دانلود پایان نامه

کیفیت واژه‌ای با معانی متفاوت است. در فلسفه و نظریه شناخت، منظور از کیفیت چگونگی یک چیز است. در زمینه‌های اقتصادی معادل مرغوبیت و مجموعه‌ای از ویژگی‌های یک کالا و خدمات و عرضه کننده آن که باعث فروش آن کالا و خدمات شود را می‌گویند. در زمینه‌های اجتماعی و فردی معادل با شایستگی، صلاحیت و لیاقت است. به اصطلاح کیفیت و کمیت در فارسی چند و چون نیز گفته می‌شود. در مباحث علمی و به خصوص کنترل کیفیت، یعنی شایستگی جهت استفاده به خصوص و میزانی است که یک محصول انتظارات مصرف کننده خود را برآورده می‌سازد(فتاحی، 1388: 20).
1-8-2- کیفیت زندگی
کیفیت زندگی به درجه‌ای از بالا بودن خصوصیات زندگی یا رضایت از آن اشاره دارد. وضعیت وجودی فرد، رضایت از زندگی از یک سو به وسیله واقعیت‌های بیرونی و عوامل زندگی فردی و از سوی دیگر توسط ادراک درونی و ارزیابی که شخص از واقعیت‌ها و عوامل زندگی و فردی دارد، تعیین می‌شود(Van Kamp and et al,2003:7).
1-8-3- مفهوم محیط از دیدگاه جغرافیا
در این علم از اصطلاح محیط به دو صورت محیط طبیعی و محیط جغرافیایی اسم برده می‌شود. تا قبل از دهه 1970 در اغلب موارد منظور از محیط، محیط طبیعی بوده است. اما از آن پس واژه‌ای به نام محیط جغرافیایی بخشی از سطح زمین است که به وسیله رابطه انسان و محیط، از سایر بخش‌ها جدا می‌شود. به عبارت دیگر محیط طبیعی به عنوان جزیی از محیط جغرافیایی قلمداد می‌شود (مولودی، 1388: 22).
1-8-4- مفهوم محیط شهری
مفهوم محیط شهری که از آن به تعابیر مختلفی همچون فضای شهری و چشم انداز شهری یاد می‌شود، چیزی بیشتر از محیط کالبدی و ساخته شده شهری است. به عبارت دیگر تعاملات و روابط اجتماعی، پیوندهای عاطفی و … نیز جزیی از این محیط به شمار می‌رود. به بیان دیگر، محیط شهر یا فضای شهری به قول “اسوالد اسپنگلر” چیزی بیش از مجموعه افراد انسانی و امکانات اجتماعی، خیابان‌ها، ساختمان‌ها، چراغ‌های برق، قطارهای زیرزمینی، تلفن‌ها و مانند اینهاست؛ چیزی است بیش از سازمان‌ها و بخش‌های اداری، دادگاهها، بیمارستان‌ها، مدرسه‌ها و نظایر اینها. شهر عمدتا قلمروی ذهنی است؛ جهانی است از سنت‌ها و آداب و رسوم و گرایش‌های سازمان یافته و عواطف و چیزهایی از این دست (غراب، 1380: 88-87).
1-8-5- کیفیت محیط
کیفیت محیط ناشی از کیفیت عناصر تشکیل دهنده یک منطقه اما چیزی بیشتر از مجموعه عناصر آن است. کیفیت محیط، ادراک مکان به طور تمام و کمال است. عناصر تشکیل دهنده (طبیعت، فضای باز، زیرساخت‌ها، محیط ساخته شده، امکانات و منابع محیط طبیعی) هر کدام دارای ویژگی‌های خاص خود و کیفیت نسبی هستند (Van Kamp and et al, 2003: 7).
1-8-6- کیفیت محیط شهری
جنبه‌ای از کیفیت زندگی است که در برگیرنده احساس رفاه، آسایش و رضایت مردم از عوامل کالبدی ـ فضایی، اجتماعی ـ اقتصادی، زیست محیطی و سمبلیک محیط زندگی‌شان است (رفیعیان و عسگری، 1386: 9).
1-9- موانع و مشکلات
جدا از مشکلات کلی که در حوزه تحقیقات دانشگاهی برای دانشجویان این رشته وجود دارد. این پایان‌نامه با مشکلات دیگری نیز به طور اخص روبرو بوده است. از مشکلاتی که تحقیق حاضر با آن مواجه بوده به ترتیب اهمیت می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:
با توجه به اینکه این تحقیق بر پایه پرسش‌نامه انجام شده، در راستای پرسشگری از شهروندان منطقه مورد مطالعه این تحقیق با مشکلاتی مواجه شد. از آنجایی که کیفیت محیط شهری یک موضوع چند بعدی است، در پرسشنامه طراحی شده تمامی ابعاد کیفیت محیط شهری مورد نظر قرار گرفت که این امر باعث شد که پرسشنامه‌ای با حجم زیادی از سوالات در اختیار پرسش شونده قرار گیرد که متأسفانه در برخی موارد امتناع مخاطب را در پرسش به سوالات به همراه داشت و این کار وقت بیشتری را از گروه پرسش‌کننده در جهت تکمیل پرسشنامه‌ها گرفت.
از طرف دیگر با توجه به اینکه پرسش شوندگان از سطح سواد متفاوتی برخوردار بودند لذا در برخی موارد پرسش شوندگان در برخورد با افراد با سطح سواد کمتر مبادرت به ارایه‌ی توضیحاتی در رابطه با برخی سوالات کرده که درک آن برای مخاطب کمی مشکل بود و این امر نیز برای گروه پرسش‌کننده وقت‌گیر و خسته کننده بود.
فصل دوم
ادبیات نظری تحقیق:
مفاهیم پایه، دیدگاهها و چارچوب نظری
2-1- مقدمه
در اين فصل به منظور فراهم آوردن پشتوانه نظري تحقيق به تشريح مفاهيم و تعاريف پايه و رويکردهاي نظري مطرح در زمينه کیفیت زندگی و کيفيت محيط شهری و سکونتی و همچنین مولفه‌های تاثیرگذار بر آن‌ها پرداخته شده است. تدوین رويکرد نظري تحقيق هدف فصل حاضر است که مبنايی براي روشهاي تجزيه و تحليل اطلاعات در فصول بعدي خواهد بود .
2-2- کیفیت زندگی
مفهوم کیفیت زندگی دربردارنده “استانداردهای زندگی” است و با توجه به نیازهای افراد، به ارایه‌یشاخص‌هایی برای بهبود کیفیت و سطح زندگی افراد می‌پردازد(Fadda and Jiron, 1999: 262).
در چند دهه اخیر، شناخت، اندازه‌گیری و بهبود کیفیت به عنوان یکی از مهم‌ترین مسایل پیش روی جهان امروز و از مباحث اصلی در تکوین سیاستگذاری اجتماعی محسوب می‌شود که موضوعاتی چون رفاه، کیفیت زندگی سلامت محور، نیازهای اساسی، زندگی رو به رشد و رضایت‌بخش، فقر و مطرودیت اجتماعی و انسجام اجتماعی، نوع‌دوستی و از خود گذشتگی در میان جماعات را در بر می‌گیرد(امیدی، 1387: 50).
به طور کلی می‌توان گفت مفهوم “کیفیت زندگی شهری” و یا “کیفیت محیط زندگی” با هدف اصلاح و تکامل مفهوم توسعه، از توسعه صرفا کمی و اقتصادی به توسعه پایدار شهری مطرح و مورد توجه قرار گرفت(کوکبی، 1384: 20). امروزه ثابت شده است که محیط کالبدی در رفتار انسانی تاثیر قاطع دارد و در مقابل آن، این بحث نیز همواره جریان داشته که این تنها محیط کالبدی نیست که بر مردم تاثیر می‌نهد بلکه شرایط اجتماعی ـ اقتصادی است که از اهمیت بیشتری برخوردار است. پیداست که جدا کردن شرایط اجتماعی ـ اقتصادی از محیط کالبدی معقول به نظر نمی‌رسد و در واقع این عوامل در پیوند با هم تاثیر می‌گذارند(توسلی و بنیادی، 1372: 15).رواج و کاربرد کیفیت زندگی در واقع واکنشی است علیه توسعه یک بعدی اقتصادی در سطح ملی و توسعه صرفا کالبدی در مقیاس شهری و به نوعی موید توجه به شاخص‌ها و معیارهای اجتماعی، کیفی و اقتصادی پایدار در عرصه برنامه‌ریزی شهری و در تعامل با شاخص‌های کالبدی ـ کارکردی است. (مهدیزاده، 1385: 304).
اصطلاح کیفیت زندگی دارای معانی گوناگونی برای افراد و گروههای مختلف است. برخی آن را به عنوان قابلیت زیست پذیری یک ناحیه، برخی دیگر به عنوان اندازه‌ای برای میزان جذابیت و برخی به عنوان رفاه عمومی، بهزیستی اجتماعی، شادکامی، رضایتمندی و … تفسیر می‌کنند. با وجود این، هنوز هم یک تعریف قابل قبول جهانی برای این مفهوم ارایه نشده است، زیرا بسیاری از محققان بر این باورند که کیفیت زندگی مفهومی چند وجهی، نسبی، متاثر از زمان، مکان، ارزش‌های فردی و اجتماعی است. کیفیت زندگی به وسیله نیروهای بیرونی مرتبط با افراد یا گروههای اجتماعی مثل تکنولوژی تولید، زیرساخت‌ها، روابط با سایر گروهها، نهادهای جامعه، محیط طبیعی و همچنین به وسیله نیروهای درونی مثل تعاملات درون جامعه و ارزش‌های شخص یا جامعه تعیین می‌شود. از این رو می‌توان به طور کلی کیفیت زندگی را واقعیتی چند بعدی، متشکل از شرایط عینی زندگی و بهزیستی ذهنی تعریف کرد. بعد عینی، وضعیت ظاهری و ملموس زندگی را نمایش می‌دهد، اما بعد ذهنی شامل ادراکات و ارزشیابی افراد از وضعیت زندگی‌شان می‌باشد.بنابراین از مطالب عنوان شده می‌تواننتیجه گرفت که از طریق یکپارچه کردن ابعاد عینی و ذهنی کیفیت زندگی، امکان به دست آوردن تصویر کامل‌تر و مفیدتری از کیفیت زندگی در مقیاس‌های گوناگون مکانی و زمانی وجود دارد(رضوانی و همکاران، 1387: 37).
تعاریف متعددی از کیفیت زندگی ارایه شده است که در زیر به چند نمونه از آن‌ها اشاره می‌شود: