پایان نامه ارشد درباره ملاحظات سیاسی و درآمدهای نفتی

10315
9970
9792
9126
9240
9133
8857
8420
7950
1750
اسفند
طی جدول شماره 4-4 نرخ رسمی برابری دلار به ریال به تفکیک ماه به ازای هر یک از سال های 1380 تا 1392 منعکس شده است. نرخ های یاد شده نرخ رسمی بوده که در مقاطعی با نرخ آزاد یکسان و در مواردی نیز نرخ های متععد وجود داشته و نرخ رسمی و آزاد تفاوت فاحشی داشته است. طی سال های 1381 تا 1389 با عنایت به ملاحظات سیاسی نرخ ارز رسمی با سیاست تثبیت نرخ ارز، تثبیت گردیده و نرخ رشد بسیار جزیی را در پی داشته است. اما در سال های 91 و 92 با آزاد سازی قیمت ها نرخ ارز نیز جهش زیادی یافته و تا سه برابر افزایش یافت. البته نرخ آزاد و رسمی گاهی با فاصله ای 110 تا 150 درصدی نسبت به قیمت رسمی را به خود اختصاص داد.
مطالعه نرخ ارز حاکی از روند پله کانی آن است. به این معنی که به جهت تاثیر پذیری شدیدقیمت کالاها و خدمات از نرخ ارز در بسیاری از سال ها دولتمردان سعی در تثبیت آن نموده و همین امر به شکل گیری بازار سیاه ارز با قیمت های به مراتب بیشتر از قیمت رسمی منجر شده است. و بعد از چند سال به یک باره جهشی در نرخ رسمی رخ داده و نرخ ارز دو تا چند برابر شده است. گاهی هم دولت کسری بودجه خود را از طریق فروش ارز در بازار غیر رسمی و از طریق واسطه ها جبران کرده که در این موارد افت محسوسی در نرخ ارز مشاده شده است.
طی نمودار شماره 4-5 روند نرخ ارز به تفکیک ماه در بازه زمانی 1380 تا 1392 تصویر گردیده است:
نمودار شماره 4-5: روند ماهانه نرخ رسمی ارز(برابری دلار به ریال)
نمودار شماره 4-5 روند صعودی و در عین حال رفتار پله کانی تغییرات نرخ ارز رسمی را نشان می دهد. در این نمودار تثبیت نرخ ارز طی سال 1381 تا 1389 ملاحظه شده در سال 1390 و 1391 افزایش ملایم و در سال 1392 جهش نرخ ارز رسمی ناشی از سیاست های آزاد سازی قیمت ها یا اجرای طرح هدف مندی یارانه ها ملاحظه می شود. البته در این دوره مجددا سیستم چند نرخی ارز با عناوین ارز حمایتی، ارز مرجع و ارز مبادله ای شکل گرفته و تفاوت فاحش بین نرخ های آزاد و رسمی مشهود است.
بر مبنای استفاده از رگرسیون خطی ساده با تعریف متغیر مستقل به عنوان بازه زمانی ماهانه و متغیر تابعی یا وابسته مقدار نرخ ارز به ریال می توان شیب یا روند کلی نرخ ارز را به صورت نمودار شماره 4-6 تعیین نمود. در این نمودار معادله نرخ ارز بر حسب زمان عبارت است از:
y = 72.084t + 4231.7
بر اساس معادله برآوردی نرخ ارز ماهانه روند صعودی با شیب 72.084 ریال به ازای هر ماه داشته است. ضریب تعیین آن R² = 0.5644 به دست آمده که نشان می دهد بیش از 56 درصد تغییرات بر مبنای رابطه برآوردی بیان شده است. علت در حد متوسط بودن قدرت توضیح دهندگی رابطه برآوردی تقریبا پلکانی بودن روند نرخ تورم و در نتیجه ضرورت استفاده از الگوهای غیرخطی در برآورد است.
طی نمودار شماره 4-6 روند و شیب برآوردی نرخ ارز تصویر گردیده است:
نمودار شماره 4-6: شیب و روند تغییرات در نرخ ارز رسمی به ریال
طی نمودار شماره 4-6 شیب خطی تغییرات نرخ ارز به صورت یک خط راست و با روند هموراه صعودی ملاحظه می گردد. البته تصویر دقیق تر تغییرات نرخ ارز مستلزم منظور کردن وزن نسبی نرخ های متععد ارز و تحلیل روند آن از یک طرف و تصویر روند های مختلف در بازه های زمانی تثبیت و آزاد سازی نرخ ارز از طرف دیگر است.
4-5-4- تحليل روند رشد اقتصادی
این شاخص بیان گر نرخ تغییرات خالص در درآمد ملی کشور بر پایه ثابت متاثر از سرمایه گذاری ها بوده و معمولا به صورت سالانه و بر حسب درصد بیان می شود. به جهت تشکیل بخش عمده ای از درآمدهای کشور از منابع نفت و گاز و محصولات نفتی معمولا رشد اقتصادی را هم به صورت مستقل از درآمدهای نفتی، هم ترکیب با نفت و هم به صورت مستقل ارزیابی کرده اند. طی جدول شماره 4-5 به ازای هر سال در بازه زمانی 1380 تا 1392 تغییرات نرخ رشد اقتصادی با نفت، بدون نفت و به طور متوسط بیان شده است: