پایان نامه دسترسی به منابع و وابستگی

در مقايسه برهمکنش نيتروژن و ارقام ذرت، بيشترين مقدار با مصرف 200 کيلوگرم در هکتار نيتروژن در رقم سينگلکراس 647 و همچنين مصرف 100 کيلوگرم در هکتار نيتروژن در رقم سينگلکراس 500، بدست آمد، ضمن اينکه با هم اختلاف معنیداری نداشتند (شکل 3-23). تنش رطوبتي در طول دورة پرشدن دانه از طريق كاهش سرعت پرشدن دانه عملكرد را كاهش میدهد (براکلهرست و همکاران، 1978). نسبت نيتروژن دانه که در زمان پرشدن دانه جذب میشود در شرايط نيتروژن بالای خاک بيش از نيتروژن کم خاک است (راجکان و تولنار، 1999). کاهش جذب نيتروژن در زمان پرشدن ممکن است حرکت نيتروژن را از برگها و ساقه افزايش داده که منتج به پيری برگ میشود (راجکان و تولنار، 1999). از آنجا که سرعت پرشدن دانه به هر دو قابليت تسهيم مواد در گونههای زراعی يا ارقام و سرعت فتوسنتز بستگی دارد،کاهش سرعت فتوسنتز منجر به کاهش سرعت پرشدن دانه میگردد (يورگنس و همکاران، 1978). در گذشته عامل اصلی افزايش عملکرد دانه در ذرت با طويل شدن دوره پرشدن دانه و افزايش تراکم بوده است که باعث افزايش سرعت پرشدن دانه در واحد سطح زمين شده است. گر چه دوره پرشدن دانه در ارقام جديد طولانیتر است، ولی زمان رسيدگی بدون تغيير باقی مانده است (کاواليری و اسميت ، 1985). سرعت پرشدن دانه به طور نسبی ثبات بيشتری نسبت به دوره پرشدن دانه دارد، مورد اخير به راحتی تحت تاثير تراکم گياهی و دما قرار میگيرد (بادواپراکو و همکاران، 1983). ترکيب بهينهای از دوره پرشدن دانه و سرعت پرشدن دانه که عملکرد را به حداکثر خود برساند مشخص نشده است، بدين معنی که در بعضی مطالعات عملکرد بيشتر به سرعت پرشدن بالاتر و در بعضی ديگر به دوره طولانیتر پرشدن دانه نسبت داده شده است (وانگ و همکاران، 1999).
3-7-2- دوره موثر پر شدن دانه
اثر نيتروژن و آبياری و رقم در سطح احتمال 1 درصد و برهمکنش نيتروژن و آبياری در سطح احتمال 5 درصد بر دورة موثر پرشدن دانه معنیدار بود (جدول 3-11). دوره پرشدن دانه سينگلکراس 500، 16 درصد نسبت به رقم سينگلکراس 647 بيشتر بود. بيشترين دورة موثر پرشدن دانه با مصرف 200 کيلوگرم نيتروژن در هکتار و آبياری کامل مشاهده شد و کمترين مقدار بدون اختلاف معنیدار مربوط به هر دو سطح مصرف نيتروژن با تنش کمآبي در مرحله رويشی بود. ساير سطوح آبياری و نيتروژن با ترکيبات تيماری ذکرشده و با هم، اختلاف معنیداری نداشتند (شکل 3-24). طول دوره پرشدن دانه و در نتيجه وزن دانه تحت تاثير دسترسی به منابع و پتانسيل دانهها برای استفاده از مواد فتوسنتزی (مقصد) در طی دوره پرشدن دانه قرار میگيرد (اوهارت واندريد، 1995). وقتی که محدوديت شديد منبع در زمان رشد دانه اتفاق افتد دوره پرشدن دانه کاهش میيابد، دوره کوتاهتر پرشدن دانه وابستگی دانهها به مواد فتوسنتزی جاری را افزايش ميدهد (کاينری و همکاران، 1992 و بوراس و همکاران، 2004). بروکس و همکاران (1982) اظهار داشتند تنش رطوبتي در طول زمان پرشدن دانه ممكن است از طريق كاهش دورة پرشدن دانه، عملکرد را کاهش دهد.

شکل 3-24- مقايسه ميانگين اثرات اصلی و متقابل نيتروژن (N1 و N2 به ترتيب 100 و 200 کيلوگرم نيتروژن در هکتار) و آبياری (W1، W2 و W3 به ترتيب تنش کمآبی در مرحله رويشی، تنش کمآبی در مرحله زايشی و آبياری کامل) و ارقام ذرت (V1 و V2 به ترتيب سينگلکراس500 و سينگلکراس647 ) بر دوره موثر پرشدن دانه در سطح احتمال 5 درصد.
طول دوره پرشدن دانه در ژنوتيپهايی که نسبت بالاتری بين سرعت رشد محصول به ازای دانه و سرعت رشد محصول در طی دوره موثر پرشدن دانه دارند، طولانیتر میشود (گامبين و همکاران، 2006). همين تفسير را میتوان برای فهم تفاوتها در طول کل دوره پر شدن دانه زماني که دسترسی به مواد فتوسنتزی به ازای دانه کاهش يافته، استفاده کرد (بوراس و همکاران، 2004).
در مورد سويا، بورد و همکاران (1995) اظهار داشتند از بين بردن برگها در اواسط و اواخر پرشدن دانهها به مقدار قابل توجهی دوره موثر پرشدن دانه را کاهش میدهد.
3-8-قرائت عدد اسپاد (SPAD)
3-8-1- قرائت عدد اسپاد پس از تنش کمآبي در مرحلة رويشی
اثر نيتروژن و آبياری در مورد قرائت عدد اسپاد پس از تنش کمآبي در مرحله رويشی در سطح احتمال 1 درصد معنیدار بود (جدول 3-12).
جدول3-12- خلاصه تجزيه واريانس عدد اسپاد پس از تنش کمآبي در مرحلة رويشی، عدد اسپاد پس ازتنش کمآبي در مرحله زايشی و دريافت نور در محدوده گلدهی ارقام ذرت در سطوح متفاوت نيتروژن و آبياری.

ميانگين مربعات
درجه آزادی منابع تغيير
درصد دريافت نور در گلدهی عدد اسپاد پس از تنش کمآبی در مرحله زايشی
عدد اسپاد پس از تنش کمآبی در مرحله رويشی
80/17* 86/4 ns
01/2 ns 2 تکرار (R)
09/155** 73/123**
03/54** 1 نيتروژن(N)
52/1774** 92/181**
45/387** 2 آبياری(W)
38/58** 56/0 ns