منابع و ماخذ پایان نامه یکپارچگی اجتماعی و زمینه های مشارکت

همانقدر كه بر تأثير مشاركت در توسعه و توزيع مجدد منافع آن اتفاق نظر وجود دارد، در تعريف و توصيف و واژه پردازي در خصوص آن وحدت نظر كمتري به چشم مي خورد. يكي از بارزترين مشكلات مشاركت، وسعت دامنه عباراتي است كه در اين زمينه ارائه مي شود . برخي از اين عبارات، مشاركت با روش هاي فرضاً خنثي يا اصطلاحاتي غيرواقعي را توضيح مي دهند؛ به طوري كه مشاركت معني خود را از دست مي دهد . در توضيحات ديگر، اصطلاحات مبهم تري همچون ،خودیاری، خوداتکایی، دخالت جمعی، تعاون، عدم تمرکز، خودمختاری محلی، بر کلی گویی ها افزوده می شود(اوکلی و مارسدن، 1370) يكي از كاملترين تعاريف مشاركت توسط آبهوف و كوهن بيان شده است. اهميت اين تعريف به گونه اي است كه از آن به عنوان يك تعريف استاندارد نام مي برند و امروزه در غالب منابع به آن استناد مي كنند. آبهوف و كوهن بيش از هر چيز به مشاركت يعني شركت افراد در تصميم گيري، اجرا، ارزشيابي و دخالت مردم در فرايند تصميم گيري تأكيد دارند.(منظمی تبار، 1385) بايد پذيرفت مشاركت، پديده اي انساني و چندعاملي و تابعي است از به حساب آمدن )قدرت برنامه ريزي و تصميم گيري (، مفيد بودن(قابليت رؤيت نتيجه(، بهره مند شدن )قابليت استفاده از نتيجه(، مداخله در اجرا )توان اجرا(، قدرت نظارت )ارزيابي نتايج، پاداش و تنبيه، بازبيني برنامه ها و برنامه ريزي مجدد(. از سوي ديگر مشاركت نيازمند ساختاري قانونمند، محكم و اجرايي است. همچنين، مرزهاي گسترده و كوچك
مشاركت، افراد را از آن باز خواهد داشت. حد بهينه مشاركت بايد شناسايي شده و تمام چارچوب ها، اختيارات و ابزارهاي لازم، در آن منظور شود . براي ميزان مداخله و سطح مشاركت افراد، شري آرنشتاين نردباني هشت پله اي طراحي و تعريف كرده است كه نمونه اي از آن در شكل ذیل نمايان است )منصوريان، 1388)
شکل 2-1-میزان مداخله و سطح مشارکت افراد(منصوریان، 1388)
2-4- پیش نیازهای مشارکت:
باتوجه به تعریفی که ازمشارکت آمده می توان به روشنی دریافت که تحقق مشارکت مستلزم فراهم آوردن برخی پیش نیازهاست. برخی از این پیش نیازها در وجود شرکت کنندگان و برخی دیگر در محیط پیرامون جای دارند. این پیش نیازها تحقق و کارسازی مشارکت را تعیین کرده و سطح آن را مشخص می سازند. عمده ترین این پیش نیازها (برخی از آنها برآمده از تعریف مشارکت) به شرح زیر هستند :
الف : پیش از آن که اقدام ضرورت پیدا کند باید زمان مشارکت فراهم باشد. مشارکت به سختی ممکن است در زمان اضطرار وفوریت به نحوی مناسب و برازنده تحقق یابد. زمینه های مشارکت باید قبل از اقدام به آن فراهم شده باشد.
ب : فواید احتمالی مشارکت باید بر هزینه های آن فزونی داشته باشد.
پ : مشارکت در زمینه ای معنا دارد که فرد انتخاب و آزادی اختیار داشته باشد.
ت : موضوع مشارکت باید مربوط و مورد علاقه افراد باشد، در غیر اینصورت آنان به مشارکت تنها چون سرگرمی نگاه خواهند کرد و یا از سر اضطرار به مشارکت اقدام می کنند. به هر حال پایداری مشارکت با علاقه فرد پیوند دارد.
ث : شرکت کنندگان باید توانا باشند تا با یکدیگر ارتباط متقابل برقرار کنند. زبان یکدیگر را بفهمند تا بتوانند به داد و ستد اندیشه بپردازند.
ج : هیچ یک از دو سوی مشارکت نباید احساس کند که مشارکت جایگاه و موقعیت او را تهدید خواهد کرد. مشارکت در مدیریت و تصمیم گیری مستلزم وجود مدیریت ” مشارکت جو” است. در غیر اینصورت مشارکت به معنای درگیری با مدیریت خواهد بود.
2-5- سیر تحول مشارکت :
مشارکت در مسیر تحول خود، مراحل مختلفی را پشت سر گذاشته که بطور خلاصه به آن اشاره می شود:
1-مشارکت ابتدایی و رسمی، که بیشتر به گفت و گو با مردم تعبیر شده است این شیوه عمدتاً در نهادهای مذهبی رواج دارد.
2- مشارکت رفتارگرایه و شرطی، که نوعی بسیج اجتماعی است. بعبارت دیگر در این مرحله مردم به مشارکت فراخوانده می شوند اما اینکه در واقعیت تا چه حد به نظرات مردم توجه شود بستگی به حاکمان و سازمان دهندگان مشارکت بر می گردد.
3- مشارکت ادغام گرا، که بر ادغام و یکپارچگی اجتماعی، ادغام فرهنگی یا اجتماعی کردن مبتنی است که در آن نوعی هم سویی بوجود می آید که تداوم مشارکت را تقویت می نماید.
4- مشارکت بعنوان فرایند اجتماعی، عام، جامع و چند جانبه ای که با همه گروه های مردم ارتباط دارد. این مشارکت، پیشرفته ترین مفهوم و نوع مشارکت است و فرآیند عام نامیده می شود که جزء مهمی از طرح سیاسی ملی است یعنی در واقع فرایندی جامع است که مردم در هر مرحله از توسعه شرکت دارند.
5- مشارکت فرایندی چند بعدی، که مشروعیت آن تنها به دولت وابسته نیست بلکه خود مختاری اجتماعی، انجمن ها، نهادها، تشکل ها، اتحادیه ها و مردم آن را تعیین می کنند، می باشد. بعبارت دیگر تنها عامل موفقیت مشارکت پذیرش دولتی نیست بلکه مردم نیز نقش اساسی دارند.
6- مشارکت فرایند چند جانبه، که اشکال گوناگون فعالیت اجتماعی را مانند فعالیتهای فرهنگی، اجتماعی و نظایر اینها را در بر می گیرد، است.
7- مشارکت فرایندی چند فرهنگی که همه اجزای فرهنگی و قومی تشکیل دهنده جامعه را در بر می گیرد، می باشد. (ارجمندنیا، 1380، صفحه 30).
2-6- ویژگیها و خصوصیات مشارکت: