می 16, 2021

پایان نامه ارزیابی عوامل استرس زای شغلی مشاوران  مدارس متوسطه تبریز و رابطه آن با میزان سلامت روانی آنان

دانشگاه آزاد

 

 
   

دانشگاه آزاد اسلامی

واحد علوم تحقیقات آذربایجان شرقی

 

پایان نامه برای دریافت درجه ی کارشناسی ارشد

رشته: مدیریت اجرایی
گرایش: مدیریت استراتژیک

 

عنوان:

ارزیابی عوامل استرس زای شغلی مشاوران  مدارس متوسطه تبریز و رابطه آن با میزان سلامت روانی آنان

  

در فایل دانلودی نام نگارنده و استاد راهنما موجود است

تابستان 1392

 

چکیده:

هدف کلی تحقیق حاضر ارزیابی عوامل استرس‌زای شغلی مشاوران مدارس متوسطه تبریز و رابطه آن با میزان سلامت روانی آنان می‌باشد.

جامعه آماری کل مشاوران مدارس متوسطه تبریز در سالتحصیلی 92-91 به تعداد 309 نفر بوده و حجم نمونه آماری براساس مشورت با استادان راهنما و مشاور با بهره گرفتن از جدول مورگان 175 نفر می‌باشد. روش گردآوری اطلاعات پرسشنامه در دو بخش شامل بخش اول در دو قسمت اطلاعات فردی و سوالات در مورد استرس با بهره‌گیری از مقیاس لیکرت از نوع محقق ساز و بخش دوم در مورد سلامت روانی از نوع استاندارد می‌باشد. پرسشنامه‌ها در اختیار نمونه آماری قرار گرفت و پس از توضیح جمع‌ آوری، اطلاعات حاصله تلخیص، طبقه‌بندی و با بهره گرفتن از آمار توصیفی و استنباطی تجزیه و تحلیل گردید بخش اول پرسشنامه‌ها بصورت توصیفی و بخش دوم پرسشنامه‌ها بصورت استنباطی با بهره گرفتن از نرم‌افزار آماری SPSS از جداول توزیع فراوانی، درصد، میانگین انحراف معیار و انحراف استاندارد و نمودار هر یک از متغیرها توصیف و تفسیر گردید. در این تحقیق شش سؤال بصورت توصیفی بحث گردید و شش فرضیه با بهره گرفتن از ‌آزمون همبستگی پیرسون تفسیر گردید که هر شش فرضیه با داشتن رابطه معنی‌دار معکوس بین متغیرها مورد تایید قرار گرفت.

 

کلید واژه‌ها: استرس شغلی، سلامت روانی، محیط فیزیکی سازمان، سنگینی کار، عدم امکان رشد حرفه‌ای، روابط نامناسب کاری و ویژگی‌های نقش

 

 

عنوان فهرست مطالب صفحه

 

فصل اول: کلیات

1-1- مقدمه………………………………… 1

1-2- بیان مسأله…………………………. 2

1-3- ضرورت و اهمیت موضوع…… 3

1-4- اهداف تحقیق…………………….. 4

1-4-1- اهداف ویژه (جزئی)……….. 4

1-4-2- هدف کاربردی……………….. 5

1-5- سؤال و فرضیات تحقیق…….. 5

1-5-1- سوال اصلی تحقیق………… 5

1-5-1-1- سوالات تحقیق عبارت است از………………………………………………… 5

1-5-2- فرض اصلی تحقیق………… 6

1-5-2-1- فرضیه های تحقیق…… 6

1-6- تعاریف نظری و عملیاتی متغیرها……………………………………………….. 6

1-7- مدل تحلیلی تحقیق………….. 9

فصل دوم: ادبیات و مبانی نظری

2-1- تاریخچه استرس……………… 10

2-2- استرس……………………………. 13

2-3- ماهیت فشار روانی…………… 15

2-4- نظریه های استرس………….. 16

2-4-1- استرس به عنوان پاسخی درونی……………………………………………….. 16

2-4-2- عوامل محیطی استرس.. 17

2-4-3- استرس به عنوان کنش متقابل………………………………………………. 18

2-4-4- مدل خبرپردازی…………. 20

2-4-5- مقابله به عنوان پاسخی درونی………………………………………………. 20

2-4-6- مقابله متکی بر منابع محیط………………………………………………………… 21

2-4-7- مقابله از راه کنش متقابل………………………………………………………… 22

2-5- شخصیت نوع A و B……… 25

2-6- علائم و نشانه های استرس. 26

2-6-1- علائم فیزیکی………………. 26

2-6-2- علائم روانی………………….. 26

2-6-3- علائم رفتاری………………. 27

2-7- عوامل موثر در تشدید یا کاهش فشار روانی……………………………………….. 28

2-8- علل استرس…………………….. 29

2-9- ده فرمان برای کنترل استرس………………………………………………………… 30

2-10- استرس شغلی……………….. 33

الف

 

2-11- تقسیم بندی مشاغل برحسب استرس…………………………………………….. 34

عنوان فهرست مطالب صفحه

 

2-12- رابطه استرس و قابلیت اجرای کار……………………………………………………. 35

2-13- عوامل استرس زای شغلی 37

2-13-1- حوزه اجتماعی و فرهنگی………………………………………………………… 38

2-13-2- حوزه خانواده……………. 40

2-13-3- حوزه شغلی………………. 41

2-14- هزینه های استرس شغلی 50

2-15- استراتژی‌های مقابله با استرس در سازمان…………………………… 51

2-16- پیشینه تحقیقات…………… 52

2-16-1- تحقیقات داخلی……….. 52

2-16-2- تحقیقات خارجی………. 56

فصل سوم: روش اجرای تحقیق

3-1- روش تحقیق……………………. 60

3-2- جامعه تحقیق………………….. 60

3-3- نمونه و روش نمونه گیری.. 60

3-4- روش و ابزار گردآوری اطلاعات…………………………………………………………. 61

3-5- پرسشنامه………………………… 62

3-6- تعیین اعتبار و روایی پرسشنامه…………………………………………………………. 64

3-7- روش های آماری و تجزیه و تحلیل داده ها………………………………….. 65

فصل چهارم: تجزیه و تحلیل داده ها

4-1- مقدمه …………………………….. 66

4-2- بخش اول: تحلیل توصیفی داده‌ها………………………………………………. 67

4-2-1- جنسیت………………………. 67

4-2-2- میزان تحصیلات………….. 68

4-2-3- رشته تحصیلی…………….. 69

4-2-4- بررسی آماره های مربوط به سابقه‌ی مشاوره………………………………… 70

4-2-5- بررسی آماره‌های مربوط به عوامل استرس‌زای شغلی…………………. 71

4-2-6- بررسی آماره‌های مربوط به سلامت عمومی………………………………… 72

4-3- تحلیل داده‌ها…………………… 73

4-3-1- آزمون نرمال بودن داده‌ها………………………………………………………… 73

4-4- فرضیه‌های تحقیق…………… 74

4-4-1- بین امکانات نامناسب فیزیکی و سلامت روانی رابطه وجود دارد………………………………………………………… 74

 4-4-2- بین روابط نامناسب کاری و سلامت روانی رابطه وجود دارد………… 75

 4-4-3- بین سنگینی کار و سلامت روانی رابطه وجود دارد…………………….. 76

 4-4-4- بین ویژگی نقش و سلامت روانی رابطه وجود دارد…………………….. 77

 4-4-5- بین عدم رشد حرفه ای و سلامت روانی رابطه وجود دارد………… 78

ب

 

 4-4-6- بین مسائل و مشکلات مالی و سلامت روانی رابطه وجود دارد…….. 79

عنوان فهرست مطالب صفحه

 

فصل پنجم: بحث و تفسیر و نتیجه گیری و جمع‌بندی

5-1- یافته‌های و بحث و تفسیر.. 80

5-2- محدودیتهای تحقیق……….. 84

5-3- پیشنهادها……………………….. 85

5-3-1- پیشنهاد در راستای نتایج تحقیق……………………………………………… 85

5-3-2- پیشنهاد برای محققین آینده………………………………………………………… 87

منابع………………………………………….. 88

منابع فارسی………………………………. 88

منابع لاتین………………………………… 93

 

 

 

 
 
پ

 

 

عنوان فهرست جدول‌ها صفحه

 

جدول 2-1- عامل‌های مادی استرس در محیط کار……………… 49

جدول 3-1- حجم جامعه و نمونه آماری نواحی پنجگانه آموزش و  پرورش تبریز……………………………. 61

جدول 3-2- عوامل استرس زای شغلی و سوالات مربوطه………….. 63

جدول 3-3- پرسشنامه سلامت عمومی GHQ ……………………….. 63

جدول 3-4- نمرات برش در هریک از خرده مقیاس‌های پرسشنامه‌ی GHQ ………………. 63

جدول 4-1- اطلاعات جامعه شناختی مربوط به جنسیت…….. 67

جدول 4-2- اطلاعات توصیفی مربوط به میزان تحصیلات………. 68

جدول 4-3- اطلاعات توصیفی مربوط به رشته تحصیلی…………. 69

جدول 4-4- اطلاعات مربوط به آماره‌های توصیفی سابقه مشاوره…………………………………………………. 70

جدول 4-5- اطلاعات مربوطه به آماره‌های توصیفی عوامل استرس‌زای شغلی……………………. 71

جدول 4-6- اطلاعات مربوطه به آماره‌های توصیفی سلامت عمومی…………………………………………………. 72

جدول 4-7- نتایج آزمون نرمال بودن مربوط به عوامل استرس‌زای شغلی……………………………………….. 73

جدول 4-8- اطلاعات توصیفی آزمون همبستگی پیرسون مربوط به رابطه بین امکانات نامناسب

فیزیکی و سلامت روانی…………. 74

جدول 4-9- اطلاعات توصیفی آزمون همبستگی پیرسون مربوط به رابطه بین روابط نامناسب

کاری و سلامت روانی…………….. 75

جدول 4-10- اطلاعات توصیفی آزمون همبستگی پیرسون مربوط به رابطه بین سنگینی کار و

سلامت روانی………………………….. 76

جدول 4-11- اطلاعات توصیفی آزمون همبستگی پیرسون مربوط به رابطه بین ویژگی نقش و

سلامت روانی…………………………. 77

جدول 4-12- اطلاعات توصیفی آزمون همبستگی پیرسون مربوط به رابطه بین عدم رشد

حرفه‌ای و سلامت روانی………… 78

جدول 4-13- اطلاعات توصیفی آزمون همبستگی پیرسون مربوط به رابطه بین مسائل و

مشکلات مالی و سلامت روانی 79

 
 
ت

 

 

عنوان فهرست نمودارها صفحه

 

نمودار 4-1- نمودار دایره‌ای مربوط به جنسیت……………………. 67

 

 

 
 
ث

 

 

عنوان فهرست شکل‌ها صفحه

 

شکل 2-1- استرس به عنوان پاسخ درونی……………………………………….. 17

شکل 2-2- مدل تاثیر متقابل. 19

شکل 2-3- فیزیولوژی استرس 23

شکل 2-4- رابطه میان استرس و قابلیت اجرای کار…………………….. 36

 

 
 
ج

 

 

1-1- مقدمه

اکنون  که در آستانه قرن بیست ویکم به سرمی بریم با توجه به پیچیدگی و تغییرات روز افزون جامعه و رشد، توسعه فن آوری، مساله فشار روانی در جامعه یک مشکل چشمگیر و خطرناک به نظر می رسد.هر چند کاربرد واژه استرس در روانپزشکی سابقه طولانی دارد ‌ولی در سالهای اخیر استفاده از آن در روانشناسی مدیریت و رفتار سازمانی نیز متداول گردیده و به سبب رایج بودن آن در زندگی اجتماعی افراد، بخشی از مباحث سازمانی به استرس اختصاص یافته است.

کسی به درستی نمی داند که آیا فشار روانی واقعا در حال حاضر بیش از گذشته است یا خیر،‌ اما کارشناسان معتقدند نفوذ این پد یده روز افزون است.دکتر بنسون از دانشگاه هاروارد می گوید ما در دنیایی از بی ثباتی و عدم امنیت زندگی می کنیم هر چیزی از تهدید اتمی گرفته تا نداشتن تامین شغلی و اثرات زیانبار داروها گواه این مدعاست (الیوت، 1370، ص13).

استرس فرسودگی بدنی یا عاطفی است که بر اثر مسایل و مشکلات واقعی یا تصوری پدید می‌آید. استرس گاه سبب رسیدن آسیبهای فراوانی به فرد و سازمان می شود .فشار روانی در فرد باعث می شود که بدن وظایفی را که به طور عادی و به سادگی می‌تواند انجام دهد با دشواری بیشتر به انجام برساند. نزاع با یک همکار،‌محروم شدن از پاداش،‌دیر رسیدن به سر کار،‌پیش آمدن یک مشکل مالی و از دست دادن یکی از نزدیکان همه نمونه هایی از عوامل فشار زای روانی فردی است.تغییراتی که در محیط سازمان پدید می آید،‌ همچون تغییر در گردش کار،‌استفاده از تکنولوژی تازه، برپایی جلسات اداری، بحث درباره نیازهای هر بخش، بحث های مالی و بودجه ای،‌کمی در آمد موسسه، قوانین و مقررات محدود کننده، تزلزل وضع سازمانی کارکنان، فشار مدیریت و کارمندان،‌فشار هیئت مدیره یا روسای سازمان بر فرد را می توان نمونه‌هایی از عوامل فشار روانی سازمانی به حساب آورد (علوی، 1378، صص 34-33).

1-2- بیان مساله

در دنیای کنونی استرس به عنوان یکی از آفات نیروی انسانی محسوب شده است، اثرات مخرب استرس بر زندگی فردی و اجتماعی کاملا مشهود بوده و مشاوران یکی از آسیب پذیرترین قشرها در برابر استرس هستند. علی رغم این نظر که فشارهای عصبی مفید نیز وجود دارد و مقداری از فشارهای عصبی برای ایجاد تحرک و تلاش در انسان ضروری است زمانیکه بحث فشار عصبی مطرح می شود بیشتر به عوارض و ضایعات آن توجه شده و فشار عصبی مضر مد نظر قرار می گیرد.به هر حال فشار عصبی آثار فراوانی بر عملکرد فعالیتهای اعضای سازمان دارد، فشار عصبی حاد نیروی انسانی سازمان را ضایع می کند و پایه های سازمان را متزلزل می سازد بدین ترتیب است که فشار عصبی در سازمان همچون آفتی نیروها را تحلیل می برد و فعالیتها و تلاشها را عقیم می سازد.از میان نشانه های عمومی استرس موارد زیر از جمله بی اشتهایی یا اشتهای زیاد، بیخوابی یا خواب بیش از اندازه، دردهای مداوم،‌خلاء ذهنی و احساسی، فشار در محیط کار، ‌درگیری با کارفرما، ترس از شکست، و غیره آشکارتر است (غفوریان، 1375، ص37).

به طور کلی، بروز فشار در سازمانها کارآیی نیروها را می کاهد، همکاری جای خود را به رقابت مخرب می دهد و ارتباطات سازمانی مختل می گردد.مشاوری که گرفتار فشارهای عصبی و روانی است نمی تواند با مراجعان خود رابطه صحیح برقرار نماید، با فرادستان خود دچار مشکل می شود و ارباب رجوع را از خود ناراحت می کند.به علاوه،‌عوارض ناشی از کم کاری، تاخیر،‌غیبت، جابجایی، ترک خدمت و در نتیجه کاهش بهره‌وری و عوارض فیزیکی ـ روانی  فشارهای عصبی، خسارتهای جبران ناپذیری را برای سازمانها به ارمغان می‌آورد.

در میان سازمان های اجتماعی، هیچ  سازمانی به اندازه آموزش و پرورش حساس نیست،‌زیرا همچنانکه می دانیم آموزش و پرورش زیر بنای تمامی سازمان های یک جامعه است و در این میان مشاوران از مهمترین ارکان تعلیم و تربیت می باشند.بنابراین بررسی عوامل فشار زای مشاوران مدارس و رابطه ی آن با میزان سلامت روانی آنان  می تواند گام مثبتی در جهت ارتقای شغلی آنان از طریق کاهش یا تعدیل تاثیر عوامل فشارزا و در نتیجه،‌ارتقای آموزش و پرورش باشد.

1-3- ضرورت  و اهمیت موضوع

بر اساس گزارش آکادمی امریکائی پزشک خانواده، دوسوم بیماران پزشک خانواده دچار ناراحتی های متاثر ار فشار روانی بوده اند در همین حال هزینه های سنگین ناشی از آثار اینگونه ناراحتی ها در غیبت افراد،‌هزینه های سرسام آور درمانی شرکتها و کاهش تولید،‌صاحبان صنایع را بیمناک کرده است.سرطان، ناخوشی های ریوی،‌تلفات ناشی از سوانح، سیروز کبدی و خود کشی که در آمریکا شش عامل مهم مرگ و میر تلقی می شود سهم عمده ای ایفا می کند. فشار روانی همچنین در تسریع شرایط منتهی به طلاق نقش مهمی ایفا می کند.

توجه به شیوع فشار روانی عکس العمل های گسترده ای را برای مقابله با آن به دنبال داشته است.داروها ی رفتاری برای مقابله با بیماریهایی که در ارتباط با فشار روانی هستند عرضه شده اند و راه های چگونگی تاثیر عوامل عاطفی در بنیه دفاعی بدن تحت مطالعه می‌باشد. شرکتهای بزرگ برنامه های جامعی برای کنترل فشار روانی برای مجریانی که در این زمینه در زحمت هستند تدارک دیده اند.

مدیر انستیتوی امریکائی فشار روانی در شهر نیویورک می گوید: فشارهای روانی امروزه نسل جدیدی از جویندگان تحرک و جنب و جوش به وجود آورده است که اغلب به ضرر خود، هیجان و بیقراری را بر آرامش ترجیح می دهند. مثلاً چتر بازان از پرش آزاد بیش از پرش با چتر نجات احساس لذت می کنند و

به دو دلیل بررسی عوامل سازمانی موثر در فشار روانی ضروری است .نخست آنکه کوتاهی در این امر می تواند بر توان منابع انسانی یک سازمان زیانهای فراوان وارد سازد و پی آمدهای منفی اقتصادی مانند کاهش تولید یا تولید پر از کاستی را فراهم آورد، دوم آنکه هر گاه این عوامل به درستی باز شناخته شود و با تدبیر و دور اندیشی هدایت و سرپرستی گردد می تواند در بهبود کار و بالارفتن خشنودی کارمند وافزایش بازده سازمان موثر آید.در غیر این صورت،‌سازمان برای فشارهایی که در درون خود پدید می‌آورد یا نا خواسته در درون آن پدیدمی آید باید هزینه ای بس گزاف بپردازد. (طوسی،1375، ص 75)

از آنجاییکه آموزش و پرورش وظیفه بسیار سنگین هدایت نسل آینده را به عهده دارد،‌ و به واسطه اینکه درصد زیادی از افراد جامعه به عناوین مختلف در امر آموزش و پرورش درگیر هستند،‌انجام تحقیقات کاربردی که بتواند مسائل و مشکلات این حوزه را شناسایی و حل کند و بر پیشرفت و بهبود عملکرد این بخش مهم از جامعه تاثیر بگذارد ضروری به نظر می‌رسد .شناسایی عوامل فشار زای شغلی مشاوران مدارس نیز می تواند یکی از این نوع تحقیقات باشد که می‌تواند گامی هر چند کوچک در این ورطه عظیم باشد.

1-4- اهداف تحقیق

هدف کلی  ما در این تحقیق عبارت است از:

ارزیابی عوامل استرس زای شغلی مشاوران مدارس متوسطه تبریز ورابطه آن بامیزان سلامت روانی آنان

1-4-1- اهداف ویژه (جزئی):

1-ارزیابی میزان امکانات فیزیکی نامناسب

2-ارزیابی روابط نامناسب کاری

3-ارزیابی ویژگی نقش

4-ارزیابی سنگینی کار

5-ارزیابی عدم رشد حرفه ای

6-ارزیابی مسائل ومشکلات مالی

7-تعیین رابطه امکانات فیزیکی نامناسب با سلامت روانی

8-تعیین رابطه روابط نامناسب کاری با سلامت روانی

9-تعیین رابطه سنگینی کار باسلامت روانی

10-تعیین رابطه عدم رشد حرفه ای با سلامت روانی

11-تعیین رابطه ویژگی نقش با سلامت روانی

12-تعیین رابطه مسائل ومشکلات مالی با سلامت روانی

1-4-2- هدف کاربردی

توجه مسئولان آموزش وپرورش به مشاوران

1-5- سوال و فرضیات تحقیق

این پژوهش بر اساس موضوع و اهدافش از یک سوال اصلی و شش سوال فرعی وهمچنین یک فرض اصلی وشش فرضیه تشکیل گردیده است.

1-5-1- سوال اصلی تحقیق

از نظر مشاوران مدارس متوسطه عوامل زیر تا چه میزان موجب استرس شغلی می شود؟ ورابطه آن با میزان سلامتی آنان چقدر است؟ 1- امکانات فیزیکی نامناسب 2- روابط نامناسب کاری 3- سنگینی کار 4- ویژگی نقش 5- عدم رشد حرفه­ای 6- مسائل و مشکلات مالی

1-5-1-1- سوالات تحقیق عبارت است از:

1- میزان امکانات فیزیکی نامناسب چقدر است؟               

2-میزان روابط نامناسب کاری چقدر است؟         

 3-میزان سنگینی کار چقدر است؟

4-میزان ویژگی نقش چقدر است؟          

5-میزان  عدم رشد حرفه ای جقدر است؟                  

 6-میزان مسائل ومشکلات مالی چقدر است؟

1-5-2- فرض اصلی تحقیق

بین عوامل استرس زای شغلی مشاوران متوسطه با سلامت روانی آنان رابطه وجود دارد.

1-5-2-1- فرضیه های تحقیق

1-بین امکانات فیزیکی نامناسب وسلامت روانی رابطه وجود دارد.

2-بین روابط نامناسب کاری وسلامت روانی رابطه وجود دارد.

3-بین سنگینی کار وسلامت روانی رابطه وجود دارد.

4-بین ویژگی نقش وسلامت روانی رابطه وجود دارد.

5-بین عدم رشد حرفه ای وسلامت روانی رابطه وجود دارد.

6-بین مسائل ومشکلات مالی و سلامت روانی رابطه وجود دارد.

 

(ممکن است هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود ولی در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل است)

 

تعداد صفحات :  117

قیمت :  40 هزار تومان

 

بلافاصله پس از پرداخت، لینک دانلود فایل در اختیار شما قرار میگیرد و  همچنین فایل خریداری شده به ایمیل شما نیز ارسال می شود

پشتیبانی سایت :                 parsavahedi.t@gmail.com[add_to_cart id=159373]

—-

پشتیبانی سایت :       

*         parsavahedi.t@gmail.com