دانلود پایان نامه

فصل اول
مقدمه

1-1- مقدمه
در جهان امروز يكي از مشكلات اساسي بشر تأمين نيازهاي غذايي است، به گونه اي كه امنيت غذايي
به عنوان يكي از اهداف مهم سرلوحه برنامه هاي دولت ها قرار گرفته است. كشاورزي به دليل داشتن نقش حياتي در تأمين غذاي مورد نياز جامعه، يكي از مهم ترين بخش هاي اقتصادي كشور محسوب مي شود. بدون شك به منظور نيل به امنيت غذايي، علاوه بر اتخاذ سياست هاي مطلوب و برخورداري از منابع كافي، بايد توليد كشاورزي به گونه اي باشد كه تمامي نيازهاي جامعه را برآورده كند. جمهوري اسلامي ايران، از معدود كشورهايي است كه از شرايط آب و هوايي بسيار متنوع بهره مند است. تنوع آب و هوايي يكي از مزاياي بسيار ارزشمند است كه تنوع محصولات كشاورزي را به همراه دارد(آمارنامه كشاورزي جلد دوم، 1390).

1-2- توليد گوشت مرغ در ايران
غذا و تأمين آن همواره به عنوان يكي از مهم ترين چالش هاي فرآروي بشر به شمار آمده و از اين رو، وجود امنيت غذايي در هر كشوري به عنوان يكي از شاخص هاي مهم توسعه يافتگي آن كشور محسوب شده و در اين ميان عرضه پروتئين حيواني در سبد غذايي يك معيار اساسي در تأمين امنيت غذايي جامعه مي باشد. گوشت مرغ به دلايل گوناگون اقتصادي و بهداشتي از جايگاه ويژه اي در بين اقلام مختلف پروتئين حيواني برخوردار است. اين امر به نوبه خود، رشد و گسترش صنعت مرغداري در ايران و جهان را به همراه داشته است به گونه اي كه توليد گوشت مرغ در ايران از 42 هزار تن در سال 1344 به رقم 1670 هزار تن در سال 1388 افزايش يافته و از اين جهت حائز رتبه ششم در بين كشورهاي توليد كننده 2 درصد از كل توليد جهاني را به خود اختصاص داده است (ابريشمي، 1381). همسو با افزايش توليد، سرانه مصرف اين محصول نيز از 8/1 كيلوگرم در سال 1350 به رقم 8/20 كيلوگرم در سال 1388رسيده است كه خوشبختانه از متوسط سرانه مصرف گوشت مرغ در دنيا ( 12 كيلوگرم) نيز به مراتب بيشتر مي باشد(باقري، 1389).

1-3- توليد گوشت مرغ در كشورهاي توسعه يافته و در حال توسعه
بخش طيور سهم عمده اي در توليد، مصرف و تجارت دامي در كشورهاي توسعه يافته و در حال توسعه دارد به طوري كه طي دهه گذشته حدود نيمي از توليد انواع گوشت متعلق به اين بخش بوده است. توليد جهاني گوشت مرغ از 51 ميليون تن در سال 1995 به حدود 70 ميليون تن در سال در سال 2000 و 2/86 ميليون تن در سال 2007 رسيده و كشورهاي عمده توليد كننده آمريكا ، چين، اتحاديه اروپا و برزيل بو ده اند كه حدود 65 درصد از كل توليد گوشت مرغ در جهان را به خود اختصاص داده اند. وارد كنندگان عمده گوشت مرغ در جهان كشورهاي روسيه، ژاپن، چين و عربستان مي باشند. سهم توليد گوشت مرغ حدود 85 درصد از كل توليد طيور است در حالي كه ساير طيور شامل بوقلمون، اردك، غاز و ساير پرندگان حدود 15 درصد از توليد گوشت طيور را به خود اختصاص مي دهند. جدول شماره 1 ميزان توليد مرغ در كشورهاي جهان در سا ل هاي اخير را نشان مي دهد(محمديان و مهربانيان، 1387).

1-4- صنعت مرغداري در ايران
در ايران پرورش مرغ به شکل صنعتي از سال 1333 با وارد کردن جوجه مرغ هاي يک روزه يا تخم مرغ هاي نطفه دار از نژادهاي اصلاح شده خارجي آغاز شد و توسعه آن در اين مدت به حدي بود که امروزه توانسته است بخش قابل توجهي از پروتئين حيواني کشور را فراهم نمايد. در حال حاضر واحدهاي مختلف مرغداري در سطح وسيع و در اقصي نقاط ايران توسعه يافته به طوري که در رابطه با برخي فعاليت ها توسعه اين صنعت در حد نياز مي باشد ولي متأسفانه به دليل وجود مسائل و مشکلات فراوان، از سرمايه گذاري هاي انجام شده در اين زمينه به طور کامل و صحيح استفاده به عمل نمي آيد. صنعت پرورش طيور در کشور ما از شش فعاليت اصلي، پرورش مرغ لاين، پرورش مرغ اجداد، پرورش مرغ مادر، توليد جوجه يکروزه، پرورش مرغ تخم گذار، پرورش مرغ گوشتي و يک فعاليت جنبي پرورش پولت تشکيل شده است، از بين فعاليت هاي ياد شده، اطلاع از چگونگي نحوه فعاليت هاي مرغداري هاي پرورش مرغ گوشتي بسيار حائز اهميت است، زيرا که محصول اصلي و توليد نهايي اين دسته از مرغداري ها، گوشت مرغ است که به عنوان ماده پروتئيني مهم و مغذي در تأمين بخشي از پروتئين حيواني مورد نياز جامعه سهم به سزايي دارد. بر اساس نتايج حاصل از اجراي طرح در سال 1391 ، تعداد 18097 مرغداري با فعاليت پرورش مرغ گوشتي در کشور وجود داشته است که از اين تعداد 14356 واحد مرغداري فعال و 3741 واحد غير فعال مي باشد. هم چنين در مرغداري هاي پرورش مرغ گوشتي استان هاي اصفهان، مازندران و خراسان رضوي بيشترين تعداد مرغداري را در بين ساير استان هاي کشور به خود اختصاص داده اند (معاونت برنامه ريزي و نظارت راهبردي مرکز آمار ايران، 1391). جدول شماره 1 ظرفيت واحدهاي مرغ گوشتي را به تفكيك استان ها در سال 1389 بر حسب قطعه نشان مي دهد(آمارنامه كشاورزي جلد دوم، 1389).
جدول 1: ظرفيت واحدهاي مرغ گوشتي به تفكيك استان در سال 1389 ( واحد قطعه )
استان
واحدهاي موجود
استان
واحدهاي موجود

تعداد
ظرفيت

تعداد
ظرفيت
آذر بايجان شرقي
940
9348983
قزوين
427
10427980
آذربايجان غربي
565
10199230
قم
343
6436731
اردبيل
289
4551170
كردستان
461
8392400
اصفهان
1696
30354202
كرمان
744
6560000
ايلام
270
4300000
كرمانشاه
725
8041643
بوشهر
137
3289000
كهكيلويه و بويراحمد
117
1880000
تهران
707
18584982
گلستان
711
16499655

خراسان جنوبي
496
663641
گيلان
652
12299870
خراسان رضوي
1520
18500000
لرستان
413
7100000
خراسان شمالي
70
1308830
مازندران
1738
27442920
خوزستان
877
13419228
مركزي
506
8905446
زنجان
143
3823550
هرمزگان
233
467000
سمنان
386
8171720
همدان
673
7797300
سيستان و بلوچستان
135
3413113
يزد
833
9103580
فارس
1242
16296714
جنوب استان كرمان
14
170000
جمع كل
18192
285028388

صنعت مرغداري به دلايل گوناگوني از جمله سرعت بالاي رشد طيور در زمان كوتاه نسبت به ساير دام ها، ضريب تبديل غذايي پايين، امكان توليد در تمام شرايط آب و هوايي و بازگشت سريع سرمايه نسبت به ساير صنايع دامپروري داراي اولويت مي باشد. مضاف بر اين، مصرف گوشت مرغ از لحاظ جنبه هاي بهداشتي نيز به دليل عدم امكان انتقال سريع بيماري هاي ميكروبي، ويروسي و انگلي به انسان، ارزش غذايي بالا، تركيب مناسب اسيدهاي آمينه ضروري و ضريب هضم بالا نسبت به مصرف گوشت قرمز برتري دارد. هم چنين، شايان ذكر است كه اين صنعت در سال هاي اخير پيشرفت هاي فن آوري وسيعي در زمينه اصلاح ژنتيكي طيور داشته كه از لحاظ كمي و كيفي توليد را متأثر از خود ساخته است. بررسي هاي انجام شده توسط مركز پشتيباني طيور شركت سهامي پشتيباني امور دام كشور نشان مي دهد كه به طور متوسط حدود 60 تا 70 درصد هزينه توليد يك كيلوگرم گوشت مرغ اختصاص به هزينه تغذيه (دان) دارد. در بين اقلام مختلف تشكيل دهنده غذاي مرغ، ذرت، كنجاله سويا و پودر ماهي به طور متوسط 62 تا 70 درصد از هزينه خوراك مرغ را تشكيل مي دهد. آن چه بر اهميت ذرت، كنجاله سويا و پودر ماهي به عنوان نهاده هاي اصلي صنعت مرغداري مي افزايد، آن است كه اين اقلام عمدتاً وارداتي بوده و نوسانات ناشي از قيمت واردات اين محصولات همواره باعث نوسانات شديد قيمت محصول نهايي(گوشت مرغ) اين صنعت گرديده است. به رغم تلاش هاي صورت گرفته، صنعت مرغداري كشور هنوز نوسانات شديد قيمت نهاده هاي توليد و عدم كنترل مناسب قيمت آ ن ها را از يك سو و كنترل شديد قيمت محصول توليدي(گوشت مرغ) را از سوي ديگر تجربه مي كند كه اين امر به نوبه خود موجب كاهش سود توليد كننده و عدم رغبت به سرمايه گذاري در اين بخش مي گردد(مشايخي و حاجي زاده فلاح، 1390).

1-5- مکمل هاي معدني و ويتاميني
مواد معدني و ويتامين ها داراي وظايف بيولوژيکي زيادي در بدن مي باشند و تامين بهينه آن ها براي تندرستي و عملکرد بهينه طيور ضروري است (NRC، 1994). در چند سال اخير تحقيقات زيادي در مورد مقدار واقعي احتياج به مواد معدني و ويتامين ها صورت گرفته است(پوررضا، 1387). موسسات مختلف توصيه هاي متفاوتي از نيازهاي مواد معدني و ويتاميني را براي جوجه هاي گوشتي انجام مي دهند، که از آن جمله مي توان به انجمن تحقيقات ملي آمريکا NRC ( National Research Concil ) و نيز توصيه هاي شرکت هاي توليدکننده سويه هاي خاص تجارتي اشاره کرد (Inal و همکاران، 2001).
مکمل هاي معدني و ويتاميني ترکيبي از مواد معدني و ويتامين ها هستند که به جيره غذايي حوحه هاي گوشتي براي تامين آن دسته از مواد معدني و ويتامين هايي که احتمال کمبودشان در جيره هاي غذايي بيشتر است اضافه مي شوند. با توجه به اهميت اضافه کردن مکمل هاي معدني و ويتاميني به جيره هاي غذايي جوجه هاي گوشتي، امروزه توليد تجارتي اين مکمل ها در تمام نقاط دنيا رايج است (Scott و همکاران، 1982).
کارخانجات مختلفي نسبت به توليد انبوه مکمل هاي معدني و ويتاميني اقدام مي نمايند که در عمل مقادير زيادتري از مواد معدني و ويتاميني را در توليدات خود استفاده مي کنند (Asaduzzaman و همکاران، 2005). بيش از 55 تا 70 درصد کل هزينه هاي پرورشي جوجه هاي گوشتي مربوط به خوراک مصرفي مي باشد که حدود 3 درصد از محموع هزينه ها را مواد معدني و ويتامين ها به خود اختصاص مي دهند (افشار، 1376 و فتحي، 1383). ازت و فسفري که از طريق مصرف بيش از حد اين مکمل ها از طريق فضولات به محيط اطراف دفع مي شود به آلودگي بيشتر محيط زيست دامن مي زند (Keshavarz، 1998). استفاده زياد از مواد معدني و ويتامين ها علاوه بر موارد ياد شده، از طريق ايجاد تداخل هاي مختلف مواد معدني و ويتاميني در برخي موارد اثرات سوئي بر عملکرد و کيفيت تخم مرغ نيز دارد(افشار، 1376 و فتحي، 1383).
از طرفي با بالا رفتن سن، سرعت اضافه وزن کم تر گرديده و ميزان خوراک مصرفي افزايش مي يابد و احتمال داده مي شود، ميزان مواد معدني و ويتامين هاي موجود در اقلام خوراکي مورد استفاده و نيز در جيره مي تواند مقاديري از مواد معدني و ويتاميني را براي تامين احتياجات نگهداري و نيز توليد در مراحل بعدي پرورش تامين نمايد (فتحي، 1383). گزارش هاي متعددي وجود دارد که مواد معدني و ويتامين ها در اغلب موارد بدون در نظر گرفتن نيازهاي واقعي بيش از حد نياز به جيره هاي غذايي اضافه مي شوند(Ruiz و Harms، 1990 ).
از آن جا كه كليه ويتامين هاي خالص جهت تهيه مكمل ويتاميني طيور از خارج كشور تهيه مي شود، ساليانه شاهد خروج مقادير زيادي ارز از كشور مي باشيم. لذا اهميت توجه به مقدار و چگونگي مصرف اين كالا در صنعت طيور بسيار حائز اهميت است. كاهش هزينه هاي اين بخش مهم ترين تاثير را بر سودآوري اين صنعت و توليدكنندگان آن خواهد داشت. در حالي كه با توجه به موارد ذيل به نظر مي رسد مصرف فعلي اين مقدار مكمل ويتاميني بيش از حد نياز باشد:
1- در حال حاضر مكمل هاي ويتاميني توليدي رايج در ايران كه براي جوجه هاي گوشتي تهيه مي شود،
چندين برابر نياز
هاي پيشنهادي ( 1994) NRC فرموله مي شود (لسون و سامرز، 1385 ).
2- با توجه به اين كه ويتامين هاي محلول در چربي توانايي ذخيره در كبد را دارند اين امكان وجود دارد كه ميزان ذخيره شده در طول دوره آغازين و رشد كفاف نياز دوره پاياني را بدهد (McDowell، 2000).
3 – مكان حضور ويتامين هاي مازاد بر نياز در مدفوع و مصرف مجدد آن ها از طريق مدفوع خواري وجود دارد (McDowell، 2000).
4- امكان تأمين بخشي از ويتامين هاي مورد نياز پرنده از طريق اقلام خوراكي اصلي موجود در جيره كه به هنگام جيره نويسي مورد توجه قرار نمي گيرد (NRC، 1994).
5- استفاده بي رويه مرغداران از برخي ويتامين ها به صورت مازاد بر مكمل ويتاميني موجود در جيره غذايي.
با توجه به نکات گفته شده آزمايش حاضر به منظور مقايسه انواع مکمل هاي معدني و ويتاميني ويژه جوجه هاي گوشتي با توجه به صفات لاشه، پارامترهاي خوني و فلور ميکروبي روده صورت گرفته تا مناسب ترين مکمل 5/0 درصد مرغ گوشتي معرفي و از خروج ارز جلوگيري شود.

فصل دوم
کليات و مرور منابع

2-1- مواد اوليه مورد استفاده در جيره هاي آزمايشي
2-1-1- ذرت
گياه ذرت از جنس Zea mays و از خانواده Gramineae است كه تاكنون 507 گونه آن شناخته شده است. ذرت گياهي است يكساله، ويژه مناطق گرم و فصول گرم سال در مناطق معتدل، گونه‌هاي مختلف ذرت در بيشتر نقاط دنيا قابل كشت و بهره‌برداري است، اما منشأ آن قارة آمريكا است و هنوز هم اين قاره مقام اول توليد و مصرف آن را دارا است. دانه ذرت به رنگ‌هاي زرد، سفيد، قرمز و بنفش ديده مي‌شود كه از بين آن ها در تجارت بين‌المللي گونه‌هايي كه داراي رنگ زرد هستند اولويت بيشتري دارند، رنگ زرد پوسته ذرت مربوط به گزانتين و ساير پيش‌سازهاي ويتامين A است(نويد شاد و جعفري صيادي، 1383).
ذرت پس از گندم و برنج مهم ترين منبع تامين غذا براي جمعيت در حال افزايش جهان مي باشد. ذرت به دليل قابليت هايي مانند قدرت سازگاري با شرايط اقليمي گوناگون، مقاومت نسبي به خشكي و عملكرد زياد، در بسياري از كشورها به طور گسترده كشت مي شود (Emam, ، 2007).

از دانه درشت به اشكال مختلف استفاده مي‌شود كه مهم‌ترين آن‌ها عبارتند از :
1ـ مصارف تغذيه‌اي براي انسان
2ـ مصارف تغذيه‌اي به عنوان خوراك دام و طيور
3ـ مصارف صنعتي براي توليد تنقلات مانند : ذرت پولك شده، برگ شده، پفك، آرد و بلغور ذرت كه از آن براي صبحانه استفاده مي‌شود.
4ـ آسياب كردن ذرت براي توليد نشاسته، سيروپ، دكسترين، روغن و حتي شكر
5ـ تغذيه فرآورده‌هاي تخميري مانند : الكل اتيليك، الكل بوتيريك، الكل پروپيليك، استالدهيد، استون، اسيد لاكتيك، اسيد استيك، گليسرول(نويدشاد و جعفري صيادي، 1383).
دانه ذرت حاوي غلظت کمي از پروتئين خام (حدود 80 گرم در کيلوگرم) در مقايسه با گندم و جو ( حدود 110 گرم در کيلوگرم) ميباشد اما ارزش انرژي آن براي طيور بالاتر است ( حدوداً 14 در برابر 12.5 مگاژول در کيلوگرم). دليل عمده اين تفاوت در مقدار انرژي ميزان بالاي نشاسته ( بيش از 600 گرم در کيلوگرم) (Ward و همکاران، 1988) غلظت نسبتاً پايين پلي ساکاريدهاي غيرنشاستهاي محلول مي باشد(Choct، 1997). در واقع ذرت حاوي يک گرم در کيلوگرم پلي ساکاريدهاي غيرنشاستهاي محلول مي باشد در


پاسخی بگذارید