5-1 نتيجه گيري 102
5 – 2 پيشنهادات حاصل تحقيق 106
5- 3 پيشنهادات پژوهشي 107
فهرست منابع فارسي 108
فهرست منابع انگليسي 109

فهرست جداول

جدول 4-1 بررسي توزيع فراواني متغير سن 65
جدول 4-2 بررسي بافت نگار متغير سن 66
جدول 4-3 بررسي توزيع فراواني متغير مدت عضويت 67
جدول 4-4 بررسي توزيع فراواني متغير عضويت تشکل 68
جدول 4-5 بررسي توزيع فراواني متغير آموزش شهروندي 69
جدول 4-6 بررسي توزيع فراواني سوال 11 70
جدول 4-7 بررسي توزيع فراواني متغير مشارکت مدني 71
جدول 4-8 بررسي توزيع فراواني متغير مشارکت سياسي 72
جدول 4-9 بررسي توزيع فراواني متغير مشارکت اجتماعي 73
جدول 4-10 بررسي توزيع فراواني متغير مشارکت ملي 75
جدول 4-11 بررسي ميانگين ابعاد مشارکت به تفکيک جنسيت 76
جدول 4-12 بررسي نرمال بودن توزيع متغيرها 79
جدول 4-13 بررسي آزمون همبستگي اسپيرمن بين آموزش هاي شهروندي و مشارکت ملي 80
جدول 4-14 بررسي آزمون همبستگي اسپيرمن بين آموزش هاي شهروندي و مشارکت سياسي 81
جدول 4-15 بررسي آزمون همبستگي اسپيرمن بين آموزش هاي شهروندي و مشارکت اجتماعي 82
جدول 4-16 بررسي آزمون همبستگي اسپيرمن بين آموزش هاي شهروندي و مشارکت مدني 83
جدول 4-17 بررسي آزمون همبستگي اسپيرمن بين سابقه عضويت افراد در سازمان دانش آموزي و شعور جمعي 84
جدول 4-18 بررسي آزمون همبستگي اسپيرمن بين علاقه به شرکت در کلاس و شعور جمعي 85
جدول 4-19 بررسي آزمون همبستگي اسپيرمن بين رضايت دانش آموزان از مربيان و شعور جمعي 86
جدول 4-20 بررسي ميانگين 87
جدول 4-21 آزمون من ويتني 88
جدول 4-22 بررسي ميانگين 89
جدول 4-23 آزمون من ويتني 90
جدول 4-24 تحليل رگرسيوني متغيرهاي مستقل بر شعور جمعي 92
جدول 4-25 تحليل رگرسيوني متغير مستقل بر مشارکت مدني 94
جدول 4-26 تحليل رگرسيوني متغير مستقل بر مشارکت سياسي 95
جدول 4-27 تحليل رگرسيوني متغير مستقل بر مشارکت اجتماعي 96
جدول 4-28 تحليل رگرسيوني متغير مستقل بر مشارکت ملي 97

فهرست نمودارها
نمودار4-1 بررسي توزيع فراواني متغير سن 65
نمودار 4-2 بررسي توزيع فراواني متغير مدت عضويت 67
نمودار 4-3 بررسي توزيع فراواني متغير عضويت تشکل 68
نمودار4-5 بررسي ميانگين ابعاد مشارکت به تفکيک جنسيت 76

فهرست اشکال
(شكل 1-4 ) 91
(شكل 2-4 ) 93
(شکل 3-4 ) 94
(شکل 5-4 ) 96
(شکل 6-4 ) 97
(شکل نهايي) 100
(شکل 7-4 ) 98

فصل اول کليات طرح

1-1 بيان مسأله
از آن جايي که هر انساني به صورت شخص، اجتماعي زاده نمي شود، بلکه از طريق آموزش هاي پي گير در خانواده و سپس در مدرسه و جامعه، به صورت يک انسان اجتماعي تبديل مي شود. نقش آموزش و در پي آن شناخت و معرفت ناشي از آن مهم و اساسي شمرده مي شود.در دوران کودکي تربيت در خانواده صورت ميگيرد و با پا گذاشتن به مدرسه آموزش هاي خانواده در مدرسه ادامه پيدا کرده و کودک در پي اين آموزش ها اجتماعي مي شود و به دنبال اين اجتماعي شدن مي تواند فردي مسئول در قبال جامعه و شهر و محيط زندگي خود پرورش يابد يا فردي غير مسئول نسبت به رفتار خود با ديگران و محيط زندگي خود.بنابراين آموزش هاي دوران کودکي و نوجواني و همچنين تداوم آن در بزرگسالي مي تواند در توانمند کردن افراد و در پي آن توانمندي جامعه مؤثر باشد.
سازمان دانش آموزي در مدارس مي تواند به صورت متمرکزتر اين آموزش هارا به منظور ارتقاء شعور جمعي دانش آموزان به آنان منتقل نمايد. شعور جمعي، معرفتي است که توسط جامعه شکل مي گيرد و تأثير گذار بر نظم اجتماعي مي باشد، که يکي از عناصر مهم و حياتي در بقاء و دوام هر جامعه اي مي باشد و هرچه نظم و انسجام اجتماعي بيشتر باشد، زندگي براي افراد آن جامعه خوشايندتر و دلپذيرتر است و تعالي همه جانبه افراد آن جامعه را باعث مي شود.
اين تحقيق به دنبال پاسخ به اين سئوال است که آيا آموزش هايي که در سازمان دانش اموزي به اعضاء اين سازمان داده مي شود آ ن ها را توانمندتر و مسئول تر نموده و موجب ارتقاء رفتار هاي شهروندي و در پي آن ارتقاء شعور جمعي افراد عضو مي شود؟ آيا آموزش شهروندي تأثيري در ميزان مشارکت سياسي،اجتماعي، مدني وشعور جمعي داشته است؟

1-2 هدف هاي تحقيق
هدف کلي اين پژوهش از آنجا که به يک مسئله اجتماعي مي پردازد،کاربردي است وهدف اصلي شامل: – شناخت نقش آموزش رفتار هاي شهروندي در وضعيت شعور جمعي اعضاء سازمان دانش آموزي مي باشد.به منظوررسيدن به هدف کلي،دستيابي به اهداف فرعي زير لازم است:
1) تعيين نقش آموزش رفتارهاي شهروندي دانش آموزان عضو سازمان دانش آموزي در ابعاد شعور جمعي (مشارکت مدني،مشارکت سياسي،مشارکت اجتماعي،مشارکت ملي)آنان.
2) شناسايي وضعيت کميتي(ساعات شرکت در جلسات،سابقه عضويت)و وضعيت کيفي (علاقه به مباحث ارائه شده و رضايت از آموزش دهنده)و تأثير آن در شعور جمعي دانش آموزان عضو سازمان دانش آموزي
3) تعيين تفاوت شعور جمعي دانش آموزان عضو سازمان دانش آموزي از نظر جنسيت
1-3 اهميت موضوع تحقيق و انگيزه انتخاب آن
در آسيب شناسي هويت جمعي، در جوامع امروزي شاهدانحرافات متنوع و رو به تزايدي هستيم که موجب به هم ريختگي در هويت و شعور جمعي شده و در پي آن اختلال در نظم و انسجام اجتماعي را موجب مي شود. مسائل و مشکلات عديده‌اي که در بعد اجتماعي و سياسي فراروي کشور قرار گرفته است نيز شايان توجه مي‌باشد بحران‌ها و شورشهاي اجت
ماعي، هنجار شکني، ارزش ستيزي، زير پاگذاشتن قوانين و مقررات اجتماعي و مهمتر از همه بي‌توجهي به ارزشهاي اجتماعي چالش اساسي را فراروي جامعه قرار داده است. که شايد کليد اصلي اين معما، بازانديشي و تأملي مجدد بر وظايف و اهداف نظام آموزشي باشد که در کانون آن تربيت شهروندي قرار دارد، مقوله‌اي که غفلت از آن مي‌تواند نتايج زيان بار‌تر از آنچه تاکنون تجربه کرده‌ايم، به دنبال داشته باشد.
آموزش و پررش رسمي وسيله مهمي براي تبديل يک جامعه نامتجانس به جامعه اي يگانه و يک پارچه از طريق توسعه و تقويت فرهنگ و هويت مشترک است.از اين رو ظهور دولت هاي ملي با ايجاد نظام هاي آموزشي همگاني متقارن بوده است. نهاد هاي آموزشي وظايف خطيري در ايجاد يگانگي و انتقال ارزش ها بر عهده دارند.
سازمان دانش آموزي، به عنوان يک نهاد آموزشي در درون مدارس مي تواند به اين مهم بپردازد. و در صورت اثبات عملکرد مناسب آن ها مي تواند فراگيرتر شده و با گسترش دامنه فعاليت آن در سازمان هاي مشابه موجبات ارتقاء شعور جمعي جامعه را فراهم آورد.
امکانات و فرصتهاي متعددي در اختيار نظام آموزش و پرورش قرار دارد که مي‌توان از آن در جهت تربيت شهروندي بهره گرفت که از جمله مهمترين آنها افزايش توجه به اين مقوله در برنامه‌هاي درسي مدارس بصورت يک برنامه درسي ويژه تحت عنوان “آموزش شهروندي” است. علاوه براين مي‌توان از طريق آموزش معلمان و ساير پرسنل مدرسه، فضاي مناسبي را براي آموزش شهروندي در سطح مدرسه و کلاس درس فراهم آورد و از کليه فرصتهايي که بصورت رسمي و غير رسمي در اختيار مدارس و معلمان قرار دارد،در اين راستابهره گرفت.
امروزه در كشورهاي بزرگ جهان بخش عظيمي از تحقيقات و منابع، مصروف كشف اين حقيقت مي شود كه شهروند مطلوب بايد داراي چه خصوصياتي باشد و چگونه مي توان اين ويژگي ها را در اقشار مختلف جامعه توسعه داد. در مطالعه اي كه با مشاركت بيش از بيست كشور جهان تحت عنوان “مطالعات شهروندي” انجام گرفته است. اهميت تخصيص موارد فوق آشكار مي شود و اين در حالي است كه متأسفانه اكنون توجه چنداني به آموزش بنيادين شهروند خوب نمي شود. شهروندي مفهومي چندبعدي و داراي معاني مختلف است كه اين اختلاف از تفاوت فلسفه هاي حاكم بر هر جامعه و ارزش هاي آن نشأت مي گيرد. اما فاكتوري كه بيشتر مورد توجه جامعه شناسان است انطباق تعريف شهر با شهروند است. نتايج مطالعات نشان داده كه مفهوم شهروندي حداقل شامل چهار عنصر اصلي “هويت ملي، تعلقات اجتماعي و فرهنگي و فرامليتي، نظام اثربخش حقوقي و مشاركت مدني و سياسي است.” اين مفاهيم داراي ارتباط دروني و تعامل با يكديگرند و در حقيقت چهار انعكاس يك واقعيت هستند، يعني مفهوم شهروندي.

1-4 سؤالات و فرضيه هاي تحقيق(بيان روابط بين متغير هاي مورد مطالعه):
– سئوالات تحقيق
1) آيا نمود رفتار هاي شهروندي در بين دانش آموزان عضو سازمان دانش آموزي يکسان است؟
– آيا مدت آموزش، تفاوتي در شعور جمعي اعضاءسازمان دانش آموزي ايجاد مي کند؟ 2) چه عواملي در متفاوت بودن رفتار هاي شهروندي و شعور جمعي نقش دارد؟
– آيا دختران و پسران بطور يکسان از اين آموزش ها بهره برده اند؟
3) آيا کميت و کيفيت بهره گيري از کلاس هاي آموزش شهروندي در شعور جمعي اعضاءسازمان دانش آموزي تأثير داشته است؟
4) آيا آموزش هاي هدفمند به منظور ارتقاء رفتار هاي شهروندي در بين اعضاء سازمان دانش آموزي در ابعاد شعور جمعي( مشارکت مدني،مشارکت سياسي،مشارکت اجتماعي،مشارکت ملي)آنان تأثير دارد؟
5)جامعه پذيري شهروندي چگونه در شعور جمعي اعضاء سازمان دانش آموزشي تأثير مي گذارد؟
– فرضيه هاي تحقيق
فرضيه اصلي:
1- آموزش هاي هدفمند به منظور ارتقاء رفتار هاي شهروندي در بين اعضاء سازمان دانش آموزي در ابعاد شعور جمعي( مشارکت مدني،مشارکت سياسي،مشارکت اجتماعي،مشارکت ملي)آنان تأثير دارد.
فرضيه هاي فرعي:
– آموزش هاي شهروندي برارتقاء مشارکت ملي اعضاءسازمان دانش آموزي موثر است
– آموزش هاي شهروندي برارتقاء مشارکت مدني اعضاءسازمان دانش آموزي موثر است
– آموزش هاي شهروندي برارتقاء مشارکت سياسي اعضاءسازمان دانش آموزي موثر است
– آموزش هاي شهروندي برارتقاء مشارکت اجتماعي اعضاءسازمان دانش آموزي موثر است
– کميت و کيفيت بهره گيري از کلاس هاي آموزش شهروندي در شعور جمعي اعضاءسازمان دانش آموزي تأثير دارد.
– سابقه عضويت در سازمان دانش آموزي، تفاوت در شعور جمعي اعضاءسازمان دانش آموزي ايجاد مي کند
-علاقه به شرکت در کلاس هاي سازمان دانش آموزي ،سبب ارتقاء شعور جمعي دانش آموزان مي شود.
– رضايت دانش آموزان از مربيان بر شعور جمعي دانش آموزان تاثير دارد.
1-5 مدل تحقيق
در اين تحقيق شعور جمعي و رفتار هاي شهروندي تحت تأثير معرفت و شناخت حاصل از محيط پيرامون، خصوصا آموزش هاي هدفمند ارائه شده توسط سازمان دانش آموزي مورد بررسي قرار ميگيرد.
اين تحقيق در چارچوب جامعه شناسي معرفت و نظريه هاي پيرامون آن صورت مي گيرد. در جامعه شناسي معرفت، جامعه شناسان به دنبال کشف ارتباط ميان پديدارهاي اجتماعي بوده اند، در يک سوي اين رابطه معرفت ( انواع مختلف نظام هاي فکري، انديشه و فرهنگ، فراورده هاي ذهني، معرفت علمي، معرفت ديني، فلسفي، سياسي، حقوقي و هنري و ….) و در جانب ديگر شرايط اجتماعي و وجودي ( عوامل نهادي، ساختي، شخصيتي، فرهنگي، سياسي و ….) قرار دارد.ج
امعه شناسان معرفت مي خواهند چگونگي اين ارتباط را دريابند. و فرايندي را که از طريق آن انواع معرفت شکل مي گيرد و ثبات و تحول مي يابد بررسي کنند.

1-6 تعاريف عملياتي متغيرها و واژه هاي کليدي
در اين پژوهش شعور جمعي متغير وابسته و آموزش شهروندي متغير مستقل در نظر گرفته شده است.منظور از متغير مستقل ،متغيري است که بر ديگر متغير ها تأثير مي گذارد.و متغير وابسته،متغيري است که متأثر از متغير ديگري است. متغير وابسته شعور جمعي در اين تحقيق با مولفه هاي، مشارکت مدني،مشارکت سياسي،مشارکت اجتماعي و مشارکت ملي در نظر گرفته شده و متغير مستقل آموزش شهروندي در دو بعد کمي و کيفي مورد توجه قرار گرفته است.در بعد کمي،مدت زمان عضويت در سازمان دانش آموزي، مدت استفاده از کلاس هاي آموزشي و در بعد کيفي،به نظم حضور در کلاس ها،علاقه به مباحث،رضايت از نحوه تدريس و رفتار مدرس و علاقه به فعاليت هاي گروهي .
1-6-1 شعور جمعي
هرفردصاحب يک دستگاه مغزي-فکري مستقل است.اين ساختمان مغز و فکردر واقع شکل دهنده ساختار شعور فردي وي بوده که متأثر از مرحله و موقعيت تکاملي نوع و نژاد است. اما موضوع به همين جا ختم نشده و فرد تحت تأثير نيروهاي بغايت متنوعي واقع است،که از درون جامعه گروهي،ملي و فوق ملي بر مي خيزد. اين نيروها که در حقيقت باز تاب مراجع تأثير گذار هستند،در شکل نهايي در عصر کنوني ما،به دليل تعميق و گسترش ارتباطات،شعوري تقريبا واحدو حدودا شبيه هم بر شعور مستقل جوامع را سبب مي گردد.شعور اشاره شده جهاني،البته ناقض شعور هاي اجتماعي-مليتي-قومي و فردي نمي شوند.ولي به عنوان نيرويي از ماوراء جو بر گرايشات مفروض،تابش دارد.بنابر اين مجموعه اي از نيروها هستند که بر شعور فرد نقش آفرين شده و رنگ پاشيده تا شعور اجتماعي شکل گيرد.اما شعور اجتماعي اصلي و غالب طبيعتا نتيجه موقعيتي است که جامعه معين در بر گيرنده فرد،در مراحل مختلف تاريخي بر وي،نفوذي عمده اعمال مي دارد.بنابر اين اوضاع رايج و غالب تکامل اقتصادي،فرهنگي،فني،علمي و… آن جامعه،همواره مهري خوانا اما جبري بر تفکر،احساسات و تمايلات شخصي وارد مي سازد (1390،(Parsaveh.com.
شعور اجتماعي مي تواند درک صحيح از بايدها و نبايدهاي زندگي در يک اجتماع باشد.به اعتبار اين برداشت مي توان نتيجه گرفت که دو عنصر شعور اجتماعي و حقوق ديگران در ارتباطي تنگاتنگ با يکديگر قرار ميگيرند و مي توان اينگونه تعريف را تغيير داد که شعور اجتماعي،شناخت دقيق همه ي حقوق فردي واجتماعي ديگران و خودمان است. زماني که حقوق ديگران را بشناسيم و بدانيم که اينها حقوق خودمان هم هستند شايد بيشتر ذهنمان درگير رعايت حقوق ديگران بشود . با اين هدف که در اين چرخه , حقوق خودمان هم از سوي ديگران مراعات شود (1390،(Parsaveh.com.مهمترين حقوق در مفهوم شهروندي جاي مي گيرد،مشارکت مدني،سياسي،اجتماعي،ملي هم يک حق است و هم مبين شعور جمعي است. شعور جمعي در رفتاري چون مشارکت نيز تبلور مي يابد،که در اين تحقيق شعور جمعي با عملياتي کردن، مشارکت مدني،مشارکت سياسي،مشارکت اجتماعي و مشارکت ملي اندازه گيري شده است.
1-6-2 رفتارهاي شهروندي
موقعيت شهروند بر حس عضويت ،در يک جامعه گسترده دلالت دارد. شهروندي اشاره به مجموعه اي از فعاليت هاي فردي واجتماعي دارد،فعاليت هايي که اگر چه فردي باشند،اما برآيند آنها به پيشرفت وضعيت اجتماعي کمک خواهد کرد.در تعريف رفتارهاي شهروندي مي


دیدگاهتان را بنویسید