دانلود پایان نامه

2-8- نتیجه‌گیری
بررسي ديدگاههاي مطرح در اين بخش چند نکته مهم را گوشزد می‌کند:
نخست، با توجه به اينکه در ديدگاه سياستگذاران سطوح مخاطبان مختلف و عقايد متخصصان معيار اصلي ارزيابي کيفيت محيطي است، ممکن است گستره توافق بر سر کيفيت محيطي بين متخصصان و ساکنان نسبتا پايين باشد. دوم، يکي از آسيب‌هايي که به ارزيابي کيفيت محيط از طريق اندازه‌گيري‌هاي مخاطب محور وارد مي‌شود، به دليل وجود رابطه ضعيف بين سطوح مخاطبان و ناراحتي و آزردگي ناشي از فاکتورهاي محيطي است.
نتایج دیدگاه تحقیقات تجربی نشان داد که:
نخست، مقیاس مطالعاتی اغلب مطالعات مذکور خیلی کوچک است. بدین معنی که اغلب شرایط محیط سکونت (واحد مسکونی و گاه محله) را مورد ارزیابی قرار می‌دهند. دوم، در بیشتر این مطالعات مجموعه‌ای از شاخص‌ها از قبل به وسیله محققان انتخاب و برگزیده شده‌اند و بنابراین مهم است که تمام شاخص‌های سکونتی که احتمالا کیفیت محیطی ادراکی را تحت تاثیر قرار دهد، دخیل شود. سوم، مطالعات صورت گرفته در راستای دیدگاه تحقیقات تجربی یک سری مطالعات پراکنده هستند که توسط محققان در نقاط مختلف انجام شده است و روش آماری مشخصی در این گونه مطالعات وجود ندارد. به عبارت دیگر برخی از مطالعات صورت گرفته در این دیدگاه با روشهای توصیفی و برخی دیگر با روشهای آماری انجام شده است. همچنین تعریف و ساختاربندی شاخص‌ها در یک ساختار سلسله مراتبی اصلی مهمی است. در حالی که در این مطالعات ساختار چند شاخصه مفهوم کیفیت محیط به صورت یک مفهوم عرضی و خطی مورد توجه بوده است و در بعضی از این مطالعات تنها شاخص‌های سکونتی مورد آزمایش قرار گرفته‌اند. به طور کلی این دیدگاه بر شاخص‌های عینی تاکید دارد.
بر خلاف دیدگاه تحقیقات تجربی، در دیدگاه شناختی ـ روانشناسی شاخص‌های عینی و ذهنی همزمان مورد بررسی قرار می‌گیرند. این دیدگاه بر اساس یک روش آماری انجام شده و مقیاس آن درک و برداشت مردم از کیفیت محیط زندگی خویش می‌باشد. این دیدگاه از یک طرف اثرات متقابل محیط و انسان را بر روی هم نشان می‌دهد و از سوی دیگر عوامل دخیل در ارتباط مثبت و منفی را آشکار می‌سازدکه بر میزان رضایتمندی و آزردگی خاطر افراد از محیط زندگی خود تاثیر می‌گذارد. رضایتمندی مقیاس معمول برای کیفیت محیط ادراکی است. البته این ملاحظات در دیدگاه تحقیقات تجربی نیز مشاهده می‌شود زیرا بیشتر تحقیقاتی را مد نظر دارد که در مقیاس رضایتمندی و میزان ناراحتی و آزردگی خاطر از عوامل محیطی تعریف شده‌اند. نکته‌ای که باید به آن اشاره کرد این است که در جهت تبدیل موضوعات کیفی مانند کیفیت محیط به موضوعات کمی جهت تجزیه و تحلیل بهتر و استفاده از روشهای آماری مناسب ضرورت استفاده از مدل‌های سلسله مراتبی کاملا مشهود است و از میان دیدگاههای عنوان شده در این تحقیق دیدگاه شناختی ـ روانشناسی به خوبی از ماهیت سلسله مراتبی مفهوم کیفیت محیطی نیز حمایت می‌کند.
در تحقیق حاضر رضایت از محیط مسکونی شهری و آزردگی خاطر(عدم رضایت) از عوامل محیطی به عنوان مقیاسی از کیفیت محیطی ادراکی مورد استفاده و استناد قرار گرفته است. به عبارت دیگر در این تحقیق اثراتی مطالعه شده‌اند که عکس‌العمل‌های شناختی و عاطفی ساکنان است. عکس‌العمل‌هایی که توسط محیط‌های گوناگون و ارزش‌های محیطی به ذهن مخاطب وارد می‌شود. عکس‌العمل‌های شناختی و عاطفی مذکور مقادیر رضایتمندی و میزان ناراحتی و آزردگی خاطر ادراکی ساکنان است که به وسیله شرایط غالب محیط تجربه شده است.
در این راستا و در قدم اول پس از بررسی رویکردهای موجود در زمینه رضایتمندی سکونتی، رویکرد عاطفی با توجه به اینکه هدف تحقیق را پوشش می‌دهد مورد نظر قرار گرفت. در قدم بعد با بررسی دیدگاههای موجود در زمینه کیفیت محیط شهری “دیدگاه شناختی ـ روانشناسی” به علت همخوانی با هدف تحقیق و همچنین با رویکرد عاطفی از یک سو و برتری‌های این دیدگاه نسبت به سایر دیدگاهها از جمله، در نظر گرفتن شاخص‌های عینی و ذهنی به طور همزمان، حمایت از ساختار سلسله مراتبی مفهوم کیفیت محیط شهری و مقیاس قرار دادن برداشت مردم از کیفیت محیطی که در آن زندگی می‌کنند به عنوان دیدگاه منتخب تحقیق در نظر گرفته شد و کیفیت محیط شهری منطقه پنج شهرداری کرمانشاه در قالب دیدگاه شناختی ـ روانشناسی مورد سنجش قرار گرفت.
2-8-1- تعیین شاخص‌ها و زیرشاخص‌های سازنده در سطوح مختلف
مدل نظري کيفيت محيط (سکونتي) شهري ارایه شده در اين قسمت براساس چهارچوب نظري ديدگاه شناختي ـ روانشناسي و با توجه به ميزان رضايتمندي از محيط و ميزان آزردگي خاطر (عدم رضایت)، بنا شده است. اين مدل با استفاده از مطالعات تجربي مختلف در سطح جهان و ايران براساس شاخص‌ها و زيرشاخص‌هاي سازنده و متغيرها در چهار سطح به شرح زير طراحي شده است.
سطح اول:
کیفیت محیط شهری محله‌های مورد مطالعه.
سطح دوم:
1)محیط شهری. 2)محیط سکونتی
سطح سوم:
1) ویژگی‌های کالبدی ـ فضایی، ویژگی‌های کارکردی، ویژگی‌های محتوایی (اجتماعی، فرهنگی، محیطی)، در سطح محیط شهری
2)اندازه و تسهیلات واحد مسکونی، هزینه‌های واحد مسکونی، تسهیلات بیرونی، محیط داخلی در سطح محیط مسکونی
سطح چهارم:
1) در سطح ویژگی‌های کالبدی:1. فضاها و بناها 2. دسترسی و حمل و نقل 3. فضاهای سبز و عمومی.
2) در سطح ویژگی‌های کارکردی: 1. خدمات رفاه اجتماعی 2. خدمات تفریحی 3. خدمات تجاری 4. خدمات بهداشتی.
3) در سطح ویژگی‌های محتوایی(اجتماعی ـ فرهنگی و محیطی): 1. بهداشت محیطی 2. امنیت و روابط اجتماعی.
4) در سطح کیفیت محیط سکونتی: 1.ابعاد و تسهیلات واحد مسکونی 2. هزینه‌های واحد مسکونی3. تسهیلات بیرونی واحد مسکونی 4. متغیرهای محیط داخلی واحد مسکونی
سطح پنجم:
1) در سطح فضاها و بناها: 1. ریزدانگی بناها 2. اندازه ساختمان‌ها 3. تراکم ساختمان‌ها 4. زیبایی شناسی بناها.
2) در سطح سازمان دسترسی و راهها: 1. مسیرهای حمل و نقل اصلی 2. دسترسی به محل کار 3. دسترسی به پارکینگ 4. دسترسی به خدمات اساسی.
3)در سطح فضاهای سبز عمومی و سبز: 1. پارکها و بوستانها 2. مراکز محله 3. مراکز گردهمایی 4. مراکز خرید