هاي پارامتري21
درروش پارامتري با استفاده از روش هاي مختلف آماري واقتصاد سنجي تابع توليد مشخصي تخمين زده مي شود. سپس با به کارگيري اين تابع نسبت به تعيين کارايي اقدام مي شود. روش رگرسيون22 از جمله روش هاي پارامتري است.
2-3-2- روش هاي نا پارامتري
روش هاي ناپارامتري به تخمين تابع توليد نياز ندارند. ازجمله روش هاي ناپارامتري تحليل پوششي داده ها است ،که کارايي نسبي واحد ها را درمقايسه با يکديگر مورد ارزيابي قرار مي دهد. دراين روش به شناخت شکل تابع توليد نيازي نيست و محدوديتي درتعداد ورودي ها و خروجي ها وجود ندارد. ]9[

2-4- مقايس? رگرسيون وتحليل پوششي داده ها
روش رگرسيون ميانگين مشاهدات مربوط به واحدها را تعيين وعملکرد هر واحدرا نسبت به يک معادل? رگرسيون بهينه شده ، مشخص مي کند. تحليل پوششي داده ها از تمامي مشاهدات گردآوري شده براي اندازه گيري کارايي استفاده کرده وهرکدام از مشاهدات را درمقايسه با مرز کارا سنجيده وآن را بهينه مي نمايد. روش تحليل پوششي داده ها باترکيب تمامي واحد هاي تحت بررسي، يک واحد مجازي بابالاترين کارايي را مي سازد وواحد هاي نا کارا را با آن مقايسه مي کند. شکل زير تفاوت اين دو روش را نشان مي دهد .]1[

شکل 1 -1- مقايسه رگرسيون و تحليل پوششي داده ها

2-5- مفاهيم کارايي
2-5-1- تعريف کارايي
کارايي ميزان بهره وري23 يک سازمان از منابع خود درعرص? توليد نسبت به بهترين عملکرد در مقطعي از زمان است. کارايي با نسبت خروجي واقعي به خروجي مورد انتظار تعريف مي شود، يعني :

2-5-2- انواع کارايي ها :
کارايي درانواع زير تعريف مي شوند:
2-5-2-1- کارايي فني :
کارايي فني ميزان تبديل ورودي هايي مانند نيروي انساني وماشين آلات به خروجي ها، درمق
ايسه با بهترين عملکرد است.
کارايي فني نشان دهندة ميزان توانايي يک بنگاه براي حداکثر کردن ميزان توليد با توجه به منابع وعوامل مشخص شدة توليد است. درتحليل پوششي داده ها کارايي فني با نسبت مجموع موزون خروجي ها به ورودي ها تعريف مي شود. دراقتصاد زماني يک بنگاه را به لحاظ فني کارا مي دانند که مقدار توليد آن برروي منحني توليد يکسان قرار گيرد.
2-5-2-2- کارايي تخصيصي
کارايي تخصيصي بر توليد بهترين ترکيب محصولات با استفاده از کم هزينه ترين ترکيب ورودي ها دلالت مي کند. درواقع کارايي تخصيصي به اين پرسش پاسخ مي دهد که آيا قيمت ورودي هاي مورد استفاده به گونه اي هست که هزين? توليد را حداقل نمايد.
2-5-2-3- کارايي ساختاري
کارايي ساختاري معمولا براي يک صنعت تعريف مي شود. کارايي ساختاري يک صنعت از متوسط وزني کارايي شرکت هاي مختلف آن صنعت به دست مي آيد. با استفاده از معيار هاي کارايي ساختاري مي توان کارايي صنايع مختلف با محصولات متفاوت را با هم مقايسه نمود.
2-5-2-4- کارايي مقياس
کارايي مقياس يک واحد ازنسبت کارايي مشاهده شدة آن واحد به کارايي درمقياس بهينه (به کارايي واحدي که بهترين کارايي را دارد) به دست مي آيد . هدف اين کارايي ، توليد درمقياس بهينه است . ]1[
2-6- استفاده ازنسبت دراندازه گيري کارايي
همان گونه که درمفهوم کارايي بيان شد ، کارايي به صورت نسبت خروجي به ورودي به صورت زيرتعريف مي شود :

با توجه به رابط? فوق براي بهبود کارايي يک بنگاه يا واحد صنعتي پنج روش زير وجود دارد:
الف- افزايش ورودي وبه دست آوردن خروجي بيشتر
ب – ثابت نگه داشتن ورودي وافزايش خروجي
ج- کاهش ورودي وکاهش کمتر خروجي
د- کاهش ورودي وثابت نگه داشتن خروجي
ه- کاهش ورودي وافزايش خروجي
نسبت فوق درمقايس? کارايي واحد هايي که فقط ازيک ورودي ويک خروجي استفاده مي کنند، آسان است. ولي اين گونه واحد ها درعمل بسيار نادرند. عموما واحد ها ازتعداد زيادي ورودي وخروجي استفاده مي کنند. ]1[

2-7- انواع مدل هاي24 پايه اي (کلاسيک) تحليل پوششي داده ها :
تحليل پوششي داده ها داراي مدل هاي پايه اي به شرح زيراست:
مدل CCR 25
مدل BCC 26
مدل جمعي SBM 27
که درزير به تشريح هريک آن ها پرداخته مي شود.

2-7-1- مدل CCR :
مدل CCR دريک دسته بندي کلي به فرم کسري وفرم خطي تقسيم مي شود . مدل CCR در فرم خطي به مدل CCR ورودي محور28 و مدل CCR خروجي محور29 تقسيم مي شود .
مدل CCR ورودي محور خود در سه فرم کسري، مضربي، وپوششي طبقه بندي مي گردد .
مدل CCR خروجي محور نيز داراي فرم هاي مضربي وپوششي مي باشد.
در زير انواع فرم هاي CCR تشريح مي شوند :
2-7-1-1- مدل CCR در فرم کسري
اگر هدف ، بررسي کارايي n واحد تصميم گيرنده يا DMU 30 باشد که هر واحد داراي m ورودي و s خروجي به صورت زير باشند :

مي باشد . کارايي واحد j ام به صورت زير محاسبه مي شود :

که ur و vi به ترتيب وزن هاي خروجي و ورودي واحد j ام مي باشند .
براي ساختن مدل ، فرض کنيد n واحد تصميم گيرنده (DMU) موجود است و هدف ارزيابي واحد تحت بررسي ( واحد صفر يا واحد تصميم گيرنده31 ) است ، که ورودي هاي x10 ، x20 ، … و xm0 را براي توليد y10 ، y20 ، و … ys0 به مصرف مي رساند .
حال براي واحد صفر ، يک واحد مجازي مي سازيم که ورودي وخروجي آن به صورت زير است:
(2)
(3)

که vi وزن هاي ورودي و ur وزن هاي خروجي واحد مجازي است ، که در واقع متغيرهاي تصميم مدل بوده و هدف تعيين آن هاست . ]1[
حال مي خواهيم مقادير vi و ur را براي واحد مجازي صفر ( واحد تحت بررسي ) طوري انتخاب کنيم که کارايي آن ماکسيمم شود ، يعني :

در مدل فوق اگر ur ها خيلي بزرگ و vi ها خيلي کوچک باشند ، آنگاه مقدار نسبت ها مي تواند نامحدود وبي نهايت گردد. براي جلوگيري از ايجاد چنين مشکلي تمامي نسبت ها (کارايي هم? واحدها) را کوچکتر يا مساوي يک درنظر مي گيرند وبه عنوان محدوديت وارد مدل مي کنند. با توجه به توضيحات فوق مدل کلي CCR در فرم کسري به صورت زير در مي آيد :

2-7-1-2- مدل CCR در فرم خطي
براي تبديل مدل کسري CCR ، به يک مدل برنامه ريزي خطي ، چارنز، کوپر و رودز دو شيوه ، را به کار گرفته اند. درشيوة اول مخرج کسر را ثابت درنظر گرفته وصورت آن را حد اکثر مي نمايند. مدل حاصل از اين شيوه را مدل ورودي محور (نهاده گرا) مي نامند. درشيوة دوم صورت کسر را ثابت نگهداشته ومخرج آن را حد اقل مي کنند. مدل حاصل از اين شيوه را مدل خروجي محور (ستاده گرا) مي گويند.]1[
2-7-1-3- مدل CCR ورودي محور
مدل هاي ورودي محور دريک تقسيم بندي به دو گروه مدل هاي مضربي ومدل هاي پوششي تقسيم مي شوند، که درادامه به تشريح آن ها مي پردازيم.
2-7-1-4- مدل مضربي32 CCR ورودي محور
دراين روش براي تبديل مدل نسبت CCR به مدل برنامه ريزي خطي ، مخرج کسر را معادل يک، قرار مي دهيم وصورت کسر را ماکسيمم مي نماييم. بدين ترتيب مدل به صورت زير درمي آيد:

2-7-1-5- مدل پوششي33 CCR ورودي محور
قبلا مدل مضربي CCR ورودي محور به صورت زير ارائه گرديد :

درمدل فوق براي هر واحد تصميم گيرنده، بايد يک محدوديت (قيد) نوشته شود. به اين ترتيب ، يک مدل برنامه ريزي خطي به دست خواهد آمد که تعداد محدوديت هاي آن از تعداد متغير هايش بيشتر است. ازآن جا که حجم عمليات در روش سيمپلکس براي حل مسايل برنامه ريزي خطي بيشتر وابسته به تعداد محد
وديت ها است تا تعداد متغيرها . به همين دليل از مدل دوگان34 (ثانويه) مسئل? فوق استفاده مي شود که نيازمند حجم عمليات کمتري است.
براي تبديل مدل اولي? فوق به مدل دوگان ، متغير متناظر با محدوديت (1 ) را درمسئل? دوگان با ? و متغير هاي متناظر با محدوديت هاي ( 2 ) را با j? نشان مي دهيم. مدل ثانويه (دوگان) به صورت زير در خواهد آمد :

مدل فوق با تغيير اندکي به صورت زير در مي آيد. اين مدل رافرم پوششي مدل CCR ورودي محور مي نامند .

دقت کنيد که در مدل اوليه ، m ورودي و s خروجي و n واحد تصميم گيرنده وجود داشت ، که براساس آن مسأله دوگان داراي (m+1 ) متغير است که تعداد محدوديت هاي آن کمتر از مسأله اوليه و در نتيجه حل آن مستلزم حجم عمليات کمتري است . مدل پوششي همان دوگان مدل اوليه است .

2-7-1-6- مدل CCR خروجي محور35
دريک مدل خروجي محور ، يک واحد درصورتي ناکارا است که امکان افزايش هر يک از خروجي ها بدون افزايش يک ورودي يا کاهش يک خروجي ديگر وجود داشته باشد.
مدل نسبت ( کسري ) CCR را که درابتدا توضيح داده شد، دوباره به شرح زير مي نويسيم:

در مدل CCR خروجي محور، براي خطي کردن مدل غيرخطي36 فوق صورت کسر را برابر 1 مي گيرند ومخرج آن را مي نيمم مي کنند. بدين ترتيب مدل ها به صورت زير در مي آيند:
2-7-1-7- مدل مضربي CCR خروجي محور

2-7-1-8- مدل پوششي CCR خروجي محور
براي ساختن مدل پوششي CCR خروجي محور ، دوگان مدل مضربي CCR خروجي محور را با قرار دادن ? و j? به عنوان متغير هاي دوگان متناظر با محدوديت اول ومحدوديت هاي دوم به صورت زير به دست مي آوريم:

هدف ما کسب بيشترين مقدار خروجي است . در اين مدل 1 ? است و 1/? ميزان کارايي را نشان مي دهد .]1[
2-7-2- مدل BCC
بنکر، چارنز وکوپر باتغيير درمدل CCR ، مدل جديدي را عرضه کردند که بر اساس حروف اول نام خانوادگي آنان به مدل BCC شهرت يافت . اين مدل از انواع مدل هاي تحليل پوششي داده ها است که به ارزيابي کارايي نسبي واحدهايي با بازده متغير نسبت به مقياس مي پردازد. مدل هاي بازده به مقياس ثابت محدود کننده تر از مدل هاي بازده به مقياس متغير هستند، زيرا مدل بازده به مقياس ثابت واحد هاي کاراي کمتري را در برمي گيرد ومقدار کارايي نيز کمتر مي شود.
بازده به مقياس37
بازده به مقياس مفهومي است بلند مدت ، که منعکس کنندة نسبت افزايش درخروجي به ازاي افزايش درميزان ورودي ها است. اين نسبت مي تواند ثابت ، افزايشي يا کاهشي باشد.
: 38CRSبازدة ثابت به مقياس: بازده به مقياس ثابت نسبت بازدة ثابت به مقياس وقتي صادق است که افزايش در ورودي به همان نسبت باعث افزايش درخروجي شود. به عنوان مثال اگر نيرويکار وسرمايه دو برابر شود، ميزان محصول هم دو برابر گردد.
IRS 39 بازده افزايشي به مقياس : بازدة افزايشي نسبت به مقياس آن است که ميزان خروجي به نسبتي بيش از ميزان افزايش در ورودي ها ، افزايش يابد.
40DRS بازدة کاهشي به مقياس : درصورتي که ميزان افزايش در خروجي ها کمتر از نسبتي باشد که ورودي ها افزايش مي يابند، بازده به مقياس کاهشي ايجاد مي شود.
PPS 41مجموع? امکان توليد : تمامي ترکيب هاي ممکن ازورودي ها وخروجي هارا مجموع? امکان توليد مي نامند. به عنوا


پاسخی بگذارید